1. Timoteos

Yazar

1:1 ayetindeki selamlamaya göre, 1. Timoteos’un yazarı Elçi Pavlus’tur. Pavlus, eskiden Tanrı’ya “küfreden, zalim ve küstah” biri olduğuna (13. ayet), ancak Tanrı’nın lütfunun “bol” olduğuna (14. ayet) ve Mesih İsa’nın kendisini “hizmetine” aldığına (12. ayet) şahitlik eder. Bunların hepsi Pavlus’un yaşamı hakkında bildiklerimizdir. Erken dönemdeki kilise oy birliğiyle bu mektubun Pavlus’a ait olduğunu kabul etmiştir.

Mektubun muhatabı Timoteos’tur. Bütün bir kiliseye değil, bir bireye hitap ettiği ve bir pastörün karakteri ve davranışlarıyla ilgili konuları ele aldığı için –2. Timoteos ve Titus’la birlikte– pastörel bir mektup olarak bilinir. Timoteos, Pavlus’un en iyi bilinen yoldaşlarından ve emektaşlarından biriydi (Elç. 16:1-3; 19:22; 1.Ko. 4:17; 2.Ko. 1:1; Flp. 1:1; vs.) Kutsal Kitap kayıtlarından bildiğimiz üzere, Timoteos Pavlus’tan çok daha gençti (1.Ti. 4:12). Timoteos, Efes’te Pavlus’un Anadolu’daki kiliseyi bina etme işini sürdüren bir ihtiyardı (krş. Rom. 15:19). Timoteos’un annesi Yahudi, babası Grek’ti ki bu da Timoteos’un hem Kutsal Yazılar’la yetiştirildiği hem de toplumda yüksek bir statüye sahip olduğu anlamına geliyordu (Elç. 16:1). Pavlus’un aracılığıyla iman edenlerden biriydi. Nitekim Pavlus ona “imanda öz oğlum” derdi (1.Ti. 1:2).

Timoteos, Pavlus’un ilk müjdeleme yolculuğu sırasında ziyaret ettiği şehirlerden biri olan Listra’da oturuyordu ve muhtemelen oralıydı (Elç. 14:6). Daha sonra Pavlus Timoteos’un, kendisinin yaşadıklarının tamamen farkında olduğunu söyleyerek, Listra’da çektiklerine değinir (2.Ti. 3:10-11). Anlaşılan odur ki, Timoteos’un annesi Evniki ve büyükannesi Lois önce iman etmiş, sonra da Timoteos iman etmişti.

Pavlus ikinci müjdeleme yolculuğu sırasında ve Listra’yı tekrar ziyaret ettiğinde (Elç. 16:1), Timoteos’un hizmet ortaklarından biri olmasını istedi. Pavlus, Timoteos Yahudi bir kadının oğlu olduğundan ve onun Yahudilerle irtibat kurması gerektiğini anladığından, Timoteos’u sünnet ettirdi. (Elç. 16:3). Timoteos kiliseleri düzene sokmak ve Müjde’yi duyurmak üzere görevlendiriliyordu. Pavlus yaşamının sonuna dek Timoteos sayesinde büyük ölçüde teselli buldu (2.Ti. 4:9, 21).

Tarih

Uzmanlar Pavlus’un Timoteos’a yazdığı iki mektupta bahsedilen durumların Elçilerin İşleri’ndeki hiçbir senaryoya uymadığı konusunda hemfikirdir. Bu da bizi bu iki mektubun daha sonraki bir tarihte, Pavlus’un Roma’daki iki yıllık hapis cezasından kurtulduktan sonra yazıldığı sonucuna götürmektedir. Elçilerin İşleri kitabı, Pavlus’un ev hapsine alınmasıyla sona erer. Kendisi bu süre zarfında işini yapmakta, ziyaretçileri kabul etmekte ve Müjde’yi duyurmakta özgürdü.

Pavlus’un 1. Timoteos’ta geçen kişisel koşulları farklıydı. Kendisi Makedonya’daydı ve Timoteos’tan Efes’te kalmasını istemişti (1:3). 2. Timoteos’ta Pavlus tekrar hapse girmiş ve terk edilmişti. Yanında sadece Luka vardı (2.Ti. 4:11). O sırada kendisini ölümle burun buruna gelmiş gibi hissediyordu.

Bütün bunlar Pavlus’un Roma’daki ilk hapishanesinden serbest bırakıldığını ve müjdeleme seyahatlerine çıkmasına izin verildiğini göstermektedir. Kilise tarihine göre Pavlus ikinci kez tutuklanıp Roma’ya getirildikten sonra yargılanmış ve sonunda idam edilmiştir (M.S. 67). Buradan da çıkan sonuç şudur ki, 1. Timoteos Pavlus’un ilk tutuklanmasından bir süre sonra ve muhtemelen Makedonya’da (belki Filipi şehrinde) yazılmıştır.

Tema

Hristiyan inancı için mücadele ve Hristiyan kilisesini kurma.

Amaç

Pavlus Timoteos’u Müjde’ye sadık kalması ve kiliseyi elçisel modele göre düzenlemesi için cesaretlendirmek amacıyla yazmıştır.

Toplu Bakış

1. Timoteos’un Kurtuluş Vahyine Katkısı

Pavlus, o sırada genç ve çekingen olduğu anlaşılan Timoteos’u, hizmetini cesaret ve sebatla yerine getirmesi için cesaretlendirmektedir. Timoteos zorluklar karşısında sağlam durmalıdır. Kilise için içeriden olduğu kadar dışarıdan da tehlikeler vardır. Yahudilerden oluşan tehlikeli bir grup yeni kurulan kiliseye Yahudi yasacılığını dayatmaya çalışıyor (1:9) ve karşılıksız lütuf öğretisinde karşı çıkıyorlardı. Düalist bir felsefeyi savunan “Şeytan öğretisi”ni teşvik eden sapkınlar vardı (4:1). Bu düalist felsefe, biri iyilik, öbürü kötülük için çalışan iki yüce varlık olduğunu öğretiyordu. Pavlus Timoteos’a tek ve yüce Yaratıcı Tanrı’yı yüceltmesini söylemektedir. Şeytan her ne kadar mahva meyilli ve gururla bozulmuş olsa da (3:6), Tanrı’ya tabi olan düşmüş bir yaratıktır.

Benzer şekilde Timoteos bedenin değerini küçümseyen ve ölülerin fiziksel dirilişini inkâr eden öğretileri öğretenlere karşı da direnmek zorundadır. Böyleleri evliliği yasaklamakta ve bazı yiyeceklerden uzak durmayı vurgulamaktalardır (4:3). Efes’teki bir pastör olarak Timoteos tüm bu farklı sapkınlıklara karşı çıkmalı ve “sağlam öğreti”yi desteklemelidir (1:10).

Pavlus, Timoteos’a kilisenin nasıl düzende olması gerektiğini de göstermektedir. Elçilerden bazıları ölüm nedeniyle çoktan bu dünyadan ayrılmıştı. İlahi yazılı tanıklıkları dışında artık gözetimleri kalmayacaktı. Böyleyken, Pavlus Timoteos’a toplu ibadetle ilgili direktifleri (2. bölüm) ve kiliselerin nasıl düzenlenmesi gerektiğini açıklamaktadır (3. bölüm).

Genel Hatlar

• I. Selamlama (1:1–2)
• II. Müjde’nin Paklğığı (1:3–20)
• A. Yahudi Yasacılığını Savunan Sapkınlara Karşı Uyarı (1:3–11)
• B. Pavlus’a Emanet Edilen Müjde’nin İlanı (1:12–17)
• C. Timoteos Müjde’ye Sadık Olmak Üzere Cesaretlendiriliyor (1:18–20)
• III. Kurallar ve İbadet (2:1—3:16)
• A. İbadet Zamanlarında Erkeklerin Duası İçin Talimat (2:1–8)
• B. Kadınlar Duada Sessizce Eşlik Etmeli (2:9–15)
• C. İhtiyarlar İçin Gerekli Nitelikler (3:1–7)
• D. Diyakonlar İçin Gerekli Nitelikler (3:8–13)
• E. Kiliseye Gerçeği Destekleme Çağrısı (3:14–16)
• IV. Pastörler İçin Pratik Nasihatler (4:1—6:16)
• A. Gelecek Olan Sapkınlıklara Karşı Uyarı (4:1–5)
• B. Timoteos Tanrı’ya Yaraşır Bir Örnek Olmaya Çağrılıyor (4:6–16)
• C. Kilise Üyelerine İstinaden (5:1–2)
• D. Dullara İstinaden (5:3–16)
• E. İhtiyarlara İstinaden (5:17–25)
• F. Kölelere İstinaden (6:1–2)
• G. Tanrı’ya Yaraşırlık Büyük Kazançtır (6:3–10)
• H. Timoteos İçin Sadık Olma Nasihati (6:11–16)
• V. Son Nasihatler (6:17–21)
• A. Zenginlere İstinaden (6:17–19)
• B. Timoteos İçin Sadık Olması Yönünde Son Nasihat (6:20–21)