Aile İbadeti Nasıl Yapılmalı?

Aile ibadeti zor zamanlar geçiriyor. Ebeveynler genellikle bunun için çok meşgul olduklarını söylüyor ya da kendi ebeveynleri bunu yapmadığı için nasıl yapacaklarını bilmiyorlar. Bu kitap, aile ibadetini yapmanıza ve/veya daha iyi yapmanıza yardımcı olmak için yazıldı. Bunun sizin için büyük bir fayda sağlayacağını dua ederek ümit ediyorum.

Ebeveynlerimin ellinci evlilik yıldönümünü kutladıklarında, beş çocuktan her birimiz, birbirimize danışmadan, annemize ve babamıza tek bir şey için teşekkür etmeye karar verdik. İlginç bir şekilde, hepimiz annemize duaları için, babamıza ise pazar akşamları düzenlediği özel aile ibadetindeki liderliği için teşekkür ettik. Kardeşim, “Baba, en eski hatıram, pazar akşamları bize Çarmıh Yolcusu kitabından nasıl Kutsal Ruh’un imanlıları yönlendirdiğini öğretirken gözyaşlarının yüzünden süzüldüğünü görmek. Üç yaşında, Tanrı seni kullanarak bana Hristiyanlığın gerçek olduğunu gösterdi. Daha sonraki yıllarda ne kadar uzaklaşmış olsam da Hristiyanlığın gerçekliğini asla ciddi şekilde sorgulayamadım ve sana bunun için teşekkür etmek istiyorum,” dedi.

Hristiyanlar uzun zamandır Tanrı’nın genellikle aile ibadetini, kilisede reform ve uyanış getirmek için kullandığını kabul etmektedir. Örneğin, 1677 yılında Massachusetts, Dorchester’daki Püriten cemaatinin kilise antlaşmasında şu taahhüt yer alıyordu: “Ailelerimizi ıslah etmek, kendimize Tanrı’nın ibadetini önümüze koyup onu ailelerimizde muhafaza etmeye özen göstereceğimize dair bilinçli bir sorumluluk yüklenmek ve evlerimizde mükemmel bir yürekle sadık bir şekilde tüm ailevi görevleri yerine getirmek, çocuklarımızı ve hane halkımızı Rab’bin yollarını tutmaya eğitmek, öğretmek ve onlara bunu emretmek.”

Aile ibadetinin, çağlar boyunca sayısız insanı Müjde gerçeğine kazandıran güçlü bir araç olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Tanrı’nın aile reislerinden, ailelerini yaşayan Tanrı’ya ibadet etmeye yönlendirmek için ellerinden geleni yapmalarını istemesi şaşırtıcı değildir. Yeşu’nun şu beyanında olduğu gibi: “Ben ve ev halkım RAB’be kulluk edeceğiz” (Yşu. 24:15). Buradaki “kulluk” kelimesi, Kutsal Yazılar’da birçok kez ibadet olarak çevrilmiştir.

Aile ibadeti biraz hazırlık gerektirecektir. Bu ibadet için Tanrı’nın bereketini dileyerek dua etmelisiniz. Kutsal Kitaplarınız’ı hazır bulundurun ve bir kutsal metin seçin. Çocuklar için hazırlanmış kateşizmler ve soru-cevap kitapları oldukça faydalıdır. Bazen John Bunyan’ın Çarmıh Yolcusu veya Kutsal Savaş gibi bir kitabını okuyup birlikte tartışabilirsiniz. Söylemesi ve ezberlemesi kolay mezmurlar ve ilahiler seçin. Ailecek toplanacağınız bir yer belirleyin; akşam yemeği masası veya oturma odası uygun olabilir. Aile ibadeti için belli saatler belirleyin; genellikle kahvaltı ve akşam yemeği vakitleri en uygunudur, ancak ailenizin ihtiyaçlarına göre düzenleyebilirsiniz. Hangi saatleri belirlerseniz belirleyin, o vakitleri değerli bir mücevher gibi özenle koruyun.

Aile ibadetinde kısa ve öz olmaya özen gösterin. Çocuklarınızı zorlukla karşı karşıya bırakmayın. Eğer günde iki kez ibadet ediyorsanız, sabahları on dakika, akşamları yirmi beş dakika ayırmaya çalışın. Tutarlı olun. Haftada birkaç kez uzun süreli ibadet yapmaktansa, her gün yirmi dakika boyunca aile ibadeti yapmak daha iyidir; örneğin, pazartesi kırk beş dakika ibadet edip salı günü hiç yapmamak yerine düzenli bir rutin oluşturun.

Aile ibadetinden kaçınmak için bahanelere sığınmayın. Yorgun olsanız bile, Tanrı ve ailenize duyduğunuz sevgi uğruna nefsinize hâkim olun. Aile ibadeti vaktinden yarım saat önce öfkenize yenik düşseniz bile, sahte bir alçakgönüllülükle bu ibadeti ihmal etmeyin. Bunun yerine, aile ibadetine günahlarınızı itiraf ederek ve Tanrı’nın huzurunda ailenizden bağışlanma dileyerek başlayın. A. W. Pink’in dediği gibi, “Hristiyan’ın işlediği günahlar değil, itiraf edilmemiş günahları bereketin yollarını tıkar ve çoğu insanın Tanrı’nın en iyisini kaçırmasına neden olur.”

Aile ibadetini sağlam, babacan bir liderlikle ama yumuşak ve tövbekâr bir yürekle yönlendirin. Umut dolu bir ciddiyetle konuşun. Bu vakitlerde doğal ama saygılı bir üslup kullanın, sanki derin saygı duyduğunuz bir dostunuzla ciddi bir konu hakkında konuşuyormuş gibi davranın. Antlaşmasına sadık büyük bir Tanrı’dan büyük şeyler bekleyin.

Kutsal Yazılar’a göre, Tanrı bugün ailelerde özel ibadetlerle şu üç şekilde hizmet edilmelidir.

Tanrı Sözü’nde Günlük Eğitim

Tanrı, günlük olarak O’nun Sözü’nü okumayla ve öğretileriyle yüceltilmelidir. Anne babalar ve çocuklar, sorular, cevaplar ve öğretiler aracılığıyla her gün kutsal hakikatler üzerine birbirleriyle etkileşimde bulunmalıdır. Yasanın Tekrarı 6:6–7’de şöyle yazılmıştır: “Bugün size verdiğim bu buyrukları aklınızda tutun. Onları çocuklarınıza benimsetin. Evinizde otururken, yolda yürürken, yatarken, kalkarken onlardan söz edin.”

Bu sözler ilk kez yazıldığında, çoğu imanlının Kutsal Yazılar’ın değerli bir tomarına erişimi yoktu. Çocuklarına, duydukları ve ezberledikleri kutsal metinlerden öğretmek zorundaydılar! Oysa günümüzde çoğu imanlı, Kutsal Kitap’a kendi ana dilinde sahip olma ayrıcalığına sahiptir. Bu ayrıcalıktan tam anlamıyla faydalanalım ve Kutsal Kitap’ı ailecek okuyalım. Aile olarak Kutsal Kitap’ı okurken ve öğretirken şu önerileri göz önünde bulundurun.

1. Bir okuma planınız olsun. Sabahları Eski Antlaşma’dan on veya yirmi ayet, akşamları ise Yeni Antlaşma’dan on ila yirmi ayet okuyun. Veya bir dizi benzetme, mucize veya tarihî bölümleri okuyabilirsiniz. Önemli olan, belirli bir zaman dilimi içinde tüm Kutsal Kitap’ı okuduğunuzdan emin olmaktır. J.C. Ryle’ın dediği gibi: “Zihinlerini Kutsal Yazılar’la doldurun. Söz onların içinde bol bol yaşasın. Daha küçük yaşlardayken bile onlara Kutsal Kitap’ı, tüm Kutsal Kitap’ı verin.”

2. Aileyi sürece dâhil edin. Okuyabilen her aile üyesinin bir Kutsal Kitap’ı olmalı ve okunanları takip etmelidir. Kutsal Yazılar’ı, yaşayan ve “nefes alan” bir kitap olarak anlamlı bir şekilde okuyarak ortamı siz belirleyin. Eşinize ve çocuklarınıza çeşitli bölümleri okuyacak şekilde görevler verin. Çocuklarınıza anlaşılır ve ifadeli okumayı öğretin. Onların mırıldanmasına veya aceleyle okumalarına izin vermeyin. Saygılı bir şekilde okumayı öğrenmelerini sağlayın. Okuma sırasında, küçük çocukların anlayış seviyesine göre kısa açıklamalar yapın.

3. Anlamı açıkça ifade edin. Çocuklarınıza okuduklarınızı anlayıp anlamadıklarını sorun. Kutsal Yazılar’daki metinleri açık bir şekilde uygulayın. 1647 İskoçya Kilisesi Aile İbadeti Rehberi, şu hikmetli öğüdü verir: “Eğer Söz’de bir günah kınanıyorsa, aileyi ona karşı uyanık olmaya çağırın; eğer bir yargı tehdidi varsa, onları uyarın; eğer bir görev buyuruluyorsa, onlara bunu uygulamalarını söyleyin; eğer bir vaat sunuluyorsa, o zaman ona güvenmelerini ve ondan teselli bulmalarını teşvik edin.”

4. Tanrı’nın Sözü etrafında aile diyaloğunu teşvik edin. Mısır’dan Çıkış 12:26–27 ve 13:14–15’te görüldüğü gibi, İbrani evlerinde uygulanan soru-cevap yöntemiyle Tanrı’nın Sözü üzerine aile içinde sohbet edin. İşte bu noktada Aile İbadeti Kutsal Kitap Rehberi size yardımcı olabilir. Her gün, ailenizle birlikte Kutsal Kitap’ın her bölümüne dair açıklamaları yüksek sesle okuyun. Okunan konular hakkında sohbet edin. Sorulan sorulara cevap verin. Özellikle gençleri soru sormaya teşvik edin; onları düşünmeye yönlendirin. Cevapları bilmiyorsanız, bunu kabul edin ve birlikte cevapları araştırmalarını teşvik edin. Jean Calvin, Matthew Poole ve Matthew Henry gibi güvenilir yorumları elinizin altında bulundurun. Unutmayın, eğer çocuklarınıza doğru cevapları siz vermezseniz, onlar başka yerlerden cevaplar arayacaklar ve çoğu zaman yanlış bilgilere maruz kalacaklardır.

5. Öğretide saf olun. Titus 2:7 şöyle der: “İyi olanı yaparak her konuda onlara örnek ol. Öğretişinde dürüst ve ağırbaşlı ol, kimsenin kınayamayacağı doğru sözler söyle.” Küçük çocuklara öğretirken doktrinsel doğruluktan ödün vermeyin; basit ama sağlam temeller üzerine inşa edin.

6. Uygulamada güncel olun. Yerinde ve uygun olduğunda kendi deneyimlerinizi paylaşmaktan çekinmeyin, ancak bunu basit ve öz bir şekilde yapın. Somut örnekler kullanın. Mümkünse, Kutsal Kitap’tan aldığınız dersleri, en son duyduğunuz vaazlarla bağdaştırarak pekiştirin.

7. Şefkatli olun. Süleyman’ın Özdeyişleri, sürekli olarak “oğlum” ifadesini kullanarak Tanrı’dan korkan bir babanın öğretilerinde sıcaklık, sevgi ve aciliyet olduğunu gösterir. Çocuklarınıza bazen bir baba olarak dostça uyarılarda bulunmanız gerekebilir; bunu içten bir sevgiyle yapın. Onlara Tanrı’nın tüm öğütlerini aktarmanız gerektiğini ve sonsuzluğu onlarsız geçirmek istemediğinizi söyleyin. Babam sık sık gözyaşlarıyla bize şöyle derdi: “Çocuklar, sizin hiçbirinizi cennette eksik görmek istemem.” Çocuklarınıza şunu söyleyin: “Açık bir Kutsal Kitap’ın bize izin verdiği her ayrıcalığı size tanıyacağız, ancak size ‘hayır’ dersek, bilin ki bu, size olan sevgimizden kaynaklanıyor.” Ryle şöyle der: “Sevgi, başarılı eğitimin en büyük sırrıdır. Ruhsal sevgi, tüm sevginin özüdür.”

8. Dikkatli olmalarını sağlayın. Süleyman’ın Özdeyişleri 4:1 şöyle der: “Çocuklarım, babanızın uyarılarına kulak verin. Dikkat edin ki anlayışlı olasınız.” Anne babalar olarak çocuklarınıza aktarmanız gereken önemli hakikatler vardır. Evinizde Tanrı’nın hakikatlerine kulak verilmesini sağlamalısınız. Bunun için bazen ibadet başında şu tür hatırlatmalar yapmanız gerekebilir: “Oğlum, dik otur ve konuşurken gözlerime bak. Tanrı’nın Sözü’nden bahsediyoruz ve Tanrı işitilmeyi hak ediyor.” Aile ibadeti sırasında çocukların yerlerinden kalkmasına izin vermeyin.

Tanrı’nın Tahtı Önünde Günlük Dua

“Sürekli dua edin” (1.Se. 5:17) buyruğu, ailemizle birlikteyken de geçerli değil midir? Aileler, lütufkâr Tanrı’nın günlük rızkını sofralarında yer ve içerler. Bunu Mesih’e yaraşır bir şekilde yapmak için bir ailenin 1 Timoteos 4:4–5’i uygulaması gerekir: “Oysa Tanrı’nın yarattığı her şey iyidir, hiçbir şey reddedilmemeli; yeter ki, şükranla kabul edilsin. Çünkü her şey Tanrı’nın sözüyle ve duayla kutsal kılınır.”

Yine, aileyi duada yönlendirmek için bazı özel rehberlikler sunmak istiyorum.

1. Kısa tutun. Bazı istisnalar dışında, dualarınız beş dakikayı geçmesin. Uzun ve sıkıcı dualar, faydadan çok zarar getirir. Duanızda öğretmeye çalışmayın; Tanrı’nın öğretilere ihtiyacı yoktur. Öğretirken gözleriniz açık olsun; dua ederken gözlerinizi kapatın.

2. Basit ama derin olun. Çocuklarınızın anlayabileceği konular için dua edin, ancak dualarınızı yüzeysel ve önemsiz hâle getirmeyin. Dualarınızı bencil, sığ dileklerden ibaret kılmayın.

3. Dolambaçlı konuşmayın. İhtiyaçlarınızı Tanrı’nın önüne koyun, davanızı sunun ve merhamet dileyin. Gençlerinizi ve çocuklarınızı isimleriyle anarak onların özel ihtiyaçları için her gün dua edin. Bu, onların üzerinde büyük bir etki bırakır.

4. Doğal ama ağırbaşlı olun. Açık ve saygılı bir şekilde konuşun. Yapay, tiz bir ses tonu veya tekdüze bir üslup kullanmayın. Çok yüksek ya da çok kısık sesle, anlaşılmayacak kadar hızlı ya da dikkati dağıtacak kadar yavaş dua etmeyin.

5. Çeşitlilik katın. Her gün aynı şeyleri tekrarlamayın; bu sıkıcı hâle gelir. Dualarınıza çeşitlilik katmak için gerçek duanın temel unsurlarını hatırlayın ve vurgulayın: Tanrı’ya sizi duyması için yakarmak, O’nun isimlerini ve sıfatlarını yüceltmek, alçakgönüllü bir şekilde O’na bağımlılığınızı ve ihtiyaçlarınızı dile getirmek, ailevi günahları itiraf etmek hem maddi hem manevi aile nimetleri için dua etmek, dostlar, kiliseler ve uluslar için aracılık etmek, Tanrı’nın bereketleri için şükretmek ve O’nu krallığı, görkemi ve gücü için yüceltmek. Farklı günlerde farklı kişiler ve organizasyonlar için dua etmeyi hatırlamak adına bir dua listesi oluşturun. Dualarınıza çeşitlilik katmak için bu unsurları farklı oranlarda karıştırın.

Her Gün Tanrı’ya Övgüler İlahiler Söyleyin

Mezmur 118:15 şöyle der: “Sevinç ve zafer çığlıkları çınlıyor doğruların çadırlarında: ‘RAB’bin sağ eli güçlü işler yapar!’ ” Bu, açıkça ilahi söylemeye bir göndermedir. Her Hristiyan ailesi, ezgi ve müzikle düzenlenmiş mezmur kitapçığının (Psalter) ve ilahilerin bulunduğu birkaç iyi ilahi kitabına sahip olmalıdır. Eğer ailenizden biri piyano çalabiliyorsa, bu daha da iyi olur. Ama kaydedilmiş müzik bile faydalıdır. Ailenizin birlikte Tanrı’yı övmesini sağlamak için elinizdeki tüm imkânları kullanın.

1. Öğreti açısından saf ilahiler söyleyin. Melodisi ne kadar çekici olursa olsun, doktrinsel hatalar içeren ilahiler söylemek için hiçbir mazeret yoktur.

2. Öncelikle ve en önemlisi Mezmurları söyleyin, ancak sağlam ilahileri de ihmal etmeyin. Calvin’in “ruhun tüm yönlerinin bir anatomisi” olarak adlandırdığı Mezmurların, bugün elimizde bulunan en derin, en canlı, en deneyimsel ve en Kutsal Kitap’a dayalı dindarlık hazinesi olduğunu unutmayın.

3. İçtenlikle ve hissederek söyleyin. Koloseliler 3:23’te şöyle denir: “Her ne yaparsanız, insanlar için değil, Rab için yapar gibi candan yapın.” Söylediğiniz sözler üzerine düşünün. Bazen, söylenen bir ifadeyi ailecek tartışın.

Sonuç

Mesih’e iman edenler, İbrahim’in imanının izinden gittikleri gibi, onun ailesine önderlik etme konusundaki itaatkâr adımlarını da takip etmelidirler. Tanrı şöyle dedi: “Doğru ve adil olanı yaparak yolumda yürümeyi oğullarına ve soyuna buyursun diye İbrahim’i seçtim. Öyle ki, ona verdiğim sözü yerine getireyim” (Yar. 18:19).

John Paton, bir asırdan fazla bir süre önce, Güney Pasifik Okyanusu’ndaki yamyam bir halka Müjde hizmetkârı olarak hizmet etti. Bu insanlar, Paton’dan önce gelen Müjde hizmetkârlarını, varışlarının birkaç dakikası içinde öldürüp yemişlerdi. Paton, büyük zorluklar ve sıkıntılarla karşılaştı. Ancak, Mesih’in adı uğruna sabırla devam etti. Tanrı’nın onu bu hizmete hazırlamak için kullandığı yeryüzündeki en önemli araçlardan biri, İskoçya’daki babasıydı. John Paton, ilerleyen yıllarda babasına büyük bir minnettarlıkla baktı.

Paton’un babası, evlerinde bulunan bir dükkânda çalışıyordu. Ailelerinin, dua odası olarak kullandıkları küçük bir odaları vardı. John, babasının o odadaki düzenli dua yaşamından derinden etkilendi. Şöyle hatırlıyordu: “Her gün ve sık sık, genellikle her öğünden sonra, babamızın oraya çekilip ‘kapıyı kapattığını’ gördük ve biz çocuklar zamanla anladık ki, orada bizim için dualar ediliyordu; tıpkı eski çağlarda Başkâhin’in En Kutsal Yer’de perde arkasında yaptığı gibi.” Paton çocukları bazen, babalarının lütuf tahtı önünde onlar için yakarırken sesiyle dile getirdiği duyguları duyabiliyorlardı.

Paton ayrıca babasını şu sözlerle hatırlıyordu: “Dizlerinin üzerine çöktüğünde, hepimiz aile ibadeti sırasında onun çevresinde diz çökmüşken, putperest dünyanın İsa’nın hizmetine dönmesi için ve her kişisel ve ailevi ihtiyaç için gözyaşları içinde ruhunu tamamen Tanrı’ya döktüğünde, hepimiz kendimizi yaşayan Kurtarıcı’nın huzurundaymış gibi hissederdik ve O’nu İlahi Dostumuz olarak tanımayı ve sevmeyi öğrenirdik.”

John Paton, teoloji eğitimi almak ve şehir müjdeciliği yapmak üzere Glasgow’a gitmek için evinden ayrıldığında, tren istasyonuna ulaşmadan önce kırk mil yürümek zorundaydı. Babası, onunla ilk altı mili yürüdü. Yol boyunca Rab hakkında konuştular ve babası ona öğütler verdi. Son yarım mil boyunca ise sessizlik içinde yürüdüler. Babasının dudakları hâlâ hareket ediyordu, ancak artık sessizce oğluna dua ediyordu ve gözlerinden yaşlar süzülüyordu. Ayrılacakları yere geldiklerinde, baba oğlunun elini sıkıca tuttu ve “Tanrı seni kutsasın, oğlum! Babanın Tanrısı seni bereketli kılsın ve her türlü kötülükten korusun” dedi. Duygularına hâkim olamayan baba, daha fazla konuşamadı, ancak dudakları sessiz dua etmeye devam etti. John Paton, yıllar sonra bu anı üzerine düşünerek şu sözleri yazdı: “Tanrı’nın bana lütfettiği böyle bir anne ve babayı asla üzmemek veya onlara utanç getirmemek için, Tanrı’nın yardımıyla yaşamaya ve hareket etmeye derinden ve sıkça ant içtim.”

Tanrı, bu Aile İbadeti Kutsal Kitap Rehberi aracılığıyla sizi ve beni, böylesine iman dolu ebeveynler hâline getirsin!

* * *

Kutsal Kitap’taki çoğu kitap için bu aile ibadeti düşüncelerini yazmama yardımcı olan ve bu çalışmanın çeşitli bölümlerinde benimle birlikte editörlük yapan Michael Barrett, Jerry Bilkes ve Paul Smalley’e teşekkür etmek istiyorum. Bu eserde kalan herhangi bir hata tamamen benim sorumluluğumdadır. Ayrıca, Kutsal Kitap’ın geri kalan kitapları için aile ibadeti düşüncelerinin ilk taslaklarını yazan şu katkıda bulunanlara teşekkür ederim: Geoff Banister, Charles Barrett, Brian DeVries, Ian Goligher, John Greer, Jerrold Lewis, Alan Macgregor, Andy McIntosh, Pooyan Mehrshahi, Colin Mercer, Gerald Procee, Maurice Roberts, David Silversides, John Thackway ve Malcolm Watts. Tanrı, bu sevgi emeğine harcanan tüm çabaları bereketlesin.

Joel Beeke