Ağıtlar

Yazar

Ağıtlar Kitabı, yazarına dair hiçbir ipucu vermez ve sonrasındaki hiçbir Eski veya Yeni Antlaşma kitabı da bu kitabın yazarına dair herhangi bir ipucu vermemektedir. Ancak yazar bariz biçimde Yeruşalim’in düşüşüne ve Yahuda’nın sürgününe tanık olmuş biridir. Kitapta kayda geçirilen olaylar birinci elden deneyime işaret eden canlı bir dille yazılmıştır. Bazıları kitabın aslında Yeremya Kitabı’nın bir parçası olduğunu, ancak sonrasında Yahudi bayramlarında okunmak üzere Yeremya’dan ayrılıp Megillot’a eklendiğini öne sürmektedir (Megillot veya Beş Metin şu sırayla okunurdu: Fısıh Bayramı’nın sekizinci gününde Ezgiler Ezgisi; Pentikost Bayramı’nın ikinci gününde Rut; tapınağın yıkılışının anıldığı oruç günü olan Tişa Beav’da Ağıtlar; Çardaklar Bayramı’nın üçüncü gününde Vaiz; ve Purim Bayramı’nda Ester). Yeremya’nın yazarlığına ilk dışsal kanıt Septuaginta’dan gelmektedir. Burada Ağıtlar kitabının giriş ayeti şöyledir: “Ve öyle oldu ki, İsrail tutsak alınıp Yeruşalim yerle bir edildikten sonra, Yeremya ağlayarak oturdu ve Yeruşalim için ağıt yaktı ve şöyle dedi...” Vulgata da bunu takip etmektedir. Bu gelenek yorumcuların çoğunluğu tarafından çağlar boyu desteklenmiş ve korunmuştur. Yeremya 9:1, bu peygamberin Yeruşalim’in düşüşünün ardından gözü yaşlı bir ağıt yazacak olduğunu ön görmektedir: “Keşke başım bir pınar, gözlerim bir gözyaşı kaynağı olsa! Halkımın öldürülenleri için ağlasam gece gündüz!” Bunu Ağıtlar 1:16; 3:48-49’la karşılaştırabilirsiniz. Bu nedenle İngilizce King James Çevirisi’nde kitabın başlığı “Yeremya’nın Mersiyeleri (Ağıtları)” diye geçer (bkz. Kitab-ı Mukaddes Çevirisi).

Tarih

Yeruşalim’in düşüşü M.Ö. 586 yılının yazında gerçekleşmiştir. Bu zamanda Babil ordusu uzun süren bir kuşatmanın ardından nihayet şehrin duvarlarını aşmıştır. Ağıtlar Kitabı da bundan kısa bir süre sonra yazılmış olmalıdır.

Tema

Bir ulusun Tanrı’yı reddedişinin dehşet sonuçları ve akabinde kaçınılmaz olarak gelen acı.

Amaç

Yahuda üzerine yargı getiren Tanrı’nın adaletinin ve haklı öfkesinin doğruluğunu ortaya koymak, böylece Tanrı halkına, tek umutları olarak Rab’be güvenerek günahtan ve Yahuda’nın yargısından kaçınmayı öğretmek.

Toplu Bakış

Ağıtlar’ın Kurtuluş Vahyine Katkısı

Ağıtların esas amacı Mesih’le ilgili olmamakla birlikte, kitabın yine de Rab İsa Mesih’in hizmetine meşru bir şekilde uygulanabilecek bazı yönleri vardır. Hatta, RAB’be yapılan göndermelerin bir kısmı eşit biçimde Tanrılık’ın ikinci kişisi olan Mesih’e yapılan göndermeler olarak görülebilir. Kitaptaki durumlar aynı zamanda Yeruşalim’in M.S. 70 yılında ikinci yıkımına da işaret etmektedir. Ağıtlar, Yeruşalim’in ilk harap edilişinin Yahudi ulusu üzerindeki etkilerini tasvir etmekte ve günahın trajik sonuçlarını açığa çıkarmaktadır. Günah ve sonuçlarına yapılan vurgu, Müjde’ye ve Kurtarıcı’ya olan ihtiyacın altını çizerek, Kutsal Yazı’nın kurtarış mesajına katkıda bulunmaktadır. Dolayısıyla Ağıtlar Kitabı tek umut olarak Mesih’i ön görmektedir. Müjde, Müjde’ye ihtiyacından habersiz olanlara için pek bir şey ifade etmez. Yeremya şefkatli bir çobandır; halkıyla özdeşleşir ve günahlarını itiraf edenleri teşvik etmek için çabalar. Onları merhamet Tanrısı’na yöneltir ve bütün umutlarını ve güvenlerini Rab’be bağlamalarını nasihat eder. Uygun biçimde dendiği gibi, Yeremya Ağıtlar Kitabı’nda, “uyarıdan ağıta” geçmektedir. Rab’bin bu terbiyesindeki tasarısı süprüntüyü kaldırmak ve kilisesini saflaştırmaktır.

Genel Hatlar

İlk dört bölüm yürekten hissedilen acıyı ve kederi dışa vurmak üzere yazılmış trajik şiir veya hüzünlü şarkılardan oluşmaktadır. Alfabetik akrostiş biçiminde yazılmıştır; her biri İbranice alfabenin harflerini takip eden yirmi iki parçadan oluşmaktadır. 3. bölüm en karmaşık olan yerdir. Altmış altı ayet olmak üzere üç satırlık yirmi iki parçaya ayrılmıştır. Her biri alfabenin aynı ardışık harfiyle başlar. Beşinci bölümse bir duadan oluşmaktadır. Akrostiş biçiminde olmasa da yine yirmi iki parçaya ayrılmıştır. Kitabın genel hatları aşağıdaki gibi ele alınabilir:

• I. Dört Ağıt (1:1—4:22)
• A. Tanrı Tarafından Terk Edilince Günahkârın Yalnızlığı (1:1–22)
• 1. Dul Kadının Kaybından Ötürü Bitmek Bilmez Ağlayışı (1:1–11)
• 2. Dul Kadının Okuyucuya Çağrısı (1:12–17)
• 3. Tanrı’nın Doğruluğunun ve Kadının Kendi Kederinin İkrarı (1:18–22)
• B. Rab’bin Cezası (2:1–22)
• 1. Tanrı’nın Haklı Öfkesi Açığa Çıkıyor (2:1–9)
• 2. Ruhsal Şifaya Olan İhtiyaç Dua Dolu Bir Yürek Geliştiriyor (2:10–19)
• 3. İman Buhranı (2:20–22)
• C. İnsanın Sınırlı Doğası ve Tanrı’nın Büyüklüğü (3:1–66)
• 1. Tanrı’nın Değneği Altında Acı Çekmek (3:1–21)
• 2. Tanrı’nın Büyük Sadakati (3:22–25)
• 3. Tanrı’nın İsteğine Teslimiyet (3:26–66)
• D. Sönen Yüceliğin Hüznü (4:1–22)
• 1. Altının Parıltısını Kaybedişi (4:1–2)
• 2. Ruhsal İhtiyacı Yalnızca Sadık Hizmet Giderir (4:3–5)
• 3. Kibirli Önderleri İzlemenin Dehşet Bedeli (4:6–20)
• 4. Tanrı’nın Düşmanları Üzerine Yargısı (4:21–22)
• II. Anımsaması İçin Rab’be Yakarış (5:1–22)
• A. Bir Dua Başlar (5:1)
• B. Miras Kaybolur (5:2–3)
• C. Tanrı’dan Yoksun Yaşamın Boşluğu (5:4–22)