İçeriğe geç
Bugünün okuması

1. ve 2. Krallar’a Giriş

Yazar

1. ve 2. Samuel tek bir bütün olduğu gibi, 1. ve 2. Krallar da tek bir kitaptır. Bunların dört kitaba ayrılması İbranice Kutsal Yazılar’ın Grekçeye çevrildiği Septuaginta’ya dayanmaktadır ki Septuaginta bu kitapları dört Krallık kitabı olarak düzenlemiştir. Günümüzde kabul gören düzenleme, İbranice Kutsal Yazılar’ın Daniel Bomberg tarafından yapılan 1518’deki baskısına atfedilmektedir. Kitapları düzenlemek üzere kullanılan farklı başlıklar içerikten bağımsızdır. Ancak 1. ve 2. Krallar tek bir bütün olduğundan, bu ikisine dair giriş konuları birlikte ele alınmaktadır.

Krallar’ın yazarı Yahuda krallığından, Babil sürgününün ilk kısmını yaşamış olan bir peygamberdi. Onun tarihsel anlatısı Nebukadnessar’ın yerini alan Evil-Merodak’ın hükümdarlığının başlangıcında, Yehoyakin’in Babil hapsinden çıkarılıp yükseltilmesiyle son bulur. Kitap anonimdir ancak hem Yahudi hem de Hristiyan gelenekleri yazar olarak Yeremya’yı kabul etmektedir. Kitapta Yeremya’nın yazarlığına engel teşkil eden hiçbir şey yoktur ve Tanrı esiniyle yazmış tarihçinin bu peygamber olması kendisine makuldür. Nitekim hizmetinin odağı Babil sürgününe yol açan olaylar ve sebepler olmuştur.

Tarih

1. ve 2. Krallar’ın derlenmesi M.Ö. 586 ve 561 yılları arasına denk gelmiştir. Bu tarihler Yeruşalim’in yıkılışının ve yerine Evil-Merodak’ın geçtiği Nebukadnessar’ın ölümünün tarihleridir. Bu tarihler Yeremya’nın yazarlığını imkânsız kılmaz çünkü kendisi peygamberliğinde aynı olayları kaydeder (Yer. 52:31).

Kitapların kanonik bağlamı (derlenme zamanı) altıncı yüzyıla tarihlendirilir ancak tarihsel bağlam (detaylıca anlatılan olaylar) daha geniştir. Kralların hükümranlıkları ve aynı zamanda da eş krallıklar dönemleri için farklı hesaplama şekilleri olmasından dolayı kesin bir kronoloji belirlemek zordur ancak aşağıda kilit olayların genel bir kronolojisi ve her kral için ilgili verilerin olduğu bir tablo sunulmaktadır. Tarihler (M.Ö.) Kilit Olaylar

1050-1010 Kral Saul’un Hükümranlığı

1010-970 Kral Davut’un Hükümranlığı

970-931 Kral Süleyman’ın Hükümranlığı

722 Krallığın Rehavam’la Yarovam Arasında Bölünmesi

606 Yahuda’nın Babil Eliyle İlk Kısmi Sürgünü

597 Yahuda’nın Babil Eliyle İkinci Kısmi Sürgünü

586 Yeruşalim’in Yıkılışı ve Yahuda’nın Babil Eliyle Sürgünü

İsrail Kralları

Kral Tarihler (M.Ö.) Yıllar Kutsal Yazı Peygamberler

I. Yarovam 931-910 22 1. Krallar 12:25-14:20 Ahiya

Nadav 910-909 2 15:25-32

Baaşa 909-886 24 15:33-16:17 Yehu

Ela 886-885 2 16:8-14

Zimri 885 7 gün 16:15-20

Omri 885-874 12 16:21-28

Ahav 874-853 22 16:29-22:40 İlyas, Mikaya

Ahazya 853-852 2 1. Krallar 22:51-2. Krallar 1:18

İlyas

Yehoram 852-841 12 2. Krallar 3:1-9:24 İlyas, Elişa

Yehu 842-814 28 9:1-10:36 Elişa

Yehoahaz 814-798 17 13:1-9 Elişa

Yehoaş 798-782 16 13:10-25 Elişa

II. Yarovam 793-753 41 14:23-29 Yunus, Hoşea, Amos

Zekeriya 753-752 6 ay 15:8-12 Hoşea

Şallum 752 1 ay 15:13-16 Hoşea

Menahem 752-742 10 15:17-22 Hoşea

Pekahya 742-780 2 15:23-26 Hoşea

Pekah 752-732 20 15:27-31 Hoşea, Odet

Hoşea 732-722 9 17:1-6 Hoşea

Yahuda Kralları

Kral

(Kraliçe)

TARİHler

(MÖ)

Yıllar Kutsal Yazı Peygamberler

Rehavam 931-913 17 1. Krallar 14:21-31 Şemaya

Aviyam 913-911 3 15:1-8

Asa 911-870 41 15:9-24 Azarya

Yehoşafat 873-848 25 1. Krallar 22:41-50; 2. Krallar 3

Yehu, Yahaziel, Eliezer

Yehoram 848-841 8 2. Krallar 8:16-24 İlyas

Ahazya 841 1 8:25-29

(Atalya) 841-835 6 11:1-21

Yoaş 835-796 40 12:1-21 Zekeriya

Amatsya 796-767 29 14:1-22

Azarya 791-770 52 15:1-7 Zekeriya, Yeşaya

Yotam 750-734 16 15:32-38 Yeşaya, Mikaya

Ahaz 734-716 16 16:1-20 Yeşaya, Mikaya

Hizkiya 716-687 29 18:1-20:21 Yeşaya, Mikaya

Manaşşe 696-642 55 21:1-18

Amon 642-640 2 21:19-26

Yoşiya 640-609 31 22:1-23:30 Hulda, Yeremya

Yehoahaz 609 3 ay 23:31-34 Yeremya

Ye h o y a kim

609-598 11 23:25-24:7 Yeremya

Yehoyakin 598-597 3 ay 24:8-16 Yeremya

Sidkiya 597-586 11 24:17-20 Yeremya

Tema

Tanrı’nın krallığının, Davut’un oğulları aracılığıyla gelişmesi, bozulması, bölünmesi, gerilemesi ve dağılması.

Amaç

Tanrı kendi antlaşma vaatlerine sadık kalıyor olsa da imandan sapmanın yargıya yol açtığını göstermek.

Toplu Bakış

1. ve 2. Krallar’ın Kurtuluş Vahyine Katkısı

Bu kitap bir bakıma bir teodise, yani ilahi adaletin bir savunmasıdır. Ulus, Rab’bin gözünde kötü olanı yapmıştı ve Rab öfkeyle onları kendi huzurundan attı (2.Kr. 24:19-20). İsrail’in ve sonrasında Yahuda’nın sürgünü Tanrı’nın kendi antlaşma halkını kurtarmaktaki acizliğini gösteren bir şey değildi; aksine, O’nun vaadi ilerletmek ve antlaşma sözünü tutmak için kullandığı araçlardı. Bu kitabın amacı doğrudan Yasa’nın Tekrarı’nın teolojisiyle ve topraklara sahip olmanın antlaşma itaatine bağlı olduğunu vurgulayan uyarılarıyla bağlantılıdır (Yas. 27-28). Krallar kitabı millî tarihten daha çok dinî tarihe odaklanarak, şunu tartışmasız bir şekilde ortaya koymaktadır: Rab bu halkı kendisine karşı günahlarından ötürü huzurundan attı. Asurlular ve Babilliler, Tanrı’nın elinde O’nun antlaşma tasarısını gerçekleştirmek için bulunan silahlardı. Ayrıca Tanrı’nın Davut’a olan antlaşma vaadine sadakati de odak konusudur. Nitekim kralların çoğu korkunç bir şekilde hüsrana uğrasa da Davut’un hanedanlığı devam eder. Ancak Yahuda krallarının hüsranı dahi Davut’un daha büyük oğlu İsa Mesih’e yönelik arzuyu ve beklentiyi arttırmaya hizmet etmiştir ki O, kusursuz bir doğruluk ve barış krallığını kuracaktır.

1. Krallar, Davut’un ölümünden Ahav’ın ölümüne dek İsrail tarihini ele alır ki bu yaklaşık olarak 120 yıl süren bir periyottur. Bu periyoda hâkim olan şey, ulusun antlaşmaya itaat ve itaatsizlikle dolu olan inişli çıkışlı tarihine karşın Tanrı’nın devam eden ve sarsılmayan antlaşma sadakatidir. Krallar askerî veya millî başarılarına göre değil, Yasa’nın Tekrarı ışığında Tanrı’nın yasasına ne kadar uyduklarına göre değerlendiriliyorlardı. Günaha ve başarısızlıklara yöneltilen odak insanın çaresiz durumuna ışık tutarak kurtuluşa dair önemli bir işlev olarak karşımıza çıkmaktadır; şöyle ki, tek çare Tanrı’nın antlaşma vaadini yerine getirmek üzere gelmekte olan Kral’dır. İster Yahuda’dan ister İsrail’den olsun, kralların en kötüleri aslında Mesih teolojisine ve beklentisine katkıda bulunuyorlardı. Mesih’e olan ihtiyacı anlamak Müjde’yi anlamanın hayati bir bileşenidir.

Mesih’e olumlu bir şekilde işaret eden bazı yükseliş anları da olmuştur. Süleyman’ın bilgeliğini, zenginliğini ve işlerini öne çıkaran ilk günleri, İsa karşısında sönük kalsa da muhakkak Mesih’in temsilleridir. Nitekim Mesih kendi hakkında şöyle demiştir: “Bakın, Süleyman’dan daha üstün olan buradadır” (Mat. 14:42). Benzer şekilde, tüm bezenmiş güzelliğiyle ve törensel ritüelleriyle birlikte tapınağın inşası doğrudan İsa’ya işaret etmektedir ki O yine, “Burada tapınaktan daha üstün bir şey var” demiştir (Mat. 12:6).

2. Krallar, Ahav’ın yerine geçen Kuzey Kralı Ahazya’nın hükümranlığından başlayıp Babil’de esir düşen Güney Kralı Yehoyakin’in gördüğü iyi muameleye kadar, bölünmüş krallığın tarihini ele alır ki bu yaklaşık olarak 290 yıllık bir periyottur. Özellikle Hizkiya’nın ve Yoşiya’nın hükümranlıkları boyunca Güney’den (Yahuda) gelen bazı parıltıları hariç tutarsak, bu döneme hâkim olan şey her iki krallıkta da ruhsal karanlık ve gerilemedir.

Krallar’ın peygamberlik sözüne yönelttiği özel dikkat de kurtuluş açısından önem arz etmektedir. Nitekim iman Tanrı Sözü’nü duymakla olur. Yahuda’nın ve İsrail’in kralları peygamberlere tabilerdi. Tanrı kendi yetkili Sözü’nü ulaştırmak için kendi peygamberlerini gönderdi; böylelikle peygamberler de kralları cezayla tehdit etti, onları tövbeye çağırdı ve kurtuluş bildirdiler. Özellikle de İlyas ve Elişa çok önemliydi. Tanrı onları gerçek dinin yok olma tehlikesi altında olduğu en can alıcı anda ortaya çıkardı. Onların vaazları ve mucizeleri sayesinde, tek ve gerçek diri Tanrı’nın eşsizliği inkâr edilemez oldu. Gün ne kadar karanlık olsa da Tanrı’nın karanlığa ışık saçacak bir sözü vardır.

Krallar’da peygamberlik yazılarının hepsinden bahsedilmese de hepsinin (sürgün sonrasındaki peygamberler olan Hagay, Zekeriya ve Malaki hariç) 2. Krallar’ın zaman dilimi süresince hizmet edip yazmış olması, Tanrı’nın merhametine tanıklık etmektedir. Şöyle ki, O yargıya dair uyarıda bulunmak, tövbe buyurmak ve günahkârların tek umudu olan Mesih’in Müjdesi’ni duyurmak üzere vaizler gönderdi. Peygamberlik etkinliğinin bu periyottaki yoğunluğu, her ne kadar peygamberlerin sözleri onları duyan çoğu kişi tarafından olduğu gibi reddedildiyse de, insanın bozulmuşluk duygusunu arttırmaktadır ki bu da Müjde’yi son derece gerekli kılar. Günah dahi kurtuluş mesajına katkıda bulunur; günah olmadan Müjde’ye ihtiyaç da olmazdı.

Tanrı’nın, Mesih’in gelişini kesinleştirmesindeki antlaşma sadakati en canlı hâliyle yılanın bir soyu olan (Yar. 3:15) kötü kraliçe Atalya’nın ihanetinde sergilenir (2.Kr. 11). Hanedanlık evini yok etmede başarılı olmuş olsaydı –ki niyet buydu– Davut oğlu olan Mesih vaadi hiç olurdu. Ancak Tanrı ilahi takdiriyle Atalya’nın çevirdiği dolaptan Yoaş’ı çıkardı ve böylece Mesih’in geleceği soy olan Davut soyunu güvence altına aldı. Hiçbir şey Tanrı’nın sarsılmaz kurtarış amacını boşa çıkaramaz. O, Kurtarıcı olarak kendi Oğlu’nu gönderecektir. Krallar kitabının tanıklık ettiği üzere, çeşitli insan krallıklarının yükselişi ve düşüşü tamamen tek ilahi Kral’ın egemen kontrolü altındadır ve O başarısızlığa yer vermeden Oğlu’nun krallığını kuracaktır.

Genel Hatlar

Bu bölümdeki kitaplar

Kaynak: Joel R. Beeke (genel ed.), Aile İbadeti Rehberi 2: Yeşu – Ester, s. 107. Çeviren: Samet Şahin. © Reformation Heritage Books; Türkçe baskı: Karanlıktan Işığa Yayınları. Kitabın tamamı ücretsiz PDF olarak sitemizde.

Bültenimize abone olun

Yeni makaleler, kitaplar ve kaynaklar e-posta kutunuza gelsin. İstediğiniz zaman ayrılabilirsiniz.