Rut

YAZAR ve TARİH

Kutsal Kitap bu kitabın yazarının kim olduğunu belirtmez. Yahudi geleneği, kitabı Samuel’e atfetmektedir (bkz. Babil Talmud’u, Baba Bathra 14b). Kitabın en sonundaki soy ağacı yazarın, Davut İsrail’de önemli bir figür hâline geldikten sonra (M.Ö. yaklaşık olarak 1040-970) yazdığına işaret etmektedir. Samuel, Davut’un tahta çıkışını görecek kadar yaşamadı (1.Sa. 25:1; 2.Sa. 5:4) ancak Samuel’in, meshetmiş olduğu adamın büyük bir kral olacağı beklentisiyle yazmış olması da mümkündür (1.Sa. 16:1, 13). Ancak “eskiden İsrail’de” (Rut 4:7) ifadesi kitabın, içerisindeki olaylar yaşandıktan birkaç kuşak sonra yazıldığını öne sürmektedir.

Tema

Kurtaran sevgi.

Amaç

İmanlıları, karanlık zamanlara rağmen birbirlerine sadık sevgi göstererek dayanmaya ve Tanrı’nın ilahi takdirinin daha yüce bir Boaz olan İsa Mesih’te ve O’nun aracılığıyla kurtuluş için etkin olduğuna güvenmeye teşvik etmek.

Toplu Bakış

Rut’un Kurtuluş Vahyine Katkısı

Rut kitabında Kutsal Ruh bize tarihsel olayların ustalıkta aktarılan ve büyüleyici bir anlatısını sunar. Bu anlatıda iki yoksul dul ve nezaket sahibi Yahudalı bir adam vardır. Bu kişilerin yaptıkları şeyler zor zamanlarda sadık sevgi hakkında değerli dersler sunmaktadır. Rut adanmış bir dostun harika bir örneğidir (1:17); ailesine destek olmak için sıkı çalışır (2:2, 7, 17) ve otorite karşısında alçakgönüllülük ve saygı sergiler (5-6. ayetler). Naomi içerlenmiş bir hâldedir (1:20) ancak Rab’bin lütfunu deneyimledikçe, Rut’a onun kalıcı esenliği ve soylarının devamı için bir anne gibi rehberlik etmeye başlar (3:1-2). Boaz gerçek erkekliğin bir modeli olarak öne çıkar; imanla ve sevgiyle yoksulların ihtiyaçlarını karşılar, onları korur ve kurtarır (3-4. bölümler).

Ancak bu kitabın karakterlerinin ahlaki örnekleri kitabın tek anlamı değildir. İlk bakışta bu kitap hoş bir aşk hikâyesinden ibaret gibi görünse de aslında teolojik gerçeklerle ve Mesih’in Müjdesi’ne dair resimlerle doludur.

Kitabın teolojik gerçeği ilahi takdir öğretisi etrafında dönmektedir. Bazı yönlerden Tanrı ilginç bir şekilde bu hikâyede yokmuş gibi görünmektedir. Karakterler “Tanrı”dan (1:16; 2:12) ve sıklıkla “RAB’den” (1:8–9, 13, 17, 21; 2:4, 12, 20; 3:10, 13; 4:11–12, 14) bahsetseler de kitapta Yaratılış’tan Hâkimler’e kadar olan kısmın aksine hiçbir peygamberlik ya da ilahi görünüş, hiçbir mucize ya da belirti yoktur. Ancak Rut kitabı içerisindeki trajedilerde, kişisel seçimlerde Tanrı’nın gizli takdiriyle dolup taşmaktadır ve rastgele gibi görünen olaylar (2:3, 4:1) İsrail’in gelecekteki bir kralına işaret eden şaşırtıcı bir sonuca çıkmaktadır (4:22). Tanrı her şeyi kendi krallığını inşa etmek üzere işler. O’nun ilahi takdiri her şeye hükmeder. O havayı ve yiyecek kaynaklarını kontrol eder (1:6); kadınlara kocalar verir (8-9. ayetler). Trajedinin ve elemin ardında tüm yeryüzünün Hâkimi (Yargıcı) olan “RAB’bin eli” vardır (13, 21. ayetler – Kitab-ı Mukaddes). O, tarlada çalışan insanları kutsamak için oradadır (2:4). O, kendisine güvenenleri ve insanları sevenleri ödüllendirir (11-12. ayetler). O, çocukları anne rahminde şekillendirip aileler kurar (4:11-13).

Rut kitabı özellikle Tanrı’nın sıradan insanların sadık sevgisi aracılığıyla işlediğini göstermektedir. Rut, Boaz ve zamanla Naomi olmak üzere hepsi kendisini başkalarına hizmete adadı. Rut, Tanrı’nın “kanatları” (2:12) altında sığınak aradı ve Tanrı ona Boaz’ın iyiliğinin “kanatları” altında sığınak verdi. Boaz, Naomi’yle ve Rut’la ilgilendi ve Naomi, Rab’bi yüceltti (2:20). Onların insani sevgisi Tanrı’nın sevgisinin bir aracıydı.

Boaz bir kurtarıcıydı. “Kurtarıcı” kelimesi (çoğunlukla “yakın akraba” olarak çevrilir) ve bununla ilgili olan tabirler kitapta yirmi üç kez geçer (2:20; 3:9, 12 [2 kez], 13 [4 kez]; 4:1, 3–4, [5 kez], 6 [5 kez],7–8, 14). Yakın akraba-kurtarıcı sülalenin bir üyesiydi ve aile kayıp yaşadığı zaman kendi parasıyla kaybı karşılıyor ya da ailenin hakkını arıyordu (Lev. 25:23-33, 48-49; Say. 5:8; “öcünü alacak kişi” olarak Say. 35:9-28; Yas. 19:6, 12). “Kurtar[ıl]ma” (özgür kıl[ın]ma) kelimesi zengin bir teolojik anlama sahiptir çünkü Rab, İsrail’i Mısır’da kölelikten çıkardığında kurtuluş getirdi (Çık. 6:6; 15:13). Sonrasında Yeşaya, Tanrı’nın kendi halkının Kurtarıcısı olacağını bildirerek İsrail’in kurtuluş müjdesini ilan etti (Yşa. 43:1; 44:6; 49:7; 52:9; 54:8). Kurtar[ıl]ma Mesih’in Yeni Antlaşma Müjdesi’nde merkez bir fikir olacaktı (Mar. 10:45; Gal. 3:13; 4:5; Tit. 2:14; 1.Pe. 1:18; Vah. 5:9). Naomi’nin ailesinin kurtarılışında bedel (Rut 4:6), yasal yükümlülük (2, 7, 9. ayetler) ve miras (5, 10. ayetler) unsurları vardı ki bunların hepsi Mesih’in kanıyla gelen kurtuluşun belirli yönlerine karşılık gelmektedir.

Dolayısıyla Boaz, Mesih’in bir tipiydi. Tipler, Tanrı’nın ilahi takdiri uyarınca Mesih’in kim olduğunu ve halkını kurtarmak üzere ne yapacağını kusurlu da olsa resmetmek üzere tasarladığı insanlar, kurumlar ve olaylardır. Boaz’ın yaşamı yalnızca kurtuluşa ışık tutmakla kalmaz, aynı zamanda onda lütuf Kralı olan İsa Mesih’in bir prototipini de görebiliriz. Boaz kudretli ve yiğit bir adamdı ve gücünü ve zenginliğini yabancıları nezaketle karşılamak, tehlike altındakileri korumak ve muhtaçların ihtiyaçlarını sağlamak için kullandı (2. bölüm). Kendisi muhtaçları lütuf “kanatları”yla örten biri olarak Rab’le karşılaştırılır (2:12; 3:9). O, kendisi de Mesih’in bir tipi olan Kral Davut’un bir atasıydı (4:18-22).

İsrail halkı eski zamanlarda Boaz’ı okuyup çalışırken, gelecek olan Kurtarıcı-Kral’a dair umutlarında büyüyebiliyorlardı. Bugün biz Boaz’ı okuyup çalışırken, imanda, sevgide ve Rabbimiz İsa Mesih olarak zaten gelmiş olan Kurtarıcı’nın benzerliğinde büyüyebiliriz.

Genel Hatlar

• I. Örtülü İlahi Takdir: Felaket Vuruyor (1:1-5)
• II. Rab’bin Ocağına Dönüş (1:6-22)
• III. Kurtarıcı’nın Kanatları Altındaki Sığınak (2:1-23)
• IV. Kurtarıcı’yla Birliktelik Arayışı (3:1-18)
• V. Kurtuluş Gerçekleşiyor (4:1-17)
• VI. İlahi Takdir Gözler Önünde: Bir Kral Doğuyor (4:18-22)