Habakkuk

Yazar

Habakkuk’un adı, “sıcak kucaklama” anlamına gelmektedir. Adı, bildirisini tanımlamıyor olsa da kapanış cümlesinde adına layık bir şekilde, Tanrı’yı ve Sözü’nü tümüyle kucaklayarak Rab’deki sarsılmaz imanını ikrar etmektedir (3:16-17). Peygamber hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmemektedir ancak sondaki, “Müzik şefi için: Telli sazlar eşliğinde söylenecek” notu onu tapınak törenleriyle ve dolayısıyla da kâhinlik göreviyle bağdaştırmayı mümkün kılabilir. Belirsiz bir karakter olsa da kişisel bocalamalarını Habakkuk kadar açık bir şekilde ortaya seren peygamber sayısı azdır. Dolayısıyla, hakkındaki bilgi eksikliğimize rağmen, onun yüreğini oldukça iyi bir şekilde bilmekteyiz. Bel ve Dragon adlı apokrif kitaplar Levi oymağından olup Daniel’e aslan ininde hizmet etmesi için bir melek tarafından Yahuda’dan Babil’e taşınan bir Habakkuk’tan bahsetmektedir. Bu kulağa ne kadar ilginç gelse de pek fazla inandırıcılığı olmayan bir kurgudan ibarettir.

Tarih

Herhangi bir belli verinin olmaması, kitabı örtük bulgulara dayanarak tarihlendirmeyi gerektirmektedir ki bunlardan en önemlisi, Babil işgalinin yakınlığıdır (1:6). Habakkuk’ta bahsi geçen Yahuda’nın bazı günahları, Yahuda’nın suçunda büyük sorumluluk taşıyan Manaşşe’nin hükümranlığına işaret etse de (M.Ö. 686-640), Babil o dönemde bir küresel güç değildi. Büyük ihtimalle Habakkuk, kötülüğü ve ahmaklığıyla Yahuda’yı yıkıma götüren (2.Kr. 23:24; Yer. 22:17) Yehoyakim’in hükümranlığı döneminde vaaz etti (M.Ö. 609-597). Bu, Babil’in Nabopolassar’ın önderliğinde dünya gücü hâline gelmesine (M.Ö. 626-605) ve Ninova’nın devrilmesindeki rolüne (M.Ö. 612) karşılık gelmektedir. Karkamış Savaşı’nda zaferin ardından (M.Ö. 605), Nebukadnessar Yeni Babil İmparatorluğu’nun imparatoru olmuş ve Yahuda’nın sürgününün ilk aşamasını başlatmıştır. Habakkuk, Babil sürgününü öngördüğü için, bildirisinin M.Ö. 605 yılından önce olması gerekmektedir. Dolayısıyla da muhafazakâr uzmanlar, Habakkuk’u genellikle ilk Babil işgalinin hemen öncesine, yani M.Ö. 607/606 yılına tarihlendirmektedir.

Tema

İmanla yaşamak (2:4 ayeti, bildirinin temasını bildiren anahtar ayettir: “Doğru kişi kendi imanıyla yaşayacak” – Bünyamin Candemir Çevirisi).

Amaç

Tanrı’ya koşulsuzca güvenmenin hassasiyetini kanıtlamak. Habakkuk ilahi adaletin bir savunması olarak da belirtilebilir. Habakkuk Tanrı’nın adaletini sorguladı ve Tanrı, adalet getireceğini açıkladı. İman, salt gözlem olgularıyla doğrulayamadığı şeyleri kabul eder.

Toplu Bakış

Habakkuk’un Kurtuluş Vahyine Katkısı

Diğer peygamberler Tanrı esiniyle verdikleri vaazları kayda geçirirken, Habakkuk kendisiyle Tanrı arasındaki diyalogları (duaları ve aldığı yanıtları) ve sonra Tanrı’nın kendisine iman hakkında öğretmiş olduklarına karşılık kendisinin övgü ve şükran ilahisini kayda geçirmektedir. Habakkuk cüretkâr bir dürüstlükle, inandığıyla gördüğü şeyler arasındaki tutarsızlıktan ötürü yaşadığı bocalamaları itiraf etmektedir. Ulusta, onun Tanrı’ya dair inandıkları ışığında anlam veremediği şeyler gerçekleşiyordu. Yahuda feci günahlardan suçluydu ancak görünüşte hiçbir sonuçla karşılaşmıyorlardı; yasa güçsüz ve kötülük de denetimsiz görünüyordu (1:4).

Tanrı adaletin gelmekte olduğu ve Yahuda’yı cezalandırmak üzere Babillileri kullanacağı konusunda kendisini temin edince, Habakkuk’un ruhsal bocalaması daha da şiddetlendi. Yahuda’yı savunmadı ancak o kadar saf ve kutsal olan Tanrı’nın, kötülüğü ve putperestliği günahlı Yahuda’yı bile geride bırakan bir ulusu nasıl ve neden kullanacağını anlayamadı. Tanrı Habakkuk’un ne anladığı ne de beğendiği bir şey yapıyordu; bu da inanç bildirgesiyle deneyim arasında, imanla gözle görülen arasında bir gerilim yarattı. Tanrı, Habakkuk’a lütufkâr bir şekilde davranarak oldukça geniş kapsamlı bir bildiride bulundu: “Doğru kişi kendi imanıyla yaşayacak” (2:4). Bu bildiri sadece Habakkuk’un sorunun çözmekle kalmadı, Müjde’de vahyedildiği üzere kurtuluşun açıklanması ve ilerletilmesiyle yakından ilişkili bir önerme hâline geldi. Pavlus’un bu metni Romalılar 1:17 ve Galatyalılar 3:11’de kullanması, onun İsa Mesih’teki kurtaran ve aklayan lütfa dair açıklamasının hayati bir unsurudur. Benzer şekilde, İbraniler 10:37-38 bu ayeti İsa Mesih’teki sona dek dayanan imanla bağdaştırmaktadır. Şu önemlidir ki, bu ayet Reformasyon’un savaş narasıdır. Eğer 2:4 ayeti Habakkuk’taki tek cümle olsaydı, kitabın kurtuluş vahyine ve tarihine katkısı muazzam olurdu. Ancak tek katkı bu da değildir. Tartışmalı olsa da Habakkuk 3:13 kuvvetle muhtemel doğrudan Mesih’e işaret etmektedir (“meshedilmiş olan”, Kitab-ı Mukaddes Çevrisi). Buradaki bağlam, Tanrı’nın kendi halkını kurtarma amacına düşman olanları yenilgiye uğrattığını gösteren kurtuluş tarihinin bir özetidir. Şu önemlidir ki, O’nun halkının kurtuluşu, O’nun Mesihi’nin kurtuluşuyla ve “kötü soyun başını” ezmesiyle bağlantılıdır. Bu resim, yılanın başına indirilen ölümcül darbeyle sona eren kurtuluş tasarısının tüm gidişatını özetleyen Yaratılış 3:15’i hatırlatmaktadır. Tarih boyunca yılanın soyu Mesih’in gelişini engellemeye çalışmış, ancak Tanrı hem Mesih’e giden yolu hem de Mesih’in kendisini defalarca korumuştur. Tanrı’nın düşmanlığa karşı koyma şekli bazen bizim anlayışımızın ötesinde olsa da Habakkuk bize gözle görülene değil, imana dayanarak yaşamayı öğretmektedir.

Genel Hatlar

• I. İman İçin Sorunlar (1:1—2:20)
• A. Günaha Dair Sorun (1:1–11)
• 1. Peygamberin Duası (1:2–4)
• 2. Rab’bin Yanıtı (1:5–11)
• B. Tanrı’nın Doğasına Dair Sorun (1:12—2:20)
• 1. Peygamberin Duası (1:12–17)
• 2. Rab’bin Yanıtı (2:1–4)
• 3. Rab’bin Lütufkâr Ara Sözü (2:5–20)
• II. İman Övgüsü (3:1–19)
• A. Övgü Dileği (3:1–2)
• B. Övgünün Unsurları (3:3–15)
• 1. Tanrı’nın Yüceliği (3:3–4)
• 2. Tanrı’nın Gücü (3:5–15)
• C. Övgüdeki Esenlik (3:16–19)