Malaki

Yazar

Malaki’nin adı, “habercim” anlamına gelmektedir. Bazılarına göre, “habercim” anonim bir peygamberi kastetmekteyken, çoğu muhafazakâr uzman Malaki’yi bu peygamberlik kitabının tek yazarının kişisel adı olarak görmektedir. Bazı eleştirmenler bu peygamberliği, her biri, “Malaki eliyle İsrail’e RAB sözünün yükü” (Kitab-ı Mukaddes Çevirisi) ifadesiyle başlayan üç anonim derleme olarak görmektedir. Bunlardan ikisinin yanlışlıkla Zekeriya’ya eklendiğini (9-11. bölümler İkinci Zekeriya ve 12-14. bölümler Üçüncü Zekeriya) ve Malaki olarak adlandırılan bu peygamberliğinse yanlışlıkla tek başına bırakıldığını iddia etmektelerdir.

Tarih

Diğer sürgün sonrası peygamberleri olan Hagay’la Zekeriya gibi net biçimde tarihlendirilmese de, Malaki’nin M.Ö. 435 civarında, Artahşasta’nın hükümranlığı süresince, Nehemya’nın Filistin’deki iki idari dönemi arasında bir tarihte peygamberlik ettiğine dair güvenilir kanıtlar mevcuttur. Tapınaktaki suistimallerden söz etmesi, tapınağın restore edildiği yıl olan M.Ö. 516’dan sonraki bir tarihi gerektirmektedir. Malaki’yle Nehemya arasındaki benzer temalar onların aynı dönemi paylaştıklarına işaret etmektedir; örneğin, putperest kadınlarla evlilik (2:11-15; Neh. 13:23-27); ondalıkların ihmali (3:8-10; Neh. 13:10-14); Şabat’a aldırmazlık (2:8-9; Neh. 13:15-22); ve kâhinlerin yozlaşması (1:6-2:9; Neh. 13:7-9). Eski Antlaşma döneminde derlenen son kitap olmasa da (bunlar M.Ö. 424’teki 1 ile 2. Tarihler’dir), Malaki’nin yargı korkusunu körükleyen ve şifa için umut aşılayan mesajı, Eski Antlaşma peygamberlik düzenine yerinde bir son vermekte ve Vaftizci Yahya’yle bizzat Mesih’ten gelecek olan sonraki peygamberlik sözünü öngörmektedir.

Tema

Samimiyetsiz dini ifşa edip ve azarlamak.

Amaç

Dini kinizmi ve Tanrı’nın vaatlerine karşı şüpheciliği dikkatsiz ve ölü bir ibadete yol açan bir halkı uyandırmak ve Tanrı’nın amacının kesinliği ışığında umudu yenileyip gerçek dini canlandırmak.

Toplu Bakış

Malaki’nin Kurtuluş Vahyine Katkısı

M.Ö. 520 yılında Hagay’la Zekeriya cesaretini yitirmiş bir halkı Rab’be hizmette gayretli olmak üzere motive etmiştir. Mesih’in yüce çağına dair bildiri Babil’den dönenleri tapınağı yeniden inşa etmek üzere harekete geçirmiştir. Ancak şimdi neredeyse yüz yıl geçmişti ve ulus hâlâ aynı yabancı güce tabiydi; Davut’un tahtına oturacak bir kral ihtimali görünmüyordu. Halk Tanrı’nın vaat etmiş olduğunu varsaydıkları ve muhakkak hak ettiklerini düşündükleri kutsamaları deneyimlemiyordu. Tanrı onların gündemine veya programına göre hareket etmiyor olduğu için, O’nun Sözü’nden ve vaadini yerine getirme gücünden şüphe etmeye başladılar. Tanrı’ya ve gerçek ibadetin doğasına dair ciddi yanlış anlayışlar geliştirdiler: Tanrı onlara borçlu olan biriydi ve din de Tanrı’yı daha iyi bir yaşam için manipüle etmenin bir yoluydu. Malaki ustaca, amansız ve reddedilemez bir diyalektikle bu insanların değersiz dinlerini ve kibirlerini ifşa eder. Mantığı ve kesinliği kusursuzdur. Herhangi bir kutsama eksikliğinin suçunun Tanrı’nın sadakatsizliğinden ya da adaletsizliğinden değil, onların ruhsal ölülüğünden kaynaklandığını açıkça ortaya koyar. Sanki Malaki teolojik bir patolog olarak ölü dinin ve ruhsal çürümenin nedenlerini ve belirtilerini inceler ve tanımlar. Bunu yaparken de Müjde’ye feci hâlde ihtiyaç duyan insan durumunu ortaya koyar.

Binlerce yıl önce yazılmış olmasına rağmen, Malaki’nin bildirisi trajik bir şekilde güncelliğini korumaktadır. İbadetin mekaniği farklı olsa da aynı ticarete dayalı, benmerkezci din yaşamaya devam etmektedir. Göstermelik, ölü, şekilci bir din Tanrı’yı tatmin edemez. Malaki’nin ölü dine yönelik otopsisi, günümüz müjdecileri için bir ders kitabı niteliğindedir. Nitekim onlar da aynı tür ruhsal ölümü ifşa etmek, aynı uyarıyı duyurmak ve aynı çareyi önermek zorundadırlar.

Malaki günahkârlar için mahkûmiyet ve imanlılar için kurtuluş olmak üzere Müjde’yi tam anlamıyla duyurmuştur. Rab’bin gelmekte olan günü, kötüleri samana çevirecektir (4:1). Günahkârlar o gün kendi başlarına ayakta duramayacaklardır (3:2). Ancak doğruların akıbeti farklı olacaktır çünkü onlar doğruluk güneşi aracılığıyla yaşamı deneyimleyeceklerdir (4:2). Malaki, Tanrı halkının seçiminde (1:2-3) Tanrı’nın sarsılmaz kurtarış amacına işaret etmiştir ki bu, O’nun değişmezliğiyle garantilenen lütfunun bir göstergesidir (3:6). En önemlisi, antlaşmanın elçisi olan Mesih’e işaret eder ki O, halkının arındırıcısı olacaktır (3:1-3) ve O’nun öncüsü olarak (3:1), ikinci İlyas (4:5) gelecektir. Sayfayı Yeni Antlaşma’ya çevirdiğimizde, tıpkı Malaki’nin öngördüğü gibi Vaftizci Yahya’yla İsa’yı görürüz. Tanrı vaadine sadıktır.

Genel Hatlar

Malaki, mesajını altı keskin önermeden oluşan bir diziyle özetlemekte, ardından tahmin edilebilir bir inkâr ve sonra da önermeyi kanıtlayan çürütülemez bir kanıt getirmektedir. Fikirlerin gerilimini yansıtan ve gerçeğin çözümüne ulaşan bir soru-cevap tarzla birlikte, diyalektik bir üslup kullanmaktadır.

• I. Giriş (1:1)
• II. Lütfa Duyarsızlık (1:2–5)
• III. Samimiyetsiz İbadet (1:6—2:9)
• IV. Ailelerde İstikrarsızlık (2:10–16)
• V. Tanrı’ya Dair Doğru Olmayan Görüşler (2:17—3:7)
• VI. Yetersiz Bağış (3:7–12)
• VII. Hizmette Uygunsuz Motivasyonlar (3:13—4:3)
• VIII. Sonuç (4:4–6)