Yuhanna

Yazar

Bu Müjde’nin yazarı kendisini adıyla değil, sadece “İsa’nın sevdiği öğrenci” olarak tanıtmaktadır (21:20, 24). Ancak onun Zebedi’nin oğullarından biri olan Elçi Yuhanna olduğuna dair güçlü kanıtlar mevcuttur. Kendisi İsa Mesih’in yaşamının görgü tanığıdır (1:14) ve Son Akşam Yemeği’nde bulunmuş, yemekte İsa’nın yanında durmuştur (13:23). Bu onu on iki elçiden biri olarak tanımlamaktadır (Mar. 14:17). Ayrıca kendisi Mesih’e özellikle yakın olan elçilerden biri olduğuna işaret ediyor da olabilir. Bu Müjde, yemekte bulunan diğer elçilerin adını vererek, adı verilmeyen öğrencinin Tomas, Filipus ya da diğer Yahuda olmadığına işaret etmektedir (Yu. 14:5, 8, 22). Mesih, annesi Meryem’e bakması için sevgili öğrencisini seçmiştir (19:26) ki bu da onun Rab’be özellikle yakın olduğunun başka bir işaretidir. Kendisi Petrus’tan açıkça ayırt edilir (13:24; 21:20). Zebedi’nin oğlu Yakup da çok erken yaşta ölmüştür (Elç. 12:1-2) ve dolayısıyla bu Müjde kitabını onun yazmış olması pek muhtemel değildir. Daha az bilinen elçilerden birinin bu Müjde kitabını yazmış olması teorik olarak mümkün olsa da eldeki kanıtlar büyük oranda kitabın yazarı olarak Zebedi’nin diğer oğlu olan Yuhanna’nın lehinedir (21:2, 7). Bu, İreneus (M.S. 2. yüzyıl) gibi daha sonraki yazarların tanıklığıyla da doğrulanmıştır.

Kutsal Kitap içindeki kitapların yazarından söz ederken, yazarların Kutsal Ruh tarafından harekete geçirildiğini her zaman kendimize hatırlatmalıyız (2.Pe. 1:21). Bu kitapların nihai yazarı Tanrı’dır. Yuhanna Müjdesi gibi yüce bir kitap ancak Tanrı esininin meyvesi olarak açıklanabilir. Kutsal Kitap yazarları bu şekilde değerlendirilmelidir. Yazdıklarında Tanrı tarafından öylesine yönlendirilmiş ve kontrol edilmişlerdir ki yazıları insanlar tarafından yanılmaz ve dolayısıyla her yönden güvenilir olarak kabul edilmelidir.

Tarih

Elçi Yuhanna, M.S. 1. yüzyılın sonlarında ölmüştür. Bu Müjde’yi ne zaman yazdığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, yaşamının son yıllarında (M.S. 90-100) yazmış olması muhtemeldir.

Tema

İsa, Baba’nın kendisine vermiş olduklarına sonsuz yaşam vermek üzere Baba tarafından gönderilen, beden almış Tanrı, Tanrı Oğlu, Mesih’tir.

Amaç

İnsanları Mesih’e inanmaya ve böylelikle sonsuz yaşama sahip olmaya çağırmak (20:30-31).

Toplu Bakış

Yuhanna’nın Kurtuluş Vahyine Katkısı

Yeni Antlaşma’nın ilk üç Müjdesi’nden Sinoptik Müjdeler olarak bahsetmekteyiz, çünkü bunların birçok ortak noktası vardır (Grekçede synopsis sözcüğü “birlikte görmek” anlamına gelir). Yuhanna’nın Müjdesi diğer üçünden belirgin bir şekilde farklı olmakla birlikte, onlarla çelişmez. Yuhanna Müjdesi, üç Sinoptik Müjde’yi tamamlamakta ve Rab İsa Mesih’in göksel ve yüce kimliğine harika bir ışık tutmaktadır.

Nasıralı İsa hem Tanrı hem de insandır (1:1, 14). Yüceliğini mucizeleriyle (2:11; 11:39-44) ve ölümden dirilme gücüyle göstermiştir (10:17-18; 20:1-31). Kendisinin Baba’yla tek bir ilahi özü, gücü, bilgiyi ve yaşamı paylaşacak kadar eşsiz bir ilişki içinde olan Oğul olduğunu öğreterek, kendi kimliğini açıklamıştır (1:18; 5:17-20, 26; 10:28-30). O, Baba’nın öncesiz (ezelî) Sözü’dür (1:1) ve O’nu görmek Baba’yı görmektir (14:9). Dolayısıyla, İsa yargı ve diriliş gibi, Tanrı’nın işlerini yapmaktadır (5:21-22) ve Tanrı olarak (20:28) Baba’ya rakip değil, ancak aracılığıyla Baba’yı tanıyıp onurlandırabileceğimiz Kişi olarak kendisine edilen ibadeti kabul eder (5:23; 14:9; 17:3).

İsa bize lütfunun ve kurtarıcı gücünün yönlerini öğretmek üzere, “Ben ...” sözleriyle başlayan basit örneklemeler kullanmıştır. Örneğin, “Ben dünyanın ışığıyım” der (8:12). Yine de bu kadar basit sözlerle çok derin gerçekler aktarmıştır. Bu Müjde kitabının kilit noktalarında tekrarlanan, “Ben’im” (Grekçe egō eimi) ifadesi, Mesih’i, adı “BEN BEN’İM” olanla özdeşleştirmektedir (Çık. 3:14). Bu ifade Mesih’in doğaüstü güç ve bilgi sergilediği zamanlarda ağzından çıkar (4:26; 6:20; 13:19; 18:5-6). Dolayısıyla, İsa “Ben’im” ifadesini kullanarak Yaşam Ekmeği; Dünyanın Işığı; Kapı; İyi Çoban; Diriliş ve Yaşam; Yol, Gerçek ve Yaşam; ve Gerçek Asma (6:35; 8:12; 10:7, 11; 11:25; 14:6; 15:1) olduğunu ilan ettiğinde, kendisinin halkının ihtiyaçlarını her yönden gidermek üzere gelen Tanrı’nın doluluğu olduğunu ilan etmekteydi (4:14; 6:35; 7:37).

Baba ve Oğul’la birlikte Kutsal Ruh da bu Müjde kitabında büyük dikkat çekmektedir. İsa Ruh’tan, hizmeti Mesih’inkine benzeyecek ve Baba’ya döndükten sonra O’nun işini sürdürecek olan (16:7) “başka bir Yardımcı” olarak söz etmiştir (14:16). İsa, Ruh’un Baba’dan O’nun adıyla geldiğini (14:26), bağımsız bir üçüncü taraf olarak değil, Mesih’in yüceltilmesi için Oğul’un Baba’dan aldıklarını insanların ruhlarına getiren Biri olarak geldiğini söylemiştir (16:13-14). Ruh, Rab ve Yaşam Veren olarak hareket eder (6:63), günahkârları Ruh’un egemen iradesine göre yeniden doğuşa kavuşturur (3:3-8), böylece bir zamanki kötüler, dünyevi arzularını Tanrı’da sonsuz tatminle değiştiren ibadet eden kimselere dönüşürler (4:10, 14, 23-24; 7:37-39). Kutsal Ruh bu işi Sözü aracılığıyla yapar (6:63), çünkü O gerçeğin Ruhu’dur (14:17; 15:26; 16:13). O, dünyayı suçlu olduğuna ikna eden tanık (16:8-11) ve imanlılara Tanrı’nın bütün bildirisini öğreten rehberdir (16:13). Yuhanna bize müjdeleme, ibadet ve Hristiyan yaşamıyla oldukça yakından alakalı olan yüce bir Üçlü-Birlik teolojisi vermektedir.

Üçlü-Birlik Tanrısı, Yuhanna’nın Müjdesi’nde Müjde hizmetkârı bir Tanrı olarak görünür. Yuhanna’nın Tanrı hakkındaki dikkat çekici öğretileri soyut bir teolojik inceleme bağlamında değil, mahvolmakta olan bir dünyaya ilahi görevin müjdesi olarak gelmektedir. Bu, Yuhanna’nın her ikisi de “göndermek” ya da “gönderilmek” olarak çevrilen iki Grekçe sözcüğü (yaklaşık altmış kez) kullanmasında görülür. Baba, mahvolmakta olan günahkârları dünyadan kurtarması için Oğul’u göndermiştir (3:16-17; 6:38-39); ve Ruh da Mesih’i işinde mesheder ve O’na yardımcı olur (1:32-33; 3:34). Baba ve Oğul, Kutsal Ruh’u Oğul’u açıklamak ve yüceltmek için göndermektedir (14:26; 15:26; 16:7). Oğul da öğrencilerini Ruh’un gücüyle kendisine tanıklık etmeleri için dünyaya göndermektedir (15:26-27; 17:18; 20:21-22). Dolayısıyla, kilisenin misyonu Üçlü-Birlikçi ve Tanrı merkezlidir; Tanrı’dan gelir, Tanrı tarafından yerine getirilir ve Tanrı’nın yüceliğini amaçlar (17:1-5,10).

Bu kitap birçok yüce ve aşkın öğreti içermesine rağmen, İsa’yı çok kişisel bir şekilde tasvir eder ve O’nun bir dizi kişiyle yaptığı konuşmaları kaydeder. İsa kendisini sürekli genişleyen bir insan grubuna açıklamıştır. Bu genişleme önce öğrencilerine (1:1-51), rabbi (öğretmen) Nikodim’e (3:1-16), Samiriyeli kadına (4:1-54), Beytesta denen havuzdaki adama (5:1-47) ve benzeri olmak üzere ilerler. Mesih insanlarla konuşurken açıkça şunu belirtmiştir: Yeniden doğanlar ve böylece kendisinde kurtaran imana sahip olanlar dışında, hiç kimse sonsuz yaşama sahip değildir. Şekilci din kendi başına Tanrı’yı hoşnut etmez. Tanrı’nın sevgili Oğlu olarak Mesih’e karşı gerçek bir sevgi duymadan iman ikrarında bulunmak nihayetinde değersizdir. Dolayısıyla Müjde, Yuhanna’nın açıkça belirttiği gibi, İsa Mesih’e kişisel bir yanıt verilmesini gerektirir: “Yazılanlar, İsa’nın, Tanrı’nın Oğlu Mesih olduğuna iman edesiniz ve iman ederek O’nun adıyla yaşama kavuşasınız diye yazılmıştır” (20:31).

Genel Hatlar

• I. Sonsuz Tanrı Oğlu Mesih (1:1–18)
• II. Mesih Halka Açık Hizmetinde Kendi Yüceliğini Sergiliyor (1:19—12:50)
• A. Mesih’in Hizmetinin İlk Zamanları (1:19—4:54)
• B. Mesih İmanızlar Tarafından Reddediliyor (5:1—6:71)
• C. Çardak Bayramı’nda (7:1–53)
• D. Zinada Yakalanan Kadın ve Dünyanın Işığı (8:1–59)
• E. Kör Doğan Adamın İyileştirilmesi (9:1–41)
• F. İyi Çoban (10:1–42)
• G. Lazar’ın Dirilişi (11:1–57)
• H. Halka Açık Hizmetin Sonlanışı (12:1–50)
• III. Mesih Kendi Yüceliğini Çilesi, Ölümü ve Dirilişiyle Sergiliyor (13:1—21:25)
• A. İsa Kendi Öğrencilerinin Ayaklarını Yıkıyor (13:1–38)
• B. İsa’nın Yukarı Odadaki Konuşması ve Başkâhinlik Duası (14:1—17:26)
• C. İsa’nın Tutuklanışı, Yargılanışı, Çarmıha Gerilişi ve Gömülüşü (18:1—19:42)
• D. İsa’nın Dirilişi ve Görünmeleri (20:1—21:25)