1. ve 2. Tarihler’e Giriş

Yazar

1. ve 2. Tarihler tek bir kitaptır. Tarihler’i kimin yazdığı belirsizdir. Yahudi hahamların ve Orta Çağ Hristiyanlığının geleneksel inancına göre, Tarihler’den Nehemya’ya kadar olan kitaplar, Kâtip Ezra tarafından yazılmış tek bir eserdir. Bu dört kitabın dil ve teolojik kavramlar açısından birçok benzerlik taşıdığı açıktır. Bazılarına göreyse Tarihler ve Ezra/Nehemya tek bir yazar tarafından yazılmış olsa da bu yazar Ezra değil, başka bir kâtiptir. Yine bazılarına göre Tarihler ve Ezra/Nehemya farklı yazarlar tarafından kaleme alınmıştır. Bu görüşü savunanlar edebî ve teolojik kavramların taşıdığı benzerliklerden çok farklılıkları vurgulamaktalardır. Bu görüş 19. yüzyılın sonlarından itibaren çağdaş Kutsal Kitap uzmanları arasında gittikçe popüler hâle gelmiştir.

Bu dört kitabın ardında tek bir yazar olduğunu (Ezra olsun veya olmasın) destekleyen argümanlar şöyledir: İlk olarak, Tarihler’in bitişi (2.Ta. 36:22-23) Ezra’nın başlangıcıyla (Ezra 1:1-4) örtüşmektedir ki bu, birbiri üzerine inşa edilmek istenen kitaplar için standart olan uygulamaydı. İkinci olarak, Tarihler’le Ezra/Nehemya arasındaki edebî ve teolojik bileşenlerde var olan bir miktar çeşitliliğe rağmen, devamsızlıktan çok devamlılığın olduğu görünmektedir. Üçüncü olarak, Tarihler’le Ezra/Nehemya’nın ikisi de Kutsal Yazı’ya ve tarihe dayanan birçok belge ve kaynak içermektedir ve ikisi de bunlardan sıkça alıntı yapar. Yazar sık sık Eski Antlaşma Kutsal Yazıları’nın tarih, peygamberlik ve bilgelik kitaplarından faydalanır. Muhakkak bir kâtip olarak Ezra bu belgelere ve yazılara hâkimdi ve kendi yazılarında bunlardan faydalanmış olması yönüyle muhtemel bir adaydır. Dördüncü olarak, sürgünden dönenler arasında Ezra’nın nüfuzu ve yaşanan ruhsal uyanış düşünüldüğünde, Ezra bu yeni toplulukta bir önder olarak Yahudilerin ruhça geliştirilmesi için bu iki birleşik eseri üretme motivasyonu göstermiş olabilir.

Ancak son tahlilde, Tarihler’i ve/veya Ezra/Nehemya’yı kimin yazdığı konusunda mutlak kesinliğe sahip olmak mümkün değildir. Ne Kutsal Yazı ne de mantık bizim bu gerilimi tartışmaya yer bırakmayacak bir şekilde çözmemize izin vermektedir. Ayrıca gerçekte, bu eserlerin önemi bunların ardındaki insani yazarın kim olduğuna değil, bunların Tanrı hakkında, O’nun tasarısı hakkında ve O’nun amacı hakkında ne içerdiğine ve aktardığına bağlıdır.

Tarih

Tarihler, Ezra’nın Yahuda’daki hizmetinin kısa bir süre öncesinde veya sonrasında yazılmıştır. M.Ö. 586 yılında Babil ordusu Yahuda topraklarını fethetmiş ve İsrail’in geri kalan oymaklarını sürgüne göndermiştir (Kuzey oymakları M.Ö. 721 civarında sürgün edilmişti). Sürgün Tanrı’nın kendi halkına yönelik, onların tövbesiz tutumlarından kaynaklanan yargısıydı. Tanrı, halkı günahlarından ötürü mahkûm etmek ve onları tövbeye çağırmak için Yeremya ve Hezekiel gibi birçok peygamber gönderdi. Ancak Yahuda, Tanrı’nın mesajına kulak vermeyi reddetti ve mahva giden yoldan vazgeçmedi. Sonuç tam ve kati yıkımdı. Yeruşalim yok edildi. Tapınak harabeye döndü. Halk sürgüne gönderildi.

Yahuda’nın sürgünü yaklaşık yetmiş yıl devam etti. Ancak M.Ö. 539 yılında Persler güçlenip Babil’i arkalarında bıraktılar. M.Ö. 538 civarında Pers Kralı Koreş bir ferman çıkardı. Bu fermana göre sürgün edilen halk kendi topraklarına geri dönüp tapınağı ve Yeruşalim surlarını yeniden inşa edebilecekti. Orada halk Tanrı’nın vaatlerinin nihai olarak yerine gelmesini bekledi.

1. ve 2. Tarihler bu bağlamda yazıldı. Tarihler’in tarihe ilişkin bakışı Rab’bin halkını canlandırma, güçlendirme ve cesaretlendirme, onlara Tanrı’nın onlarla işinin bitmediğini hatırlatma amacını taşıyordu.

2. Tarihler’in sonundaki Koreş’in duyurusunu düşündüğümüzde, Tarihler’in derlenmiş olabileceği en erken tarih M.Ö. 538’dir. Ancak soy ağaçlarından çıkan Kutsal Kitap içi göstergelere baktığımızda, Tarihler kuvvetle muhtemel M.Ö. 450 ile 425 yılları arasında yazılmıştır.

(Yahuda ve İsrail krallarına dair bir kronoloji için, 1 ve 2. Krallar’a Giriş’teki Tarih başlığına bakabilirsiniz.)

Tema

Tanrı’nın Adem’den Davut soyuna dek gerçek yürek ibadetiyle dolu bir krallık inşa etmek üzere tarih içerisinde yaptıkları.

Amaç

İnsanları putlardan yüz çevirmeye ve Tanrı’nın Davut soyuna olan antlaşma sadakatine umut bağlayıp kutsal ibadetle Rab’be yönelmeye çağırmak.

Toplu Bakış

Tarihler’in Kurtuluş Vahyine Katkısı

Tarihler Tanrı’nın krallığının dünyanın yaratılışına dek ibadet merkezli bir tarihini kaydetmektedir. Bu odak her zaman doğru bir şekilde tasdik bulmamıştır. Septuaginta (Eski Antlaşma’nın Grekçe çevirisi) Tarihler’i şu şekilde başlıklandırır: “Yahuda krallarına dair hariç bırakılan şeyler” (paralipomena ton vasileon Iouda). Bu başlıkla birlikte de sanki bu kitap, Yeşu’dan Krallar’a kadar olan tarihin artıklardan ibaretmiş izlenimini vermektedir. Ancak Tarihler’i tarihsel artıklardan ibaretmiş gibi görenler bu kitapların gerçek anlamını kaçırmaktalardır.

Eserin İbranicedeki başlığı “günlerin meseleleri” (dibre hayyamim). Jerome bu kitapları M.S. 4. yüzyılda “Birinci ve İkinci Tarihler” olarak başlıklandırmıştır. Bu da Tarihler’in, İsrail ve Yahuda krallarına dair kısa yıllıklardan ibaret olduğu fikrini sürdürmüştür. Oysa Tarihler krallara, hükümdarlara ve bireylere dair, Kutsal Kitap dışı tarih kayıtlarında tipik olarak bulunandan çok daha detaylı biyografik bilgiler vermektedir.

Bununla beraber Tarihler, Samuel ve Krallar kitaplarında bulunan içeriğe kıyasla seçicidir. Örneğin Tarihler, Saul’un krallığını, Davut’un Bat-Şeva’yla zinasını ve Avşalom’un babasına karşı isyanını es geçer. İsrail tarihini bir kâhinler krallığı gözüyle değerlendirir (Çık. 19:6), özellikle Yahuda oymağına ve krallığına ve tapınağın inşa ve kullanımına dikkat çeker. Tarihler, Tanrı’nın armağan olan varlığına odaklanmaktadır.

Tanrı’nın kendi halkıyla olan varlığına yönelik bu vurgu sık sık Rab’bi aramaya yönelik göndermelerde görülür. Rab’bi aramak (bazen O’na “danışmak” veya “yönelmek” olarak çevrilir); ibadet ve duada Tanrı’nın varlığını (“yüzünü”) arzulamayla, kurtuluş için O’na bel bağlamayla, O’na karşı işlenen günahlardan tövbeyle ve O’nun yasalarına teslim olmayla O’na yaklaşmak anlamına gelir 1.Ta. 13:3; 15:13; 21:30; 22:19; 28:8–9; 2.Ta. 7:14; 12:14; 14:4, 7; 15:2, 4 ,12–13, 15; 16:12; 17:3–4; 18:4–7; 19:3; 20:3–4; 22:9; 25:15, 20; 26:5; 30:19; 31:21; 34:3, 21, 26).

Her ne kadar Tarihler olay örgüsünde Yeruşalim’deki tapınağı merkeze alsa da gerçek Tanrı’ya yaraşırlığın anahtarı olarak “yürek” vurgusunda bulunur. Tanrı’yı aramak yüreği içermek zorundadır (1.Ta. 16:10; 22:19) çünkü O, yüreği görür ve yürekte doğruluk ister (28:9; 29:17; 2.Ta. 6:30). İnsanlar Rab’be “kusursuz” bir yürekle, yani birçok tanrıya paylaştırılmış bir yürekle değil, ancak tümüyle –günahsız olmasa da– O’na adanmış bir yürekle kulluk etmek zorundalardır (1.Ta. 28:9; 29:9, 19; 2.Ta. 15:17; 16:9; 19:9; 25:2). O’nu tüm yürekleriyle aramak zorundalardır (6:14, 38; 15:12, 15; 22:9; 31:21; 34:31). Yürekleri yumuşak ve alçakgönüllü, Tanrı’nın günahkârlara söylediği sözlerle kolaylıkla kırılabilir olmalı ve katı ve inatçı olmamalıdır (34:27; 36:13). Aksi takdirde yürekleri kibirle yukarı kalkacaktır (25:19; 26:16; 32:25-26). Dolayısıyla Tanrı halkı yüreklerini hazırlamak, yani düşüncelerini ve duygularını tek Tanrıları olan Rab’be yönlendirmek zorundalardır (12:14; 19:3; 20:33; 30:19). Tüm bunlar Tanrı’nın lütfundan gelmek zorundadır. Nitekim yalnızca O, insanlara O’nun buyruklarını tutabilecek bir yürek verebilir (1.Ta. 29:18-19; 2.Ta. 30:11-12).

Tanrı’yı aramak, O’nun rahatını tatmakla sonuçlanır (2.Ta. 15:15). Bu ifade Süleyman’ın hükümranlığının altın yıllarıyla bağlantılıdır. Bu hem O’nun halkı düşmanlarından kurtarışının esenliğini hem de O’nun tapınakta onlarla birlikte olan varlığının sevincini ifade eder (1.Ta. 22:8–10 ,17–19; 23:25; 28:2; 2.Ta. 14:6–7; 15:15; 20:30; krş. Mez. 95:11; 132:8, 14; Heb. 3:7-4:13). O’nun lütfu sayesinde yüreklerini O’nu aramaya vermiş bir şekilde, tapınağında Tanrı’nın kendi yüreğine erişmenin zevkine varacaklardır (2.Ta. 7:16).

Tarihler’de Tanrı’ya yaraşır bir yürek için güdülen kaygı, kralın yüreğinin ruhsal durumuna yönelik ondan fazla göndermeyle özellikle odağa girer. Tanrı’nın kendi halkı ve tapınak üzerindeki kutsaması Davut soyunun Tanrı’ya yönelik yüreğine bağlıdır. Davut’un tapınak için olan hazırlıklarının zirvesinde şu duası vardır: “Oğlum Süleyman’a bütün buyruklarına, uyarılarına, kurallarına uymak, hazırlığını yaptığım tapınağı kurmak için istekli bir yürek ver” (1.Ta. 29:19).

Tarihler Davut’un krallığını, Tanrı’nın O’na ibadet edenlerle birlikte ikamet etmesiyle iç içe işler. Olay örgüsü antlaşma Tanrısı’nın Davut’la yaptığı antlaşmada bir zirve yapar (1.Ta. 17) ki Tanrı burada Davut’un soyunun Tanrı’nın evini inşa edeceğini ve sonsuza dek hüküm süreceğini vaat etmiştir. Süleyman tapınağı tamamladığında (2.Ta. 2-7), Tanrı görkemli (ancak yalnızca kısmi) bir şekilde o antlaşmayı yerine getirmiştir. Ancak Tarihler, Davut soyunun günahlı ve katı yüreklerinin Rab’bi kışkırtışının ve Rab’bin de krallığı sonlandırıp tapınağı yok edişinin trajik hikâyesiyle son bulur (2.Ta. 36). Yine de umut devam etmiştir çünkü Rab kendi halkını, Tanrı’nın evini yeniden inşa etmek üzere geri getirir (23. ayet). Böylece, Tarihler sürgün sonrasındaki kalıntı halkın gelecek olan doğru Davut soyuna umut beslemeye teşvik eder ki O, Tanrı’nın onlarla olan varlığını çok daha görkemli ve kalıcı bir şekilde kuracaktır.

Tarihler zamanda ileriye ve geriye bakarak, Davut soyunun insanlık tarihinin zirvesi (düğümü) olduğunu belirtir. Yazarın ilk kitabın neredeyse üçte birini harcadığı uzun soy ağaçlarının dolaylı vurgusu budur. Adem’den başlayarak bu soy ağaçları, Tanrı’nın insanlık için olan amacının gelişimini Davut’un soyuyla bağlar. Bunlar Tanrı’nın vaat edilen Soy’un devamlılığını koruyuşundaki sadakatine tanıklık etmektedir ki bu Soy aracılığıyla Tanrı düşmüş insanlığa kutsamasını geri verecektir (Yar. 3:15; 22:18). Tanrı’nın kurtuluş tasarısı Nuh Tufanı gibi önceki yargılamalarda nasıl boşa çıkmadıysa, İsrail’in sürgününde de boşa çıkmayacaktır. Tarihler zamanın doluluğuna doğru ilerleyişin tam rayında olduğunu göstererek kurtuluş mesajına katkıda bulunmaktadır. Aden Bahçesi’nde kaybedilen Tanrı’nın varlığı gelecek Kral aracılığıyla geri kazanılacaktır. Ağaçlarla, meyvelerle, altınla, değerli taşlarla ve Keruvlarla süslenmiş olan tapınak (2.Ta. 3) Tanrı’yla cennette tekrardan birlikte oluşun bir tipiydi (Yar. 2; Vah. 22).

Tarihler kitabı böylece yaratılıştan yeni yaratılışa ve eski antlaşmadan yeni antlaşmaya uzanan bir köprüdür. İbrani Eski Antlaşması’nın sıralamasına göre son kitaptır. Matta Müjdesi, Tarihler’in bıraktığı yerden başlar ve İsa’ya varan başka bir soy ağacıyla devam edip şunu vahyeder: Mesih İmmanuel’dir, Tanrı’nın Davut soyu aracılığıyla kendi halkıyla ikametidir. O, Tanrı’nın halkının umududur.

Genel Hatlar

• I. Krallık Vaat Ediliyor (1.Ta. 1:1-9:44).
• A. Adem’den İbrahim’e (1.Ta. 1:1–27)
• B. Esav (1.Ta. 1:28–54)
• C. Yakup’tan Davut’a (1.Ta. 2:1–55)
• D. Davut (1.Ta. 3:1–24)
• E. On İki Oymak (1.Ta. 4:1—8:40)
• F. Sürgünden Dönenler (1.Ta. 9:1–34)
• G. Saul (1.Ta. 9:35–44)
• II. Krallık Kuruluyor (1.Ta. 10:1—2.Ta. 9:31)
• A. Saul’un Ölümü (1.Ta. 10:1–14)
• B. Davut’un Krallığa Yükselişi (1.Ta. 11:1—12:40)
• 1. Davut, Tanrı’nın Varlığının Peşinde (1.Ta. 13:1—17:27)
• 2. Davut’un Antlaşma Sandığı’nı Yeruşalim’e Getirme Teşebbüsleri (1.Ta. 13:1—16:43)
• 3. Tanrı’nın Davut’a Vaadi: Antlaşma Yapılıyor (1.Ta. 17:1–27)
• C. Davut’un Askeri Zaferleri (1.Ta. 18:1—20:8)
• 1. Davut’un Düşmanlarıyla Savaşları (1.Ta. 18:1–13)
• 2. Davut’un Hükümranlığı (1.Ta. 18:14–17)
• 3. Davut ve Ammonlular (1.Ta. 19:1–19)
• 4. Davut’un Diğer Savaşları (1.Ta. 20:1–8)
• D. Davut’un Tapınak İçin Hazırlıkları (1.Ta. 21:1—26:32)
• 1. Davut’un Günahlı Sayımı ve Tapınak Sahası (1.Ta. 21:1—22:1)
• 2. Davut’un Tapınağın İnşası İçin Hazırlıkları (1.Ta. 22:2–19)
• 3. Davut’un Levilileri Tapınak İçin Teşkilatlandırması (1.Ta. 23:1—26:32)
• E. Davut’un Ulusu İdaresi (1.Ta. 27:1–34)
• F. Davut’un Gelecek Tapınak İçin Toplantısı (1.Ta. 28:1—29:22)
• G. Davut’un Ölümü ve Süleyman’ın Görkemi (1.Ta. 29:23—2.Ta. 1:17)
• H. Süleyman’ın Tapınağı İnşası: Antlaşma Kısmen Yerine Geliyor (2.Ta. 2:1—7:22)
• 1. Süleyman’ın Malzemeleri ve İşçileri Ayarlaması S (2.Ta. 2:1–18)
• 2. Süleyman’ın Yapıyı İnşası ve Eşyalar (2.Ta. 3:1—4:22)
• 3. Süleyman’ın Tapınak Adama Toplantısı (2.Ta. 5:1—7:22)
• I. Süleyman’ın İşleri, Bilgeliği ve Ölümü (2.Ta. 8:1—9:31)
• III. Krallık Bölünüyor (2.Ta. 10:1—28:27)
• A. Kral Rehavam (2.Ta. 10:1—12:16)
• B. Kral Aviya (2.Ta. 13:1–22)
• C. Kral Asa (2.Ta. 14:1—16:14)
• D. Kral Yehoşafat (2.Ta. 17:1—20:37)
• E. Kral Yehoram (2.Ta. 21:1–20)
• F. Kral Ahazya (2.Ta. 22:1–9)
• G. Kraliçe Atalya (2.Ta. 22:10–12)
• H. Kral Yoaş (2.Ta. 23:1—24:27)
• I. Kral Amatsya (2.Ta. 25:1–28)
• J. Kral Uzziya (2.Ta. 26:1–23)
• K. Kral Yotam (2.Ta. 27:1–9)
• L. Kral Ahaz (2.Ta. 28:1–27)
• IV. Krallık İyileştiriliyor ve Parçalanıyor (2.Ta. 29:1—35:27)
• A. Hizkiya’nın Doğru Hükümranlığı (2.Ta. 29:1—32:33)
• B. Manaşşe’nin Putperestliği ve Tövbesi (2.Ta. 33:1–20)
• C. Amon’un Putperestliği (2.Ta. 33:21–25)
• D. Yoşiya’nın Doğru Hükümranlığı (2.Ta. 34:1—35:27)
• V. Krallık Yok Ediliyor (2.Ta. 36:1–23)
• A. Kral Yehoahaz (2.Ta. 36:1–3)
• B. Kral Yehoyakim (2.Ta. 36:4–8)
• C. Kral Yehoyakin (2.Ta. 36:9–10)
• D. Kral Sidkiya (2.Ta. 36:11–16)
• E. Yeruşalim Fethediliyor (2.Ta. 36:17–21)
• F. Koreş’in Duyurusu (2.Ta. 36:22–23)