Amos

Yazar

Amos, “yük” veya “yük taşıyıcısı” anlamına gelmektedir. Amos, Güney Krallığı’nda Beytlehem’in güneyindeki Tekoa’dan bir çobandıysa da Rab tarafından kuzey oymaklarına vaat etmek üzere görevlendirildi.

Tarih

Amos kitaptaki peygamberliğini 1:1 ayetinde Uzziya’yla II. Yarovam’ın hükümranlıkları dönemine, spesifik olarak depremden iki yıl öncesine tarihlendirmektedir. Zekeriya 14:5’in de bu depremden bahsetmesi, bunun önemli bir olay olduğunu göstermektedir. Hazor gibi alanlardan elde edilen arkeolojik veriler M.Ö. 8. yüzyılın ortalarındaki bir depreme kanıt sunmaktadır ki bu, bahsi geçen iki kralın yaşadığı dönem içerisine denk gelmektedir. Uzziya’yla II. Yarovam’ın krallıklarının M.Ö. 767 ila 753 yıllarında örtüştüğü düşünülürse, Amos kuvvetle muhtemel M.Ö. 760 ila 755 yıllarında peygamberlik etmiştir.

Tema

Sosyal ve dinî günahlar için yargı.

Amaç

Antlaşma ayrıcalıklarının suistimali ve ihmali yüzünden gelmekte olan ilahi yargıya karşı ulusu uyarmak (Amo. 3:2).

Toplu Bakış

Amos’un Kurtuluş Vahyine Katkısı

M.Ö. 8. yüzyılın ilk yarısına esenlik (barış) ve refah hâkimdi. Ancak servet kadar yozlaşma da vardır. Ahlaki, sosyal ve dinî çürüme ulusu yiyip bitiriyordu ve sonunda onu yok edecekti. Vurgunculuk, adaletsizlik ve ahlaksızlık bu dönemin normaliydi. Para, gerçekten (hakikatten) daha çok etki sahibiydi. Yaşam standardını sürdürme veya artırma yönündeki bencil tutku ortaya öyle bir ahlak kodu koyuyordu ki, buna göre arzu edilen hedefe ulaşmak için her yol meşruydu. Büyük ruhsal sorunlara rağmen, halk bu refahı Tanrı’nın kutsamasının işareti olarak yorumladı ve ilahi hoşnutsuzluktan muaf olduklarını varsaydılar. Oysa gerçekte Tanrı’dan uzaklardı ve Tanrı da hiç mi hiç hoşnut değildi. Amos, Tanrı tarafından ulusu gerçeklikle yüzleştirmek üzere çağrılmış ve yüklenmişti (görevlendirilmişti). Mevcut olan sosyal ve dinî günahları ifşa etti ve hakiki tövbe olmadığı takdirde gelmekte olan yargıya karşı uyarıda bulundu. Onun mesajı günahın çirkin doğasını ve ruhsal ölülüğü vurgulamaktadır. Şöyle ki, bunlara ancak ve ancak Tanrı’nın yaşamak için O’nu aramaya yönelik lütufkâr çağrısına kulak vererek deva bulunabilirdi. Amos’un vaazının kırk yılı içerisinde, tövbe etmeyi reddeden ulus Tanrı’nın yargısı altına girdi. Yine de Tanrı’nın kurtarıcı planı kesin olarak gerçekleşme yolundaydı. Nitekim Amos, Yahudi olanların yanı sıra Yahudi olmayanların da Mesih’in krallığının kutsamalarından yararlanacakları bir zamana işaret ediyordu (9:11-15). Anlamlı bir şekilde, Yakup, Yahudi olmayanların birinci yüzyıl kilisesine dahil edilmesini haklı göstermek üzere Amos’a başvurmuştur (Elç. 15:16–17).

Genel Hatlar

• I. Giriş (1:1–2)
• II. Yargı Bildirileri (1:3—2:16)
• A. Tanrısız Uluslara ve Yahuda’ya Karşı Yargılar (1:3—2:5)
• B. İsrail’e Karşı Yargılar (2:6–16)
• III. Yargı Uyarıları (3:1—6:14)
• A. Yargı Geldi Geliyor (3:1–15)
• 1. Yargının Kökeni (3:1–8)
• 2. Yargının Sebepleri (3:9–10)
• 3. Yargının Kapsamı (3:11–15)
• B. Yargı Kaçınılmaz (4:1–13)
• 1. Yargının Sosyal ve Dinî Sebepleri (4:1–5)
• 2. Geçmiş Yargılara Karşı Ruhsal Duyarsızlık (4:6–11)
• 3. Son Yargıya Dair Feci Tehdit (4:12–13)
• C. Yargıdan Kaçış Yok (5:1–15)
• 1. Düşmüş Krallık İçin Ağıt (5:1–3)
• 2. Tövbeye Davetler (5:4–15)
• D. Yargı Kesindir (5:16—6:14)
• 1. Benliğe Güvenenlerin Vay Hâline (5:16–27)
• 2. Dinen Kendini Beğenmişlerin Vay Hâline (6:1–6)
• 3. Yargıda İlahi Kararlılık (6:7–14)
• IV. Yargı Görümleri (7:1—9:10)
• A. Çekirgeler ve Ateş Resmi Yargıyı Önlüyor (7:1–6)
• B. Çekül Kaçınılmaz Yargıyı Resmediyor (7:7–9)
• C. Parantez: Sahte Bir Kâhinle Yüzleşme (7:10–17)
• D. Yaz Meyveleriyle Dolu Bir Sepet, Yargının Yakınlığını Resmediyor (8:1–14)
• E. Sunaktaki Rab Yargının Kaçınılmazlığını ve Ayrımcılığını Resmediyor (9:1– 10)
• V. Yargıdan Sonra Geri Dönüş (9:11–15)
• A. Krallığın Geri Dönüşü (9:11–12)
• B. Evrensel Refah (9:13–15)