Daniel

Yazar

Daniel –adı, “Tanrı Yargıç’tır” anlamına gelir– kitabın tek yazarıdır. Kitabın başında genç, sonunda ise yaşlı bir adam olan Daniel’in yaşamı, Yahuda tarihinde sürgün öncesinden sürgün sonrasına kadar olan bütün dönemi içerir. Şüphesiz, Daniel’deki bir sürü öngörüsel peygamberlikten dolayı Türkçe Kutsal Kitap, Daniel’i Büyük Peygamberler’in dördüncüsü olarak konumlandırmaktadır. İbrani Kutsal Kitabı’ysa –Yasa, Peygamberler ve Bilgelik Yazıları olmak üzere üç ana kısma ayrılır– Daniel’i Bilgelik Yazıları kısmına yerleştirmektedir çünkü Peygamberler kısmına dahil olma kriteri, peygamberlik görevini almış olmaktır. Peygamberler, “geleceği bildiren” kişilerden daha fazlasıydı. Onlar en başta Tanrı Sözü’nün vaizleriydi. Daniel her ne kadar içerisinde geleceğe dair vahiyler olan ilahi bir mesaj iletmek üzere Kutsal Ruh tarafından esinlenmişse de kendisi peygamberlik görevinde değildi. O bir bürokrattı; Tanrı’nın ilahi takdiriyle, yönetim sisteminin öyle içerisindeydi ki, işini bütün Babil İmparatorluğu ve hatta Pers yönetimi süresince korudu. Günümüzdeki bürokrat resminin aksine, Daniel yönetime hizmet ederken, dürüstlüğü ve erdemiyle Rab’be hizmet etti. Babil’de olup bir süre onunla aynı dönemi paylaşmış olan Hezekiel, onu Nuh ve Eyüp’le bağdaştırmış ve onu bir doğruluk modeli olarak tanımlamıştır (Hez. 14:14, 20). Bu hem pastörler hem de diğer Hristiyanlar için Tanrı’nın onları yerleştirmiş olduğu meslek ne olursa olsun, o meslekte kutsal yaşamlar sürdürmek üzere bir teşvik olmalıdır. Kişinin Tanrı tarafından kullanılması için atanmış bir pastör olması gerekmez.

Tarih

Muhafazakâr uzmanlar Daniel’i M.Ö. 6. yüzyıla, kuvvetle muhtemel Daniel’in kariyerinin ve yaşamının sonu olan M.Ö. 530 yılı civarına tarihlendirmektedir. Çoğu liberal uzmansa kitabı M.Ö. 2. yüzyıla, genellikle, Yahudi tarihindeki Makkabi dönemindeki M.Ö. 168 yılına tarihlendirmektedir. Bu geç tarih bariz bir şekilde yazarın tarihte yaşamış olan Daniel olduğu gerçeğini dışarıda bırakmaktadır. Bu önemli tutarsızlık da doğaüstü esinleme ve peygamberliğin doğasına dair varsayımlardaki temel bir farklılığı yansıtmaktadır. Daniel’in doğaüstü esinlenişini reddedenler için özellikle Daniel 11. bölüm sorun teşkil etmektedir çünkü bu bölüm, M.Ö. 3 ila 2. yüzyıllarda meydana çıkmış olan bölünmüş Yunan İmparatorluğu’nun Selevkos ve Ptolemaios hanedanlıklarını içeren olayları son derece titiz bir şekilde önceden bildirmektedir. Liberal eleştirmenler bunu vaticinium post eventum (olaydan sonra peygamberlik) olarak atfetmekte, bunu kim yazdıysa, aslında sonraki tarihlerde yazdığını ancak bunu öncesinden bildiriyormuş gibi lanse ettiğini iddia etmektelerdir. Ancak doğaüstü esine ve vahye inananlar için, Daniel’in öngörüsel peygamberliklerini kabul etmekte hiçbir zorluk yoktur ve bunların bire bir yerine gelişi de şaşırtıcı değildir.

Tema

Tanrı’nın zaman, durumlar, uluslar ve bireyler üzerindeki egemenliği. Nebukadnessar’ın Daniel 4:34-35’teki ikrarı bu temayı özetleyen anahtar bir metindir.

Amaç

Zor ya da bulanık zamanlarda, ister ulusal ister bireysel olsun, Tanrı’nın halkına, Tanrı’nın dünyayı Kendi yüceliği ve onların iyiliği için yönetme yönündeki sarsılmaz amacına güvenmeleri için ilham vermek.

Toplu Bakış

Daniel’in Kurtuluş Vahyine Katkısı

Daniel bir zaman teolojisidir. Bütün tarih (yani, zamanın gidişatı) amacı itibarıyla kurtuluş odaklı olduğundan, Daniel mesajı da Tanrı’nın kendi kurtarış tasarısının, O’nun sarsılmaz amacının vahyine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Zaman ilahiyatı, ilahi takdir işine, ebedi Tanrı’nın, Kendi yüceliği ve halkının iyiliği için tasarlanmış bir amaç doğrultusunda yaratılışını koruduğu ve yönettiği zamansal işleyişine odaklanmaktadır. Çiğnenemeyecek olan gerçek şudur ki, Tanrı her şeye egemen Kral’dır; O’nun krallığı evrenseldir, her dünyasal krallığı –ne kadar güçlü ve düşmanca olursa olsun– kapsamaktadır. Daniel’in Babil’den İran’a, Yunanistan’dan Roma’ya kadar dünya krallıklarının izini sürüşü şunu göstermek içindir: Tanrı’nın krallığı gelmekte ve O’nun isteği gökte olduğu gibi yeryüzünde de yapılmaktadır. İnsani açıdan bakıldığında, dünyanın putperest güçleri doğruluğa ve kurtuluşa üstün geliyor gibi görünüyordu. Oysa gerçeklik şuydu ki Tanrı, Oğlu’nu dünyaya göndereceği zamanın dolması yolunda onları kontrol ediyor ve her şeyi yerli yerine oturmak için kullanıyordu. Dolayısıyla bu dünyanın gidişatı kör talihe dayalı değildir; her şey, sonu başlangıcından bilen ve belirleyen, En Bilge Olan Tanrı’nın o şeyleri mükemmel bir uyum içinde düzenleyişiyle gerçekleşmektedir. Bu, sadece Daniel’in dönemindekiler için, Mesih’in gelişi açısından her şeyin yolunda olduğuna dair güven verici bir mesaj değildi. Bu, bugün de güven verici bir mesaj olmalıdır. Şöyle ki, aksi doğruymuş gibi görünse de, her şey ilahi bir şekilde kontrol altında ve Mesih’in tekrar geleceği, zamanın ikinci doluluğuna doğru yolunda seyretmektedir. Daniel’in Tanrı’nın kurtarış mesajına yaptığı bu genel katkının yanı sıra, kitap Mesih’e gönderme yapan birçok önemli spesifik metne de sahiptir. Mesih insan eli olmadan kesilmiş ve dünyanın krallıklarını parçalayacak olan taştır (2:34); O, Eskiden Beri Var Olan’dan sonsuz krallığı alan İnsanoğlu’dur (7:13-14); O, başkaları uğruna öldürülecek olan Mesih’tir (9:26) ki bu O’nun kefaret eden ölümüne bir göndermedir. Beden alışı öncesindeki Mesih, kızgın fırında üç İbrani’nin yanında belirmiştir (3:25). Son bölümlerde hem doğruların hem de doğru olmayanların kesin dirilişine dair vahiyse Daniel’in müjdeleyici odağının da altını çizmektedir.

Genel Hatlar

Not: 2:4 ayetinden 7:28 ayetine kadar, Daniel Aramicede yazmaktadır. Aramice bu dönemde ulusal bir dildi ve dünya çapında önem arz eden mesajı iletmek için uygun olan araçtı. Ayrıca bölümler arasındaki paralelliğe de dikkat ediniz: 2 ve 7. bölümler dünyayla ilgili; 3 ve 6. bölümler doğru bireylerle ilgili; 4 ve 5. bölümlerse putperest krallarla ilgilidir. Mesaj, Tanrı’nın amacına en büyük tehdidi temsil eden ancak gerçekte Tanrı’nın egemen yönetimine tabi olan putperest krallarda birleşmektedir.

• I. Daniel’e Giriş (1:1–21)
• A. Daniel’in Kötü Durumu (1:1–7)
• B. Daniel’in Paklığı (1:8–16)
• C. Daniel’in Bilgeliği (1:17–21)
• II. Dünya İçin Mesaj (2:1—7:28)
• A. Kralın Dünyaya Dair Rüyası (2:1–49)
• 1. Büyücülerin Çıkmazı (2:1–11)
• 2. Kralın Fermanı (2:12–18)
• 3. Dua Aracılığıyla Kurtuluş (2:19–30)
• 4. Rüyanın Tarifi (2:31–35)
• 5. Yorumun Detayları (2:36–45)
• 6. Kralın Bildirisi (2:46–49)
• B. Kızgın Fırından Kurtuluş (3:1–30)
• 1. Taviz Baskısı (3:1–7)
• 2. Cesur Kanaatler (3:8–18)
• 3. Temize Çıkış (3:19–30)
• C. Kralın Kendisine Dair Rüyası (4:1–37)
• 1. Kralın Düşünceleri (4:1–9)
• 2. Kralın Rüyası (4:10–18)
• 3. Daniel’in Yorumu (4:19–27)
• 4. Kralın Alçaltılışı (4:28–33)
• 5. Kralın Tövbesi (4:34–37)
• D. Duvardaki El Yazısı (5:1–31)
• 1. Kralın Ziyafeti (5:1–4)
• 2. Rab’bin Mesajı (5:5–9)
• 3. Daniel’in Yorumu (5:10–28)
• 4. Mesaj Yerine Geliyor (5:29–31)
• E. Aslanların İninden Kurtuluş (6:1–28)
• 1. Daniel’in Önde Gelen Konumu (6:1–3)
• 2. Daniel’e Karşı Tasarı (6:4–9)
• 3. Daniel’in Duası (6:10–11)
• 4. Daniel’in Cezası (6:12–17)
• 5. Daniel’in Temize Çıkışı (6:18–28)
• F. Daniel’in Dünyaya Dair Görümü (7:1–28)
• 1. Dört Büyük Yaratık (7:1–8)
• 2. Eskiden Beri Var Olan ve İnsanoğlu (7:9–14)
• 3. Görümün Yorumu (7:15–28)
• III. Mesajın Tanrı Halkı İçin Doğurduğu Sonuçlar (8:1—12:13)
• A. İran (Pers) ve Yunanistan Görümü (8:1–27)
• 1. Koç ve Teke (8:1–7)
• 2. Küçük Boynuz (8:8–14)
• 3. Melek Yorumu (8:15–27)
• B. Daniel’in Duası ve Tanrı’nın Yanıtı (9:1–27)
• 1. Dua (9:1–19)
• 2. Yanıt (9:20–27)
• C. Daniel’e Kişisel Bir Vahiy (10:1–21)
• 1. Vahyin Durumları (10:1–4)
• 2. Vahiy (10:5–9)
• 3. Yüreklendirici Açıklama (10:10–21)
• D. Zamanın Doluluğuna ve Ötesine Uzanan Tarih (11:1–45)
• E. Son Peygamberlikler ve Talimatlar (12:1–13)