Ezgiler Ezgisi

Yazar

Kitabın açılış cümleleri, kitabı Davut oğlu Kral Süleyman’a atfetmektedir (1:1). Çoğu zaman Süleyman’a (1:5; 3:7, 9, 11; 8:11-12) ve “kral”a gönderme yapar. Süleyman’ın yazarlığını onaylayan birtakım noktalar mevcuttur. Yeruşalim kızlarına (1:5; 2:7; 3:5, 10; 5:8,16; 8:4) veya Siyon’a (3:11) yapılan sık göndermeler, Karmel’e (7:5), Şaron’a (2:1) ve Hermon’a (4:8) yapılan göndermelerle birlikte, kitabın krallığın bölünmesinden ve kuzey oymaklarının Davut soyundan ayrılmasından önce yazıldığına işaret etmektedir. Gelin aynı cümle içerisinde hem Yeruşalim’le hem de Tirsa’yla bağdaştırılır ki bu muhtemelen krallığın bölünmesinden sonra olmazdı çünkü bu iki kent iki düşman ulusun baş kentleriydi (1.Kr. 14:17; 15:21, 33). Süleyman’ın krallığı İsrail’deki baharat zenginliğiyle (1.Kr. 10:2, 10, 25) biliniyordu ve bu kitabın sevgi ezgilerinde de çeşitli baharatlar öne çıkmaktadır. Bu aynı zamanda bilgeliğin ve bilgece deyişlerin öne çıktığı bir zamandı (1.Kr. 4:29-34). Süleyman en çok özdeyişleriyle meşhurdur ancak aynı zamanda birçok ezgi yazmıştır (1.Kr. 4:32).

Tarih

Süleyman M.Ö. 970-931 yılları arasında hüküm sürmüştür.

Tema

İsa Mesih’le kilisesi arasındaki sevgi birliği ve paydaşlığı.

Amaç

Kralları’yla yaşantısal (deneyimsel) paydaşlığın ardından gitmek üzere imanlıların duygularını harekete geçirmek.

Toplu Bakış

Ezgiler Ezgisi’nin Kurtuluş Vahyine Katkısı

Ezgiler Ezgisi Tanrı’nın Ruhu tarafından, Eski ve Yeni Antlaşma imanlılarının duygularını harekete geçirmek, onların Mesih’le duada ve diğer bütün lütuf araçlarında özel paydaşlık geliştirmelerini sağlamak üzere verilmiştir. Böylesi ruhsal zevk Eski Antlaşma’da İbrahim, Musa, Davut ve diğer peygamberler tarafından deneyimleniyordu. Bu kitap Hristiyanlara, burada, bu dünyada bile Mesih’in bize olan sevgisinden bir şeyler tadarken, yüreğimizde güvence, neşe ve can coşkusu deneyimlerini özletmek için sevginin dilini kullanıyor.

Güzel genç kadınla simgelenen imanlılar (1:8) her ne kadar zayıflıklara ve günahlara sahip olsalar da (5:2-3), İsa’yı Rab ve Kurtarıcı olarak içtenlikle severler ve O’nun sevgisinin tadını “şaraptan daha tatlı” bir şey olarak özlerler (1:2). Kitap, Mesih’le imanlı arasındaki karşılıklı sevgiyi ifade etmek için fiziksel güzellik dilini kullanmaktadır. Bu zevk bir gün cennette, Mesih sonunda kilisesini “üzerinde leke, buruşukluk ya da buna benzer bir şey olmadan, görkemli biçimde” kendisine sunduğu zaman tamamına erecektir (Ef. 5:27). Böylelikle bu sevgi kitabı Hristiyanları, Mesih’le şimdideki paydaşlığı aramak ve O’nun yücelikte ikinci gelişini özlemek üzere harekete geçirmeyi hedeflemektedir.

Gerçek bir imanlının tadına vardığı içsel zevkler zaman zaman dünyasal insanların “şarap” gibi maddesel şeylerde bulduğu zevkleri aşabilir (1:2). İmanlıların zevkleri tensel değil, ruhsaldır ve bu zevkler onların yüreklerine, sevdikleri Mesih tarafından dökülür.

Mesih’in varlığı imanlı kişi tarafından her zaman aynı yoğunlukta hissedilmez. Bazen imanlı, İsa’nın “çekilmiş” olduğunu hisseder (5:6 – Kitab-ı Mukaddes Çevirisi). Böyle zamanlarda imanlı kişi Mesih’in o hissedilen varlığını tekrar arar. İsa tekrar yakınlaştığındaysa imanlının canı “savaş arabaları” gibidir; kutsanmış Rabbimiz için yaşamak ve savaşmak üzere heyecanla ve enerjiyle zindedir.

Mesih’in sevgisinin bu dünyadaki deneyimlenişleri her zaman çok kısadır. Kutsalların canları Rab’bin sonunda tüm yüceliği içinde, onları mezardan çıkarmak üzere geleceği ve onlara sonsuz ilahi sevgiyi dökeceği günü özlemektedir. Ezgiler Ezgisi yerinde bir şekilde şu ıstıraplı yakarışla sonlanır: “Koş, sevgilim, mis kokulu dağların üzerinde bir ceylan gibi, geyik yavrusu gibi ol!” (8:14). Kutsal Kitap da kapanışında aynı özlem dolu yakarışı dile getirir: “Gel, ya Rab İsa!” (Vah. 22:20).

Kitaba Özgü Yorumlama Sorunları

Yüzyıllar boyunca kitaba dair baskın görüş, bu kitabı Rab’le halkı arasındaki ruhsal birliğin şiirsel bir tasviri olarak görmüştür. Bu görüş Yahudi geleneğinde, erken dönemdeki kilisede, Orta Çağ kilisesinde, Reformasyon döneminde, Püriten döneminde ve modern dönemde mevcuttur.

Ancak on dokuzuncu yüzyıldan itibaren, Ezgiler Ezgisi’ni tamamen insani aşk şiirlerinden oluşan bir derleme olarak gören romantik okuma popülerlik kazanmıştır. Bazı zamanlarda bu, yorumlarını metne ve bağlama dayandırmayan bazı geleneksel yorumcuların hayalî, alegoriye dönüştürücü yaklaşımlarına karşı bir tepkidir. Bu yaklaşımdaki yorumcular arasında, buradaki karakterlerin kim –Süleyman’la isimsiz bir gelin mi, isimsiz bir erkek çobanla bir kadın çoban mı, yoksa daha karmaşık bir karakter kadrosu mu– olduğu konusunda hâlâ önemli farklılıklar vardır. Karakterler arasındaki etkileşimlerin ne anlama geldiği konusunda da pek çok tartışma vardır. Bu yaklaşımdaki bazı yorumcularsa Ezgiler Ezgisi’ni herhangi bir şekilde tutarlı bir hikâye sunmayan bir şiir koleksiyonu olarak görmektelerdir. Çeşitli biçimleriyle birlikte bu romantik okuma yaklaşımı, Ezgiler Ezgisi’ni insanın romantik ilişkileri, evlilik ve cinsellik için ilahi bir bilgelik olarak görmektedir.

Bu romantik okuma yaklaşımına karşın geleneksel, Mesih-merkezli yorumlama lehinde birtakım argüman sunulabilir. İlk olarak, Rab İsa kendi öğrencilerine bütün Eski Antlaşma’yı bir Mesih vahyi olarak okumalarını öğretmiştir (Lu. 24:27, 44-47). Eski Antlaşma’nın bütün olarak bir kitabının hiçbir şekilde Mesih’ten bahsetmediğini söylemek elçisel Kutsal Yazı yaklaşımıyla örtüşmemektedir. İkinci olarak, kitap kendisini “Ezgiler Ezgisi” (1:1) olarak sunmaktadır ki İbranicedeki bu tabir en üstün veya en büyük ezgi anlamındadır. Kutsal Kitap her ne kadar evliliği ve kocayla karı arasındaki cinsel sevgiyi değerli görüyor olsa da (Yar. 2:18-25; Özd. 5:15-23), romantizmle ilgili bir ezginin Tanrı’nın yüceliğine ve sevgisine dair diğer bütün ezgilerden nasıl daha üstün olabileceğini anlamak zordur. Üçüncü olarak, Ezgiler Ezgisi, “Süleyman’ın”dır (1:1). Mesih, Süleyman’dan kendisinin bir tipi (resimli peygamberliği) olarak bahsetmiştir çünkü İsa, büyük Davut Oğlu’dur (Mat. 1:1; 12:42). “Süleyman” adı “esenlik” anlamına gelir ve böylece Süleyman, Esenlik Önderi’ni temsil etmektedir (Yşa. 9:6). “Şulamlı” tabiri (6:13) Süleyman’ın dişil hâlidir ve esenliğin diğer ucunu temsil eder.

Dördüncü bir argüman olarak şunu göz önünde bulundurabiliriz: Kutsal Yazı çoğu zaman Rab’in kendi sevgili halkıyla olan birliği için evlilik benzetmesini kullanmaktadır (Yşa. 54; 61:10; 62:5; Hez. 16:1–63; Hos. 2:1–23; Mat. 22:1–2; 2.Ko. 11:1–4; Ef. 5:22–33; Vah. 19:7–8; 21:9). Mesih kendisinden “Güvey” olarak bahsetmiştir (Mat. 9:15; krş. Mat. 25:1; Yu. 3:29). Beşinci olarak, Mesih bir kiliseye şu sözleri söylerken Ezgiler Ezgisi’ne göndermede bulunmuş olabilir: “İşte kapıda durmuş, kapıyı çalıyorum. Biri sesimi işitir ve kapıyı açarsa, onun yanına gireceğim; ben onunla, o da benimle, birlikte yemek yiyeceğiz” (Vah. 3:20; krş. Ezg. 5:1-2). Altıncı olarak, 45. Mezmur, Yeni Antlaşma’nın da öğrettiği üzere Mesih’e işaret etmesi yönünden (İbr. 1:8-9) Ezgiler Ezgisi’yle önemli bir paralellik kurmaktadır. Bu mezmur “aşk ilahisi” olarak başlıklandırılır ve hem Tanrı olan hem de Tanrı’yla antlaşma içinde olan Kral’ı tasvir eder; Ezgiler Ezgisi gibi yağdan, baharattan, fildişinden ve altından bahseder ve gelinine kendisini tümüyle O’na adamasını tembihler. Yedinci olarak, Ezgiler Ezgisi’ni Mesih-merkezli bir şekilde okumak düşünceli okuyucuları haklı olarak gücendirecek çılgın, fazlasıyla hayalî yorumlamalarda bulunmayı gerektirmez. Ezgiler Ezgisi şiirdir ve içerisindeki söz sanatları ve öğretiler bütün Kutsal Yazılar’ın bağlamında anlaşılmalıdır.

Ezgiler Ezgisi’ni Mesih’e dair bir vahiy olarak gören iki temel yaklaşım vardır: tipolojik yaklaşım ve alegorik yaklaşım.

Tipolojik okuma şunu göz önünde bulundurarak başlar: Kutsal Kitap’taki önemli bir kişi, Tanrı’nın ilahi tasarısı sayesinde “gelecek Kişi’nin örneği” olabilir (Rom. 5:14). Tipoloji gerçek, tarihsel bir kişiyle, olayla ve düzenle başlar ve onda Mesih’in gölgesini görür (Kol. 2:16-17; İbr. 7:1-17; 10:1). Tipolojik bakış uygun, düz anlamlı (mecazi olmayan) bir yorumlamaya dayanır çünkü bütün gerçek tipler tarihe dayanmaktadır. Ezgiler Ezgisi’nin köklerinin tarihteki Süleyman figüründe olduğunu ve insan evliliğinin güzelliğini ve kutsallığını resmettiğini göz önünde tutarken, aslında bu kitabın ileriye, Süleyman’dan daha büyük olan Kişi’ye işaret ettiğini anlarız. Pavlus nasıl Adem’in Havva’yla olan emsal evliliğini Mesih’in kiliseyle olan birliğinin bir ön gölgesi olarak aldıysa (Yar. 2:24; Ef. 5:31), aynı şekilde biz de Ezgiler Ezgisi’ni Mesih’in Ezgisi olarak okumalıyız. En değerli sevgi ilişkilerini düşünürken, aynı zamanda bütün insan sevgilerini aşan o sevgiyi de düşünmek zorundayız. Martin Luther’in benimsediği alternatif bir tipolojik okumaysa Ezgiler Ezgisi’ni, Süleyman’la krallığının halkı arasındaki sevgiyi kutlayan, böylece Mesih’le krallığının halkı arasındaki sevginin ön gölgesi olan bir şiir olarak görmektedir. Her durumda, tipolojik okuma Süleyman’la başlar ve Mesih’le biter.

Alegorik okumaysa geleneksel okumadır ki yüzyıllar boyunca hem Yahudi hem de Hristiyan yorumcular arasında hâkim olmuştur. Tipolojik okumayla fazlaca ortaklığa sahiptir ancak alegorik okuma Ezgiler Ezgisi’nin doğrudan Süleyman’a değil, Rab’be gönderme yaptığına inanmaktadır. Bu yaklaşıma göre kitaptaki sevgi dili, tıpkı Hezekiel 16’da Rab’le gelini arasındaki hikâyede olduğu gibi, tümüyle semboliktir. Bir alegoriyi yorumlamakla bir metni alegorileştirmek arasında fark vardır. Alegori, Mesih’in toprak benzetmesinde olduğu gibi (Mar. 4:1-20), yazarın geniş çaplı bir benzetiş sunmayı amaçladığı bir yazım biçimidir. John Bunyan’ın Çarmıh Yolcusu adlı eseri, bilinen bir alegori örneğidir. Buna karşılık alegorileştirmeyse, aslında alegori olarak verilmemiş bir metne çeşitli gizli anlamlar dayatmaktır.

Hem tipolojik hem de alegorik yorumlamalar Rab İsa Mesih’le O’nun, bu yaşamda ve sonraki yaşamda, sevgili Kurtarıcıları ve Rableri olarak O’nunla birlik ve paydaşlık içinde olan değerli, kanla satın alınmış halkı arasındaki sevgiyle sonlanmaktadır. Bu son derece ruhsal ve güzel kitap, Kurtarıcımız’ın tüm gerçek imanlılara duyduğu sevgiyi ve onların da birçok günahlarına ve düşüşlerine rağmen, bu yaşamda Mesih’e duydukları sevgiyi ifade etmek üzere evlilik sevgisi ve sevincinin dilini kullanmaktadır. Kitap özlemle geleceğe, Rabbimiz’in bütün yüceliği içinde kendi sevgili kilisesiyle evlenmek ve onları sonsuz yüceliğe almak için döneceği güne bakmaktadır. “Gün serinleyip gölgeler uzayana dek” diyen iç çekişin anlamı budur (Ezg. 2:17).

Buradaki çalışma metinleri Ezgiler Ezgisi’ni alegorik okumaya göre ele almaktadır. Şöyle ki, güvey Mesih olarak ve gelin de O’nun kilisesi olarak görülür. “Kızlar” (veya bakireler – 1:3), “Siyon kızları” (3:11) ve “Yeruşalim kızları” (1:5) Mesih’i sevmekte olan Tanrı’ya yaraşır, iman etmiş insanlardır (2.Ko. 11:2; Vah. 14:1-4). “Bekçiler” (Ezg. 3:3; 5:7) kilisenin ihtiyarlarını ve pastörlerini (Hez. 3:16-21; İbr. 13:17) temsil etmektedir. “Anne” (Ezg. 1:6; 3:4, 11; 6:9; 8:1-2, 5) lütuf araçlarının ve kurtuluşun bulunacağı, Mesih’in evrensel kilisesidir (Yşa. 54:1-3, 13; Gal. 4:26; Vah. 12:1-6, 13-17).

Genel Hatlar

Tekerrür eden temalar ve şiirsel ifadeler, Ezgiler Ezgisi’nin yapılandırmasını güçleştirmektedir. Ancak Yeruşalim kızlarına ant içiren nakarat ifade, kitabın ana kısımlarının sonlandırıyor gibi görünmektedir (2:7; 3:5; 8:4). Ayrıca 5:2 ve 6:11 ayetleri, bir önceki kısımlardan yola çıkarak yeni kişisel dışavurum öğeleri oluşturuyor gibi görünüyor. Böylece şu şekilde bir yapı ortaya çıkmaktadır:

• I. Başlık (1:1)
• II. Özlem Dolu Gelin ve Güveyi (1:2—2:7)
• A. Kilise, Rabbi Mesih’i Özlüyor (1:2–4)
• B. Kilise Şimdiki Durumunun ve Geçmişinin Yasını Tutuyor ve Mesih’i Arzuluyor (1:5–7)
• C. Mesih Kilisesine Olan Sevgisini, Onun Güzelliğini ve Kendi Vaatlerini Beyan Ediyor (1:8–11)
• D. Kilise Mesih’i ve O’nun Evini Övüyor (1:12–17)
• E. Mesih’le Kilisesi Birbirlerinde Zevk Buluyorlar (2:1–7)
• III. Arayıştaki Gelin ve Güveyi (2:8—3:5)
• A. Kilise Mesih’in Gelişini Baharla Bağdaştırıyor (2:8–13)
• B. Mesih Kilisesi İçin Olan İlgisini İfade Ediyor (2:14–15)
• C. Kilise O’nun İkinci Gelişini Özlüyor (2:16–17)
• D. Kilise Mesih’i Arıyor, O’nu Buluyor ve O’nu Gücendirmekten Korkuyor (3:1–5)
• IV. Paydaşlık Eden Bir Gelin ve Güveyi (3:6—5:1)
• A. Mesih’in Evlenmek Üzere Dünyadan Geldiğini Görüyoruz (3:6–11)
• B. Mesih Kilisesinde Gördüğü Güzellikten Bahsediyor (4:1–7)
• C. Onu Kendisiyle Gelmeye Çağırıyor (4:8)
• D. Mesih Kilisesini Seviyor (4:9–15)
• E. Kilise Kutsal Ruh’un Ruhsal Kutsamalarını Arttırması İçin Dua Ediyor (4:16)
• F. Mesih Kilisesinde Zevk Buluyor (5:1)
• V. İhmalkâr Gelin ve Güveyi (5:2—6:10)
• A. Kilisenin Mesih’i Karşılamaktaki Başarısızlığı ve Bunalımı (5:2–6)
• B. Kilise Acılı Bir Azar Yiyor ve Mesih’i Arzuluyor (5:7–8)
• C. Kilise Mesih’i Seviyor ve Sayıyor (5:9–16)
• D. Kilisenin Mesih’e Olan Sevgisi, Başkalarını da O’nu Onunla Aramak Üzere Harekete Geçiriyor (6:1–3)
• E. Mesih Kilisesine Olan Sevgisini İnce Bir Dille İfade Ediyor (6:4–10)
• VI. Paydaşlık Eden Bir Gelin ve Güvey (6:11—8:4)
• A. Mesih Kilisesin Ruhsal Kutsamalarına Bakıyor ve Sevgi ve Özlemle Doluyor (6:11–13)
• B. Mesih Kilisesinin Güzelliğini Anlatmaya Devam Ediyor (7:1–9)
• C. Kilise Daha Önceki Tembelliğinin Ardından Mesih’i Arama Gayretini İkiye Katlıyor (7:10–13)
• D. Kilise Mesih’in Paydaşlığına Olan Sevgisini İfade Ediyor (8:1–4)
• VII. Sonuç (8:5–14)