Hoşea

Yazar

Hoşea 1:1 kitabın yazarını, “Beeri oğlu Hoşea” olarak tanımlar. Babasının adı dışında, Hoşea’nın soy ağacına dair bilinen başka bir şey yoktur. Ancak eğer Beeri, 1. Tarihler 5:6’daki Beera’yla aynı kişiyse, o hâlde Hoşea Ruben oymağındandır. Bu kesin olmasa da Hoşea’nın kuzeyden gelen köklerini doğrulamaktadır. Hoşea’nın eşsizliği, onun kuzeyden gelen bir peygamber olup kuzeye hizmet etmesidir. Hoşea’nın adı, “kurtuluş” anlamında gelmektedir.

Tarih

Hoşea 1:1’deki krallar listesi bir yüzyılı aşan bir süreye karşılık gelmektedir ki bu da bariz biçimde Hoşea’nın hizmetinden daha uzun bir dönemdir. İçsel kanıt şuna işaret etmektedir ki, Hoşea’nın hizmeti II. Yarovam’ın M.Ö. 753’teki ölümünden önce başlamış ve M.Ö. 725 civarında, Hizkiya’nın yükselişinden sonra ancak Samiriye’nin düşüşünden önce sonlanmıştır. Hoşea’nın hizmeti kısmen, Yeşaya, Mika ve Amos’unkiyle aynı zamana denk gelmiştir. Yeşaya’yla Mika Kuzey Krallığı’na hizmet etmiş, Amos ise güneyden olsa bile en başta Kuzey Krallığı’na hizmet etmiştir.

Hoşea’nın hizmeti II. Yarovam’ın yönetimi sırasında, bir refah döneminde başlamış olsa da, bu refah çok geçmeden gerilemeye yol açacaktır. Hoşea’nın dünyasının tarihi Rab’bin önce Yehu’nun hanedanlığının sonunu, ardından tüm İsrail Krallığı’nın sonunu getireceğine (1:4) ve bunu Asurluların eliyle yapacağına dair peygamberliğin gerçekleşmesini anlatmaktadır (11:5). Hoşea bu tarihin büyük bir kısmı boyunca yaşamış ve hizmet etmiştir ve dolayısıyla da ulusal felaketin eşiğindeki bir halka vaaz etmiştir. Mesajında bir aciliyet vardıysa da ulus dikkatsizdi. Ulusun ulusal egemenliğinin ve yaşam standardının girdaplı sönüşünde yaşadıkları, Hoşea’nın mesajının doğruluğunu ve yetkisini sürekli olarak doğrulamıştır.

İronik olan, İsrail’in, Hoşea’nın mesajını reddetmesinin trajik sonuçları Müjde’nin lütfunu öngörmüş olmasıdır. Tanrı’nın yargısını ilk olarak deneyimlemiş olan İsrail toprakları (bütün Naftali toprağı, 2. Krallar 15:29), Tanrı’nın lütfu sayesinde, Mesih’in hizmetine tanıklık edecek olan ilk İsrail bölgesiydi (Mat. 4:12-16). Hoşea’nın döneminin karanlığı, Mesih’in ışığına yol hazırlayacaktır. Karanlık zamanı, Işık’ın parıldayacağı o zamanın doluluğuna giden yolda ilahi takdirle düzenlenmiş bir adımdı.

Tema

Tanrı’nın reddedilen ancak daimî olan sevgisi.

Amaç

Tanrı’nın antlaşma sadakatini hem yargı hem de merhamet yönünden garantileyen sarsılmaz sevgisini vurgulamak.

Toplu Bakış

Hoşea’nın Kurtuluş Vahyine Katkısı

Evlilik mesajı Hoşea’nın peygamberliğinin esas bir parçasıdır. Tanrı, Hoşea’nın aile yaşamını, onun İsrail’e vaaz edeceği mesaja dair bir sembol, görsel resim veya ders olarak tasarlamıştır. Hoşea 3:1 kitabın kilit ayetlerinden biridir ve açık biçimde Hoşea’nın Gomer’le olan evliliğini Tanrı’nın İsrail’le olan evliliğiyle bağdaştırmaktadır. Hoşea’nın Gomer’le ilişkisi ve Tanrı’nın İsrail’le ilişkisi sevgiyle başlamış, günahla reddedilmiş ve sadakatle korunmuştur. Hoşea’nın Gomer’e olan daimî sevgisi ve sadakati, Tanrı’nın İsrail’e olan sarsılmaz sevgisinin ve sadakatinin güzel bir resmidir. Gomer’in Hoşea’ya olan sadakatsizliği, İsrail’in Rab’be olan hain sadakatsizliğinin net ve trajik bir resmidir. Birçok yönüyle Hoşea’nın deneyimi, Tanrı’nın İsrail’le olan ilişkisiyle benzerlik göstermektedir ki bu ilişki de Tanrı’nın kilise için olan kurtarıcı eylemlerinin örneğidir.

Başlıca Yorumlama Sorunu

Hoşea’nın Gomer’le evliliği kitap için ne kadar hayati olsa da temel bir yorumlama sorunu teşkil etmektedir. Bu sorunun özünde Tanrı’nın ilk başta bir fahişelikler kadınıyla evlenme buyruğu vermesi vardır (1:2 – Bünyamin Candemir Çevirisi). Görünüşte bu ahlaki ve etik bir ikilem yaratmaktadır çünkü Tanrı’nın kâhinlere verdiği ve onların fahişelerle evlenmelerini yasaklayan evlilikle ilgili açık talimatlarına ve kısıtlamalarına karşı çıkıyor gibi görünmektedir (Lev. 21:7, 13). Bir fahişeyle evlenmek bir kâhin için rezil bir şeyse, bir peygamber için de rezil bir şey olmalıydı. Buna ek olarak, Yasa’nın Tekrarı 22:13, 20-21 evlilik zamanında iffet (bekâret) taşımadığı kanıtlanan her kadını ölüme mahkûm etmektedir. Dolayısıyla buradaki ikilem iki yönlüdür: Rab neden bir peygamber için standartlarını düşürsün? Ayrıca, Rab neden fahişe bir kadının kirliliğini göz ardı etsin?

Bu sorunun çözümleri iki başlıca kategoriye ayrılır: evliliği farazi değerlendirenler ve evliliği düz anlamıyla değerlendirenler.

Farazi Evlilik

Farazi görüş, Hoşea’yla Gomer arasında gerçek tarihsel bir evlilik olduğunu reddetmekte ve Hoşea’nın kullandığı evlilik dilini aslında Tanrı’nın İsrail’le olan ilişkisini ve İsrail’in Tanrı’ya olan ruhsal sadakatsizliğini mecazen anlatmanın bir aracı olarak yorumlamaktadır. Bu görüşe göre, buradaki ahlaki ve teolojik gerilimi çözmenin iyi yolu evliliğin önemini korumak ancak evliliğin tarihsel gerçekliğini kabul etmemektir. Gerçek bir düğün olmasa da evlilik bir mesaj iletmektedir. Bir bakıma Hoşea hizmetine giriş yaparken, “Farz edelim...” demektedir.

Düz Anlama Dayalı Evlilik

Düz anlama dayalı evlilik yorumunun birtakım çeşitleri vardır ve hepsi gerçek bir evliliğin yaşandığı konusunda hemfikir olmakla birlikte, Gomer’e atfedilen fahişeliğin doğası veya zamanlaması konusunda farklı fikirdedir.

İlk olarak, fahişe görüşü uyarınca Gomer, Hoşea onunla evlendiğinde gerçekten de kirlidir, belki bir tapınak fahişesidir. Bu görüş buradaki ahlaki zorluğu fark etmekle birlikte, mesaj doğrultusunda Tanrı’nın daha önceden belirtmiş olduğu standartların üzerine çıkmış olduğunu belirtmektedir. Hoşea’nın fahişeyle evliliği, Tanrı’nın layık olmayan bir halka yönelik lütufkâr sevgisini vurgulamak içindir. Gomer’in devam eden zinası da Hoşea’ya bir hakarettir; tıpkı İsrail’in zinasının Tanrı’ya bir hakaret olduğu gibi.

İkinci olarak, putperest görüşü uyarınca Gomer, Hoşea’yla evlendiğinde puta ibadet eden biriydi. Dolayısıyla “fahişelik” sözcüğü cinsel zinadan ziyade ruhsal zinaya atıfta bulunmaktadır.

Üçüncü olarak, önceleme görüşü uyarınca Gomer, evliliğin başında cinsel yönden paktır ancak çok geçmeden sadakatsizlik etmiştir. Önceleme, sonrasında olacak bir olayı öngörerek betimleyici bir sözcük kullanmaktır ki bu görüşe adını veren de budur. Buna göre, Gomer evlilik sırasında saftıysa da sonrasında olacakların öngörüsüyle “bir fahişelikler kadını” olarak tanımlandı. Sonu başlangıcından bilen Tanrı elbette Hoşea’ya evleneceği gelinin ne yapacağını, gelin daha onları yapmadan önce açıklayabilirdi.

Dördüncü olarak, melez görüş –bu kaynakta benimsenen görüş budur– Rab’bin Hoşea’ya verdiği ilk evlilik buyruğunu olduğu gibi kabul eden fahişe görüşüyle Gomer’in sadakatsizliğini evlilikten sonraya öteleyen önceleme görüşünün bir kesişimidir. “Fahişelikler” sözcüğü burada soyut ve çoğuldur; dışsal bir davranıştan ziyade içsel bir özelliği tarif ediyor olması daha muhtemeldir. Kuvvetle muhtemel bu sözcük Gomer’ın, evliliğin üzerinden çok geçmeden su yüzüne çıkmış olan gizli ahlaksızlık eğilimine atıfta bulunmaktadır. Tanrı da Gomer’in, sonrasında evliliğin kutsallığını tehlikeye sokma potansiyeline sahip olan iç varlığı hakkında, Hoşea’ya daha en başından bildiride bulunmaktadır. Evliliğin başında Gomer herhangi bir fiziksel zinadan suçsuzdu ancak Hoşea onun ne yapabileceğini ve muhtemel de ne yapacağını biliyordu. Yatkınlığın uygulamaya geçmesi sadece an meselesiydi. Bu, imanlılar için bu kitapta mevcut olan ruhsal paralelliğin kilit bir bağlantısıdır. Şöyle ki, Tanrı bizi, bizim hakkımızda bildiklerine rağmen sevmektedir.

Genel Hatlar

• I. Giriş (1:1)
• II. Hoşea’nın Kişisel Yaşamı: Sembolik Mesajı (1:2—3:5)
• A. Evlilik ve Çocuklar (1:2—2:1)
• 1. Ulusun Günahının Bir Sembolü Olarak Gomer’le Evlilik (1:2)
• 2. Yargının Sembolleri Olarak Çocukların Doğumu ve Adları (1:3–9)
• 3. Bir Umut Sembolü Olarak Çocuklara Verilen Yeni Adlar (1:10—2:1)
• B. Hoşea’nın Aile Yaşamından İsrail İçin Ders (2:2–23)
• 1. Günah ve Ceza (2:2–13)
• 2. Geri Dönüş (2:14–23)
• C. Hoşea’nın Gomer’le Yeniden Birleşmesi ve İsrail İçin Ders (3:1–5)
• 1. Yeniden Birleşmenin Koşulları (3:1–3)
• 2. Ulus İçin Ders (3:4–5)
• III. Hoşea’nın Peygamberlik Söylevleri: Doğrudan Mesajı (4:1—14:9)
• A. Ulusa Yönelik Suçlamalara Toplu Bakış (4:1–5)
• B. Bilgisizlik Günahı ve Umut Bildirisi (4:6—6:3)
• 1. Ulusun Hak Edilmiş Yıkımı (4:6–19)
• 2. Ulusun Suçluluğu Önderlerinin Suçluluğunu Takip Ediyor (5:1–7)
• 3. Ulusun Kötü Sonu (5:8–15)
• 4. Umut Bildirisi ve Tövbe Daveti (6:1–3)
• C. Sadakatsizlik Günahı ve Umut Bildirisi (6:4—11:11)
• 1. Çok Yönlü Günahlardan Tövbeyi Ret (6:4—8:14)
• a) Antlaşmanın Çiğnenmesi (6:4–11)
• b) İnatçılık (7:1–16)
• c) Putperestlik (8:1–14)
• 2. Hak Edilmiş Yargı (9:1—10:15)
• a) Dağıtılma (9:1–5)
• b) Kısırlık (9:6–17)
• c) Yıkım (10:1–15)
• 3. Tanrı’nın Sevgisinden Doğan Umut Bildirisi (11:1–11)
• D. Sadakatsizlik Günahı ve Umut Bildirisi (11:12—14:9)
• 1. Günahın Tarifi (11:12—13:16)
• 2. Tövbe ve Umut (14:1–9)