Yeşu

Yazar

Çoğu muhafazakâr, Yahudi geleneğinde de olduğu gibi, bu kitabı Musa’nın yerine geçen Yeşu’ya atfetmektedir. Yeşu 24:26 açıkça şunu belirtir: “[Yeşu] bunları Tanrı’nın Yasa Kitabı’na da geçirdi.” Bu sadece Yeşu’nun veda konuşmasına göndermede bulunuyor olsa bile kitap boyunca beliren birinci şahıs atıflar ve coğrafi sezgiler, tüm kitabı Yeşu’nun yazdığına işaret etmektedir. Onun ölümüne ve gömülüşüne yapılan gönderme (24:29-30) Tanrı esiniyle yazmış bir başka peygamber tarafından eklenmiş olabilir; tıpkı Yeşu’nun da Musa’nın Yasa’nın Tekrarı’nda geçen ölümünü eklemiş olabilmesi gibi (Yas. 34:5-8). Yeşu, “Yahve kurtarır” ya da “Yahve kurtuluştur” anlamına gelir. Bu isim Grekçedeki “İsa” isminin İbranice karşılığıdır. İbraniler 4:8’de “İsa” açık bir şekilde Eski Antlaşma’daki “Yeşu”dur. Çölde Sayım 13:8, 16’ya göre Yeşu’nun ismi aslında Hoşea’dır (“kurtuluş” anlamına gelir)” ancak Musa onu on iki casustan biri olarak seçtiğinde bunu “Yeşu” şeklinde addetmiştir. Bu isim değişikliği şu gerçeği ortaya koymaktadır: “Hoşea” insani önder olsa da ulusu Vaat Edilen Topraklar’a götüren aslında Yahve’dir. İsmi ve işiyle, Yeşu ideal adaşı olan Rab İsa Mesih’e işaret etmektedir.

Tarih

M.Ö. 1406-1386. Genellikle Yeşu’daki olayların yaklaşık olarak yirmi yıllık bir zamanı kapsadığı varsayılmaktadır. Fethi tarihlendirmek elbette sıkı sıkıya Mısır’dan Çıkış’la bağlantılıdır. Bu tarihler Mısır’dan Çıkış’ın geleneksel muhafazakâr tarihlendirilişinden doğmaktadır ki bu da (1. Krallar 6:1’deki hesaplamalara dayanarak) M.Ö. 15. yüzyılın ortalarına, 1446 yılına denk gelmektedir. 1406 yılı çöl deneyiminin sonu olur ve 1386 yılı da Yeşu’nun 110 yaşındaki ölümüne denk gelir (24:29). Yoruma açık olsa da önemli arkeolojik bulgular bu fethe dair Kutsal Kitap bulgularını desteklemektedir ve buna fethin tarihi de dahildir. Bu arkeolojik bulgular kazı alanlarını ve özellikle de kuvvetle muhtemel fethi Kenan bakış açısından tarif eden Tel el-Amarna mektuplarını (Kenan şehirleriyle Mısır arasındaki iletişimi) kapsamaktadır.

Tema

Fetih ve Miras: Tanrı, İsrail’e Kenan topraklarını verme vaadini gerçekleştirir. Bu ana temayı geliştirmek üzere iç içe geçen bazı alt temalar da vardır ve bunlara örnek olarak Rab’bin varlığı (özellikle de Antlaşma Sandığı sembolizminde görülür), Rab’bin gücü (doğaüstü eylemlerde sergilenir) ve Rab’bin yargısı (Kenanlılara yönelik tanrısal hükümde gösterilir) verilebilir. Yeşu 21:45 ana temayı şöyle özetler: “RAB’bin İsrail halkına verdiği sözlerden hiçbiri boş çıkmadı; hepsi yerine geldi.”

Amaç

Tanrı’nın kendi antlaşma vaatlerine sadakati ve o vaatlerine güvenip onların gerçekliğiyle hareket ederek imana dayalı yaşamın gerekliliği.

Toplu Bakış

Yeşu’nun Kurtuluş Vahyine Katkısı

Kenan’ın fethine ve paylaşılmasına dair tarihsel gerçekleri kaydeden Yeşu kitabı, kurtuluş mesajını birkaç bağlamla yorumlar ve yansıtır ki bunlardan önemli bir tanesi Yeşu’nun, gelecek olan daha büyük Yeşu’ya (İsa’ya) işaret eden bir tip ya da bir peygamberlik figürü olmasıdır. Yeşu’nun görevinin başında, “RAB’bin ordusunun komutanı”yla karşılaşması –bu bir Kristofani ya da İsa’nın beden alma öncesindeki bir belirmesidir– (5:13-15) halkın ondan daha büyük önderi olduğunu öne sürmektedir. İsrail’e miraslarına kavuşma yolunda önderlik eden Yeşu, kilisesini yüceliğe götüren İsa’nın resim niteliğindeki bir peygamberliğidir (bkz. İbr. 2:10 – Mesih burada özellikle “onların kurtuluş öncüsü” olarak tanımlanır). Vaat Edilen Topraklar Tanrı halkının mirasını ve Tanrı’nın varlığını zevkle deneyimlerken bulacakları ruhsal rahatlığı simgelemektedir (İbr. 4:8-11).

İsrail’in bu toprakları kademeli olarak fethetmesi, kutsallaştırılmanın ilerleyen doğasının canlı bir resmidir. Tanrı, Kenanlıları topraklarından etti ve o toprakları İsrail’e mülk olarak verdi. Yine de İsrail’in Kenanlıları kovmak için savaşması gerekiyordu. Dolayısıyla ruhsal olarak da Mesih günahı fethetmiştir ve günah bizde artık egemen olamaz (Rom. 6:14) ancak yine de aktif bir şekilde günaha karşı savaşmak zorundayız (Rom. 6:12-13). Bir şehir üzerinde kazanılan zafer, fethedilecek bir başka şehre yol açtı. Biz de günaha daha da fazla ölmek ve doğrulukta daha da fazla yaşamak zorundayız. Kutsallaştırılma yüceltilmeye dek gelişerek ilerler.

Yeşu ayrıca günahın dehşet verici sonuçlarını vurgulayarak Müjde’ye olan ihtiyacı gösterir. Kenanlılara yönelik tanrısal hüküm, tanrısal adaletin kesin icrasına tanıklık etmektedir. Benzer şekilde, Akan olayı (7. bölüm) günahın başkalarını etkileme gücünü ve günahı Tanrı’dan saklamanın imkânsızlığını gösteren bir örnektir. Yeşu, Kutsal Kitap tarihinin ardında geçerli bilgilerden daha fazlası olduğunu göstermektedir.

Genel Hatlar

• I. Kenan’a Giriş (1:1—5:15)
• A. Yeşu İçin Kişisel Talimatlar (1:1–9)
• B. Şeria’yı Geçme Hazırlıkları (1:10—2:24)
• C. Şeria’yı Geçiş (3:1—4:24)
• D. Sünnetin Yenilenmesi (5:1–15)
• II. Kenan’ın Fethi (6:1—12:24)
• A. Baş Kuşatma (6:1—9:27)
• 1. Eriha’da Zafer (6:1–27)
• 2. Ay Kenti’nde Yenilgi ve Zafer (7:1—8:29)
• 3. Yasanın Okunması (8:30–35)
• 4. Givonlularla İttifak (9:1–27)
• B. Güney Kuşatması (10:1–43)
• C. Kuzey Kuşatması (11:1–15)
• D. Fethe Genel Bir Bakış (11:16—12:24)
• III. Toprakların Paylaşılması (13:1—21:45)
• A. Bölüştürme Yöntemi (13:1–7)
• B. Doğu Oymaklarına Düşen Yerler (13:8–33)
• C. Batı Oymaklarına Düşen Yerler (14:1—19:51)
• D. Özel Kentlerin Tayini (20:1—21:45)
• 1. Sığınak Kentler (20:1–9)
• 2. Levililer İçin Kentler (21:1–45)
• IV. Toprakların İdamesi (22:1—24:33)
• A. Şeria Ötesindeki Oymaklar İçin Uyarılar (22:1–34)
• B. Yeşu’nun Nasihatleri (23:1—24:33)