Hezekiel

Yazar

Hezekiel bu peygamberlik kitabının yazarıdır. İki ayrı yerde doğrudan adıyla tanımlanır (1:3; 24:24) ve kitap boyunca birinci tekil şahıs (“ben”) kullanılır. Kitapta açık bir birlik vardır ki bu da Hezekiel’in bu kitabın insan yazarı olduğu savını desteklemektedir. Hezekiel’in adı, “Tanrı güçlendirir” anlamına gelir ve kendisi Tanrı’ya hem atanmış bir kâhin (1:3) hem de bir peygamber olarak (2:5) hizmet etmiştir.

Tarih

Bu peygamberlik “otuzuncu yıl”da, aynı zamanda “Kral Yehoyakin’in sürgünlüğünün beşinci yılında, ayın beşinci günü”nde gelmiştir (1:1-2; bkz. 2.Kr. 24:12-16). Bu, Babil tutsaklığının ikinci aşamasına karşılık gelmekteydi (M.Ö. 597’de başlamıştır). Otuzuncu yıl kuvvetle muhtemel Hezekiel’in yaşına atıfta bulunmaktadır. Nitekim otuzuncu yaş, Levililerin Tanrı’ya hizmete başladıkları yıldı (Say. 4:35). Hezekiel yaşını tamamlamıştı ve Yeruşalim’de olmasa da, yapacağı özel bir iş vardı. Peygamberlik işine bu zamanda başladı. Bunun, tutsaklığın beşinci yılıyla örtüşmesi, Hezekiel’in tutsak alınıp Babil’e getirildiği zaman yirmi beş yaşında olduğunu göstermektedir. Onun hizmeti tutsaklığın yirmi yedinci yılına kadar devam etmiştir (Hez. 29:17). Bu da Hezekiel’in M.Ö. 592 ila 570 yılları boyunca, yirmi iki yıl hizmet ettiğini göstermektedir. Karısı Yeruşalim kuşatmasının birinci gününde ölmüştür (24:1, 15-18) ve Yeruşalim de nihayetinde M.Ö. 587 yılında düşmüştür. Hezekiel, Daniel’le aynı dönemde yaşamıştır (14:14, 20; 28:3). Daniel de M.Ö. 605 yılında tutsaklığın birinci aşamasında sürgün edilmişti.

Hezekiel edebî birimlerin veya özel peygamberlik bildirilerinin her birini kronolojik ifadeler hâlinde ortaya koymaktadır (1:1; 8:1; 20:1; 24:1; 26:1; 29:1, 17; 30:20; 31:1; 32:1, 17; 33:21; 40:1).

Tema

Tanrı’nın kutsallığı ve yüceliği için yıkım ve geri döndürülüş.

Amaç

İsrail’i, işlediği korkunç suçlardan dolayı keder ve utanca, tarihini Tanrı’nın yüce kutsallığının ışığına oturtarak Tanrı’nın kurtarıcı lütfundan umut ve hayrete çağırmak.

Toplu Bakış

Hezekiel’in Kurtuluş Vahyine Katkısı

Hezekiel’in hizmeti kolay bir hizmet değildi; daha iyi bir gelecek için umudun görünmediği karanlık günlerde yaşıyordu. Bununla birlikte, sürgündeki çağdaşları durumun ciddiyetini kavrayamadılar. Tutsaklığın kısa süreli olacağına ve Yeruşalim’in büsbütün yok olmasına Tanrı’nın asla izin vermeyeceğine inanıyorlardı.

Halk Tanrı’nın ne kadar kutsal olduğunu ve kendi günahlarının ne kadar feci olduğunu göremedi. Hezekiel bu iki konuya da değindi ve böyle yaparak temel Müjde gerçeklerinin altını çizdi. Bunu da beş başlıca tema ortaya koyup bunları iç içe işleyerek yaptı: (1) Tanrı’nın kutsallığı ve yüceliği, (2) ulusun günahlılığı, (3) yargının gerekliliği, (4) bireysel sorumluluk ve (5) Mesih sayesinde mümkün kılınan geri döndürülüş.

Hezekiel şunu açıkça ortaya koydu: Tanrı’nın kutsallığı ve yüceliği, ilahi yargı ve kurtuluşun temel motivasyonlarıdır. İsrail’in günahı Tanrı’nın kutsal adını bayağılaştırmıştı ki bu da yargıyı gerekli kılıyordu. Hezekiel günahı ve böylelikle Müjde’nin gerekliliğini tarif ederken benzetmeler kullanma konusunda ustadır. Halk asi bir ev (2:5-8, vs.), yararsız bir asma (15:1-8), zinakâr bir yetim (16:1-63), iki fahişe kız kardeş (23:1-49), taştan yürekliler (11:9) vs. olarak tarif edilir. Belki de Hezekiel’in günah konusunda parmak bastığı en önemli noktalardan biri kişisel sorumluluk ve hesap vermedir: “Her yaşayan can benimdir. Ölecek olan, günah işleyen candır” (18:4). Günahı kişiselleştirmek tövbeyi de kişiselleştirir; kurtuluş nihayetinde kişisel (bireysel) bir konudur.

Hezekiel’in vaazının büyük bir kısmı yargının nedenlerine odaklandıysa da, kendisi büyük bir umuda da işaret etmiştir. Yeni bir (Mısır’dan) çıkış, ruhsal bir yenilenme (37:1-28) bağlamında bir geri döndürülüşten bahsetmiştir ki bu da İyi Çoban tarafından, adaletle hükmedip kaybolan halkını kurtaracak olan yeni bir Davut tarafından gerçekleştirilecektir (34:1-31). Bu, Mesih’in öğretisinin tam olarak örtüştüğü bir mesajdır (Yu. 10). Benzer biçimde, Hezekiel’in yeniden doğuş açıklaması (Hez. 36:22-27), Nikodim’in yeniden doğuşun gerekliliğine dair bir şey bilmiyor gibi görünmesi karşısında Mesih’in neden şaşırdığını açıklamaktadır (Yu. 3:3-8). Bazı karmaşık görümlere ve Hezekiel’in mesajını aktarmak için kullandığı, bazen tuhaf görünen derslere rağmen, onun peygamberliği nettir; hem Müjde uyarıları hem de umut içerir.

Hem yargıda hem de lütufta Tanrı, Hezekiel aracılığıyla, her şeyi kendi yüceliği için yaptığını açıklamaktadır. Kitapta altmıştan fazla kez Rab, “Benim RAB olduğumu... anlayacaklar” diyerek harekete geçer ve bu, Mısır’dan Çıkış’taki büyük temalardan biridir (Çık. 6:7; 7:5, vs.). Rab kendi kudretli kurtuluş ve yargı işlerini kendi büyük ve kutsal adı için yapar (Hez. 20:9, 14, 39, 44; 36:20–23; 39:7, 25; 43:7–8). O, “Rab TANRI”dır. Bu birleşik unvan Hezekiel’de 210 kez ortaya çıkar ve bu, bütün Eski Antlaşma’da bu unvanın geçtiği yerlerin yüzde yetmişine karşılık gelir. Bu unvanın ilk sözcüğü (Adonay) “Rab” veya “Efendi” anlamına gelirken, ikinci sözcük (Yahve ya da Yehova) Tanrı’nın kendi adıdır, yüce “BEN’İM”dir (Çık. 3:14-15).

Bu unsurlar Tanrı’nın İsrail’i neden kurtaracağına dair beyanında bir araya gelir: “Bu nedenle İsrail halkına de ki, ‘Egemen RAB şöyle diyor: Ey İsrail halkı, sizin hatırınız için değil, gittiğiniz uluslar arasında kirlettiğiniz kutsal adımın hatırı için bunları yapacağım. Uluslar arasında kirlenen, onlar arasında kirlettiğiniz büyük adımın kutsallığını göstereceğim. Onların gözü önünde kutsallığımı sizin aracılığınızla kanıtladığımda, uluslar benim RAB olduğumu anlayacaklar” (36:22-23). Böylece kitabın olay örgüsü egemen Tanrı’nın yüceliği etrafında dönmektedir; O’nun haşmetine dair bir görümle açılır (1:1-28), O’nun yüceliğinin tapınaktan ayrılışını tarif eder (8:1-11:25) ve yüceliğinin yeni bir tapınağa geri dönüşünü vaat eder (43:1-5; 44:4). İsrail’in nihai umudu, Tanrı’nın egemen lütfunun işi aracılığıyla, O’nun yüceliğinin onlarla birlikte ikamet etmesidir.

Temel Yorumlama Sorunları

Hezekiel’in Sembolik Eylemleri

Hezekiel mesajını aktarmak için benzetmeler ve bilinen deyişler kullanmasının yanı sıra, aynı zamanda Tanrı’nın yönlendirişiyle birçok simgesel eyleme, canlı sözcüğe veya sahnelenmiş benzetmelere girişir. Aşağıda on tanesine ve bunların anlamına yer verilmektedir:

1. Yeruşalim’in modelini yapması (4:1-3): Yeruşalim’in kuşatılması.
2. Yerde yatması (4:4-8): kuzey ve güney krallıkları için tutsaklık zamanı ve rahatsızlıkları.
3. Tuhaf bir beslenme alışkanlığına girmesi (4:9-17): Yeruşalim kuşatması süresince yiyecek kıtlığı ve sürgün süresince ulusun kirlenmesi.
4. Saçını tıraş edip saçması (5:1-4): ulusu bekleyen rezalet ve insanların yok edilme şekli (bela, savaş ve sürgün).
5. Eşyalarını toplayıp evden ayrılması (12:3-7): Sidkiya’nın kaçma teşebbüsü ve sürgünü (2.Kr. 25:4-5).
6. Erzakını kaygıyla yemesi (12:17-20): fetih ve sürgün dehşeti.
7. Ağlaması ve dövünmesi (21:11-12): yargıdan ötürü ikaz ve keder.
8. Bir yolun modelini yapması (21:19-21): Nebukadnessar’ın Yeruşalim’e saldırmak üzere yaklaşması.
9. Karısının ölümünün yasını açıkça yaşamaması (24:14-15): Yahuda’ya gelmekte olan keder öyle derin ki, dışsal matem imkânsız ve yetersiz.
10. İki değneğin üzerine yazı yazması (37:15-17): Tanrı’nın İsrail’le Yahuda’yı yeniden bir araya toplaması.

Hezekiel’in Yeni Bir Tapınağa ve Ülkeye Dair Görümü

40-48. bölümler Hezekiel’in peygamberliğinde, hatta bütün Kutsal Kitap’ta yorumlaması en zor olan bölümler arasındadır. Bu son görüme dair çeşitli yorumlar sunulmuştur ve ilgili detaylar Kutsal Kitap uzmanları arasında tartışmalara yol açmıştır. Bu görüme dair dört genel görüş vardır:

1. Tarihsel-düz anlamlı görüş: Bu görüm, tutsaklıktan hemen önceki zamanlarla ilgilidir ve Süleyman’ın tapınağına odaklanır.
2. İdeal veya koşula dayalı görüş: Bu görüm, tutsaklıktan döndükten sonra olması gerekenin hatlarını çizer ancak bunlar itaatsizlikten ötürü asla gerçekleşmemiştir.
3. Yahudi görüşü: Bu görümde verilen tarif, geri dönen sürgünler tarafından durumlar el verdiğince izlenmiştir ve Hirodes, tapınağı yenileyip genişletirken bu modeli kopyalamıştır.
4. Ruhsal görüş: Bu görüm, sembolik olarak Tanrı’nın kendi halkı için olan iyi tasarısını resmetmektedir. Şöyle ki, özellikle Mesih’in dirilişinden sonra, Tanrı’nın yüceliği kendi halkında ikamet edecek ve Kutsal Ruh’un yaşam veren işi sayesinde onlar Tanrı’nın yaşayan tapınağı olacaklardır (37:14, 27-27; Ef. 2:18-22).

Kilise tarihinde en yaygın olan görüş ruhsal görüş olmuştur ve Reformcuların yorumlarında da bu görüş yansıtılmaktadır. Metne dair birkaç saptama bu yorumu desteklemektedir.

İlk olarak, 40-48. bölümler bir görümdür (40:2) ve bu vahiy biçimi genellikle sembolizm kullanır (Zekeriya’yla Daniel’in görümlerinde olduğu gibi). İkinci olarak, bu görümün unsurları olağan yaşantıya açık bir şekilde terstir. Örneğin, bahsi geçen ırmak (47. bölüm) tapınaktan çıkar ve aktıkça derinleşir; iki buçuk kilometreden daha az bir yolun ardından, damla hâlindeki bir sızıntı olmaktan çıkıp birkaç metre derinliğindeki aşılmaz bir sele dönüşür. Üçüncü olarak, bu ırmak kavramı Elçi Yuhanna’nın Vahiy’deki Yeni Yeruşalim’e dair görümünde yeniden ortaya çıkar ki bu da sembolizmle dolu olan bir kitaptır (Vah. 22:1-2). Dördüncü olarak, bu görümdeki tapınağın fiziksel boyutları ve toprağın bölüştürülmesi İsrail tarihinde asla yaşama geçirilmemiştir ve Rab de sürgünden sonra bunları yaşama geçirmeyişlerinden ötürü onları hiç azarlamamıştır. Beşinci olarak, eğer bu görümdeki talimatlar gelecekteki bir tapınakla ilgiliyse, o hâlde bu, halkın günahları için hayvan kurbanlarını gerekli kılmaktadır (Hez. 40:38-39, vs.). Oysa Mesih günahkârlar için yeterli kurban olarak ilk ve son kez kendisini sunmuştur ve günaha karşılık diğer bütün kurbanlar son bulmuştur (İbr. 10:10-18). Bu noktada, Hezekiel’in görümündeki kurbanların yalnızca Mesih’in yaptıklarının bir hatırlatıcısı olacağı yönündeki cevap, metni düz anlamıyla okumakta başarısız olmaktadır çünkü yazıldığı gibi, bu kurbanlar “halkın günahlarını bağışlatmak” içindir (Hez. 45:15, 17). Dolayısıyla, 40-48. bölümlerdeki görümü İsrail’in umudunun sembolik bir resmedilişi olarak anlamak en iyisi olacaktır.

Bununla birlikte, tapınağa ve ülkeye dair bu son görümdeki sembolizm, okuyucuyu kontrolsüz bir alegoriye de teşvik etmemeli, mimarinin her bir boyutuna ruhsal bir anlam atfetmeye neden olmamalıdır. Tanrı’nın yüceliğinin Keruvların arabasını sürdüğü açılış görümünde olduğu gibi (1:1-28), aktarılmak istenen mesaj her bir detayda değil, görümün ortaya koyduğu genel izlenimlerdedir.

Hezekiel’in peygamberliği çok büyük bir umut görümüyle son bulur. Şöyle ki, İbrahim’in torunları putperestliklerinden ötürü Tanrı’nın varlığından, günah için kefaret etme araçlarından ve miraslarından mahrum kalmış olsalar da, Tanrı bunları kendi kutsal adı için imanlılara geri verecektir. Hristiyanlar bu geri döndürülüş İsa Mesih’te bulunduğu için sevinçle dolabilirler çünkü Ruhu sayesinde Tanrı’nın varlığı sonsuza dek kendi halkıyla birliktedir. Kâhinimiz Mesih onların günahlarına karşılık kusursuz kurbanı sunmuştur ve onlar da Kral Mesih’le yeni bir dünyada sonsuza dek yüce bir mirasın tadını çıkaracaktırlar.

Genel Hatlar

• I. Yücelik Görümü ve Peygamberlik Çağrısı (1:1—3:27)
• II. Yeruşalim’e Karşı Yargı Mesajları (4:1—7:27)
• A. Yeruşalim’in Kuşatılmasının ve Yıkımının Belirtileri (4:1—5:17)
• B. Dağlara ve Toprağa Karşı Bildiriler (6:1—7:27)
• III. Yüceliğin Tapınaktan Ayrılışına Dair Görüm (8:1—11:25)
• IV. Yeruşalim’e Karşı Benzetmeler ve Öğretiler (12:1—24:27)
• A. Gelmekte Olan Sürgüne Dair Belirtiler ve Uyarılar (12:1–28)
• B. Sahte Peygamberler (13:1–23)
• C. Putperest Halk İçin Aracılık Duaları Fayda Etmiyor (14:1–23)
• D. Asma, Kadın ve Kartal Benzetmeleri (15:1—17:24)
• E. Sorumluluk İlkesi (18:1–32)
• F. Dişi Aslan ve Asma Benzetmeleri (19:1–14)
• G. İsrail’in Tarihi ve Tanrı’nın Adı (20:1–44)
• H. Ateş ve Kılıç (20:45—21:32)
• I. Lekelenen Şehir (22:1–31)
• J. Ahlaksız Kız Kardeşler Benzetmesi (23:1–49)
• K. Kazanın Belirtileri ve Hezekiel’in Karısının Ölümü (24:1–27)
• V. Öteki Uluslara Karşı Yargı Mesajları (25:1—32:32)
• A. Ammon, Moav, Edom ve Filist’e Karşı Yargı (25:1–17)
• B. Sur ve Sayda’ya Karşı Yargı (26:1—28:26)
• C. Mısır’a Karşı Yargı (29:1—32:32)
• VI. Yeruşalim’in Düşüşü ve Geri Döndürülüşü (33:1—37:28)
• A. Yeruşalim’in Düşüşü ve Sürgünü (33:1–33)
• B. Çoban ve Koyun Benzetmesi (34:1–31)
• C. Edom’a Karşı Yargı (35:1–15)
• D. Ülkenin Geri Verilişi ve Tanrı’nın Kutsal Adından Yana Olan Halk (36:1–38)
• E. Diriliş Görümü ve Yeniden Birleşmenin Belirtileri (37:1–28)
• VII. Gog’la Büyük Çatışma (38:1—39:29)
• VIII. Yüceliğin Ülkeye Geri Dönüşüne Dair Görüm (40:1—48:35)
• A. Tapınak ve İbadet Ritüelleri (40:1—46:24)
• B. Irmak ve Ülke (47:1—48:35)