Mektuplara Giriş

Anadolu’daki yedi kiliseye yazılmış bir tür mektup olan Vahiy Kitabı’nı da sayarsak, mektuplar Yeni Antlaşma’nın yüzde kırkından fazlasını oluşturmaktadır. Bu dikkat çekicidir; şöyle ki, Eski Antlaşma’da mektup tarzında yazılmış hiçbir kitap yoktur ve Yeremya’nın tutsaklara yönelik mektubu gibi (bkz. Yer. 29) sadece birkaç Eski Antlaşma kitabı mektup içermektedir. Yeni Antlaşma’daki mektupların bir nedeni de şüphesiz Roma İmparatorluğu’nun iyi işleyen bir posta sistemine sahip olması ve Akdeniz Bölgesi’ne yayılmış olan topluluklara, özellikle de uzun süre hapiste bulunan Elçi Pavlus’a posta yoluyla ulaşmanın mantıklı bir yol olmasıdır.

Yeni Antlaşma mektupları, Mesih’in elçileri aracılığıyla halkıyla konuştuğu kişisel ve düz karakterini temsil etmektedir. Mektupların çoğunun selamlarla başlayıp kutsamalarla bitmesi, Mesih’le kiliseleri arasındaki yakın paydaşlığa işaret etmektedir. Pavlus, gerçek Hristiyanların yaşamlarının, Mesih’in isteğini yansıtmalarıyla birlikte herkes tarafından okunması gerektiğini söyleyerek, mektup aracı konusunda pratik bir noktaya bile dikkat çekmektedir: “Bütün insanlarca bilinen ve okunan, yüreklerimize yazılmış mektubumuz sizsiniz. Hizmetimizin sonucu olup mürekkeple değil, yaşayan Tanrı’nın Ruhu’yla, taş levhalara değil, insan yüreğinin levhalarına yazılmış Mesih’in mektubu olduğunuz açıktır” (2.Ko. 3:2-3).

Pavlus’un yazıları Yeni Antlaşma’daki mektuplar bölümünün başını çekmektedir. Bununla birlikte, hem Elçilerin İşleri’nden hem de mektupların kendisinden öğreniyoruz ki, Pavlus tek başına bir lider değildi, bir Müjde hizmeti ekibinin lideri olarak çalışıyordu. Sürekli olarak arkadaşlarını addeder, över ve selamlar. Pavlus’un yazdığı mektupların kopyalarını saklamış olması muhtemeldir. Bu, nispeten önemsiz yazılar için bile yaygın bir uygulamaydı. Pavlus’un Müjde hizmeti planı kesin bir kentsel yönelime sahipti. Kentler ortak bir dilin yanı sıra, ortak gelenekleri de paylaşıyordu. Neredeyse her kente dağılmış Yahudiler için bir merkez, sinagog ya da dua evi vardı.

Pavlus’un kentsel odağında Grekoromen toplumunun temel birimi olan hane halkına büyük önem verilmiştir. Bu birim, yakın aile üyelerinin yanı sıra köleler, özgürler, hizmetçiler, işçiler ve hatta bazen iş ortakları ve kiracılardan oluşuyordu. Efendinin hane halkının tüm üyeleri üzerinde yetkisiyle birlikte yükümlülükleri ve yasal sorumlulukları vardı. Büyük bir hanenin ikamet ettiği bir “ev”in içinde özel konutlar değil, ön tarafında dükkanlar ve arka tarafında yaşam alanları olan büyük evler bulunurdu. Efendilerin bakmakla yükümlü oldukları kişiler ve ziyaretçiler için genellikle atölyeleri ve yaşam alanları olurdu. Pavlus, “İstefanas’ın ev (veya ev halkı)”, “Kloi’nin evi”, “Sezar’ın evi” gibi ifadeleri bu bağlamda kullanmaktadır. Pavlus bu ev halkı tablosunu, Tanrı’nın halkının, her şeyin Varisi olan Mesih uğruna, tek bir Rab ve Efendi olan Tanrı’nın erkek ve kız kardeşleri olarak sahip oldukları yakın ilişki bağlamında kullanmıştır (Ef. 2:19; Gal. 6:10; 1.Ti. 5:8).

Pavlus ve diğer mektup yazarları kendilerini elçi, ihtiyar veya İsa Mesih’in hizmetkârları olarak tanımlamışlardır. “Elçi” terimi, bir göreve gönderilmiş olan kişiyi ifade eder. Mesih’in kendisi “Elçi”ydi (İbr. 3:1; krş. Mar. 9:37). Bu elçiler Yeni Antlaşma kiliselerinin kurucuları olmuşlardır (Ef. 2:20; 4:11). Pavlus elçilerin sonuncusuydu (1.Ko. 15:11), ancak bu son elçiye büyük bir hizmet alanı tahsis edilmişti: Yahudi olmayan dünya (Gal. 2:7-9). Hizmeti sırasında elçiliği sorgulanmış (bkz. 1.Ko. 9:1) ve kendini elçi ilan edenler tarafından karşıtlık görmüştür (2.Ko. 11:13, 23)

Özellikle son zamanlarda, birçok uzman, mektupların bir kısmının yazar olarak isimleri geçen kişiler tarafından yazılmadığını iddia etmiştir. Bu, takma adla yazma olarak adlandırılır. Bu uzmanlar genellikle o dönemde başka biri gibi yazmanın kültürel olarak kabul edilebilir ve anlaşılabilir olduğunu savunurlar. Oysa bu Kutsal Kitap açısından kabul edilemez bir bakış açısıdır. Kutsal Yazılar Tanrı’nın (Tit. 1:2) ve Tanrı adına konuşanların (Rom. 9:1; Gal. 1:20) doğruluğundan çokça söz etmektedir. Dahası, Tanrı’nın kilisesi herhangi birinin, özellikle de başka biri gibi davranan birinin tanıklığını öylece kabul edemez. Kutsal Kitap, kilisenin üzerlerine inşa edildiği kişiler olarak elçilerin önemini vurgular (Ef. 2:20). Onlar söyledikleri şeylerin görgü tanıklarıydı. Yeni Antlaşma’nın bazı bölümlerini yazan bazı kişilerin (Luka ve Markos gibi) elçilerle birlikte çalıştıkları ve onlar adına yazdıkları açıktır. Ne var ki, hiçbirinin olmadıkları biri gibi davrandıklarını asla görmüyoruz. Bu nedenle, takma ad kavramını Yeni Antlaşma’nın herhangi bir bölümüne uygulamak hem yanlış hem de tehlikelidir.

Tüm mektupları bir arada tutan büyük tema, Mesih ve O’nun gerçekleştirdiği ve halkına uyguladığı kurtuluştur. Bu insanlar Tanrı’nın kilisesidir; sonsuz yaşama seçilmişlerdir; Tanrı, Mesih’in onlar adına ölümü ve dirilişi uğruna onları çağırarak, aklayarak, kutsayarak ve yücelterek kurtarır. Mesih tüm kurtuluş tarihini tamamlar, çünkü kurtuluş O’nda doruk noktasına ulaşır. Tanrı’nın tüm vaatleri O’nda kesindir; “evet” ve “âmin”dir (2.Ko. 1:20). O, İbrahim’in Soyu’dur (Gal. 3:16); ve O, çöldeki Kaya’ydı (1.Ko. 10:4). O, halkının Fısıh Bayramı’dır (1.Ko. 5:7) ve Yeni Adem olarak dirilişi onların dirilişini garanti eder (1.Ko. 15:40). O, imanın öncüsü (yazarı) ve tamamlayıcısı (İbr. 12:2), koyunların Baş Çobanı (1.Pe. 5:4) ve dünyanın kuruluşundan önce boğazlanmış Kuzu’dur (Vah. 5:6; 13:8).

Mesih’le halkı arasındaki ilişki Pavlus’un Romalılar, Korintliler, Efesliler ve Filipililer gibi önemli mektuplarının merkezinde yer almaktadır. Tanrı, İsa Mesih’te yeni bir insan yaratmıştır (Ef. 2:15). Bir Hristiyan’ın ahlaki yaşamı Mesih’i giyinmekten ibarettir (Rom. 13:14; Ef. 4:25-5:2; Kol. 3:5-17). Hristiyan kocalar, karılarını Mesih’in kiliseyi sevdiği gibi sevmeliler (Ef. 5:25); Hristiyan karılar da kocalarına kilisenin Mesih’e tabi olduğu gibi tabi olmalılardır. Hristiyan yaşamı bir bütün olarak “Mesih’i öğrenmek” gerçeğinde yer almaktadır (Ef. 4:20). Her şey Rab İsa’nın adıyla yapılması gerekir (Kol. 3:17).

Mesih, kendisi bir lanet hâline gelerek yasanın lanetinden kurtarır (Gal. 3:10). Günahkârları kendi doğruluklarının peşinde koştukları bir yaşamdan kurtarmak üzere yakalar. Onlara Mesih’i kazanmanın ve Mesih’i tanımanın yeni arzusunu verir (Flp. 3:9-11). Bu, yeme içme yasalarına adanmış bir yaşamdan o kadar farklıdır ki, kendi doğruluklarını oluşturmaya çalışanlar Mesih’in kendilerine yarar sağlayamayacağını görürler (Gal. 1:6-7; 5:2). Bunun yerine, Hristiyanlar Mesih’le birlik içinde yaşayabilmek üzere yasa karşısında ölülerdir ve O’nun yaşamı onların yaşamıdır.

Mesih’in ikinci gelişi mektuplar boyunca önemli bir konudur (örn., 1.Se. 1:10; 2.Sel. 2; 2.Pe. 3; Yak. 5:8-9; Vahiy’in tamamı). Mesih geri döndüğünde kutsallarla birlikte yüceltilecektir (2.Se. 1:10). İmanlılar O’nun gelişini bekleyenlerdir (2.Se. 3:5). O’nun ilk gelişi, ulusları Müjde’den uzak tutan yönetimlerin ve güçlerin icabına bakmıştır (Ef. 1:21). Bu arada, bu dünyanın şimdiki hâli geçmektedir (1.Ko. 7:31). O’nun gelecekteki gelişi Müjde vaazına aciliyet kazandırmaktadır (2.Ko. 5:10). Mesih’e iman etmek gelecek olan gazaptan kaçmak demektir (1.Se. 1:10; 5:9; 2.Se. 2:13). Mesih’in geri dönüşü Tanrı’nın tasarısını yerine getiren olaylar olmadan gerçekleşmeyecektir (2.Se. 2:1-10), ancak sonunda Mesih diğer bütün güçleri yok edecektir. Ölen imanlıların Mesih’te uyuyor olmaları gerçeği nasıl teselli sebebiyse, Mesih’in kutsallarla birlikte ve kutsallar için gelmesi de teselli sebebidir (1.Se. 4:14-18).