Yasa’nın Tekrarı

Yazar

1800’lerin başında liberal uzmanlar Yasa’nın Tekrarı’nın Kral Yoşiya ve başkâhin Hilkiya tarafından (2. Krallar 22), siyasi birliği ve parayı Yeruşalim’de toplayıp buluşturmak üzere yazıldığını öne sürdüler. Yoşiya’nın ve Hilkiya’nın Yeruşalim dışındaki ibadeti ortadan kaldıracak bir belge çıkarmak üzere komplo kurduklarını iddia ettiler; böylece sunuları ve bağışların tapınağa getirilecek ve ulusal birliğin geliştirilmesi sağlanacaktı. Dolayısıyla da Yoşiya ve Hilkiya yazar olarak Musa’ya gönderme yaptılar, kitabı keşfedilmiş gibi gösterdiler ve büyük bir drama yaratıp bu kitabı büyük, resmi bir topluluğun önünde Tanrı Sözü olarak duyurdular.

Böyle bir yaklaşım M.Ö. 621 gibi düzmece bir tarihi gerekli kılıyordu, nitekim Yoşiya’nın reform dönemi bu tarihe denk geliyordu. Hristiyanlar, tarih boyunca Yasa’nın Tekrarı’nın bundan 800 yıl daha öncesine uzanan ve Musa’nın yazarlığını öne süren iddialarını kabul ederken, liberal uzmanlar toplu hâlde daha geç olan tarihten yana olmuşlardır. O zamandan bu yana da Yasa’nın Tekrarı’nın tarihine ilişkin çeşitli teoriler, revizyonlar, zıtlıklar ve çelişkiler devam etmiştir. Azınlık grubu oluştursalar da muhafazakâr uzmanlar istikrarlı bir şekilde kitabın kendi içerisindeki iddialarını kabul edip dile getirmişlerdir: “Mısır’dan çıktıktan sonra kırkıncı yılın on birinci ayının birinci günü, Musa RAB’bin, kendisi aracılığıyla İsrailliler’e neler buyurduğunu anlattı” (1:3).

Yasa’nın Tekrarı tanrısal vahiydir ve sonuç olarak da Musa’nın yazar olduğunu belirtirken güvenilirdir. Muhafazakâr yorumu doğrulayan birden fazla nokta vardır. Yasa’nın Tekrarı, Musa’nın yaşadığı M.Ö. 2000’lere dayanan antlaşma biçiminde yazılmıştır ve bu biçim Yoşiya’nın döneminde kullanılmaz. M.Ö. 2000’lere dayanan antlaşmalar tarihe genel bir bakışı (1-4. bölümler), antlaşmanın koşullarını (5-26. bölümler) ve bu koşullara uymanın ya da onları ihlalin sonuçlarını (27-32. bölümler) içeriyordu. Yoşiya’nın dönemindeki antlaşmalar genellikle ne tarihi ne de sonuçları içeriyordu. Dahası, bu antlaşma formatı tek bir yazarın olduğuna işaret etmektedir ki bu da Yasa’nın Tekrarı’nın birden fazla yazarın eliyle derlendiği düşüncelerine engel olmaktadır.

Ek olarak, Yasa’nın Tekrarı’nın yazarı M.Ö. 621 yılında Yeruşalim’de yaşayan biri gibi değil, Mısır tecrübesine sahip ve aynı zamanda da çöldeki yaşama oldukça aşina olan biri gibi yazmaktadır. Bahsedilen hayvanlar Filistin’e değil, Sina’ya ve Yukarı Mısır’a özgü olan hayvanlardır (14:5). Akasya ağacı (10:3) ve temizlik talimatları (23:12-14) için de aynısı geçerlidir, nitekim bunlar açık bir şekilde Yoşiya’nın dönemindeki gibi yerleşik topluluklar için değil, göçebe, çöle özgü bir yaşam içindir. Yazar Kenan’a yabancı biri olarak yazar ki Musa’nın da böyle yazması beklenir.

Dahası, Yasa’nın Tekrarı Musa’nın yazar olduğunu iddia eder (1:3; 31:9) ve diğer Kutsal Kitap yazarları da aynı şeyi onaylamaktalardır. 2. Tarihler 25:4 Yoşiya’dan 200 yıl önceki olayları bildirirken Yasa’nın Tekrarı 24:16’dan alıntı yapar ve ona “Musa’nın kitabı” der. Nehemya, Yasa’nın Tekrarı 23:2’ye “Musa’nın kitabı” olarak gönderme yapar (Neh. 13:1). Mesih’in dönemindeki Yahudi önderler de tıpkı bugüne dek olduğu gibi, Yasa’nın Tekrarı’nı Musa’nın yazdığını biliyorlardı ve Mesih de onların bu anlayışını onayladı (Mat. 19:7-8’deki Yas. 24:1-4 alıntısı; Mat. 22:24’teki Yas. 25:5 alıntısı). Yeni Antlaşma da Yasa’nın Tekrarı’ndan 80’den fazla kez alıntı yapar ve bu, muhafazakâr görüşün doğruluğuna son noktayı koymalıdır.

Bu, Yahudi ve Hristiyan uzmanların büyük bir çoğunluğunun Yasa’nın Tekrarı’nın açılış sözlerini kabule yönlendirmiştir: “Musa’nın bütün İsrail’e söylediği sözler şunlardır” (1:1 – Kitab-ı Mukaddes Çevirisi). Bu ve benzer yirmi diğer ifade yazarın kim olduğu sorusunu açıkça cevaplamaktadır. Yasa’nın Tekrarı’nın yazarı Musa’dır. (Ayrıca Pentatük’e Giriş’e bakınız.)

Tarih

Musa’nın yazarlığını ve Yasa’nın Tekrarı’nın tarihsel güvenilirliğini kabul ederek, Musa’nın bu sözleri “Mısır’dan çıktıktan sonra kırkıncı yılın on birinci ayının birinci günü” aldığını (1:3) ve bunları sonrasında çok geçmeden yazıya geçirdiğini biliyoruz. Bu da yazım tarihini İsrail’in çöldeki dolaşmasının sonuna yakın bir zamana, Mısır’dan Çıkış’tan kırk yıl sonrasına ve Kenan’a girişin hemen öncesine, M.Ö. 1406 civarına tarihlendirmektedir.

Tema

Tanrı’yla halkı arasındaki antlaşma sevgisi.

Amaç

İsrailliler Kenan’a girmeye hazırlanırken onlara Tanrı’nın antlaşmasını hatırlatmak.

Toplu Bakış

Yasa’nın Tekrarı’nın Kurtuluş Vahyine Katkısı

“Yasa’nın Tekrarı” tam olarak “ikinci kez yasa veriş” anlamına gelir ve Grekçe Septuaginta’da (LXX) bulunan bir ifadedir. Gelecek kralın “Yasa’nın bir örneğini” kendisi yazacağını söyleyen ifadeye bakabilirsiniz (17:18, LXX). Sina’da yasanın verilişinden bu yana, İsrail’in yetişkin nüfusu ölmüştü. Yeni kuşak Sina borazanlarını duymamıştı; Tanrı’nın ne buyurmuş olduğunu Musa’dan duymaları gerekiyordu.

Çöldeki kırk yıl boyunca yasa ihlallerinin, uygulamalarının ve yorumlarının bir kaydı oluşturulmuştu. Yasanın güncel uygunluğu artık eskiden olmayan şekillerde fark edilebiliyordu. Musa yasayı İsrail’in mizacını ve çöldeki kırk yıllık deneyimini yansıtacak şekilde tekrardan aktarır.

Musa, Yehova’nın kendi seçilmiş halkı için olan kurallarını yeniden doğrular. Onlar tanrısal antlaşmanın halkıydı. O antlaşmanın kutsamaları, onların antlaşmanın koşullarına bağlılıklarıyla sürdürülüyordu.

Çok geçmeden İsrail, Şeria Irmağı’nı geçecek ve İbrahim’e antlaşmayla verilmiş olan ve putperest ulusların yaşadığı topraklara girecekti. İsrail’in putperestliğe yatkınlıkları Sina’daki altın buzağı olayında ortadaydı (Çık. 32-34) ve aslında, Tanrı’nın yasasının ilk yasaklamaları diğer tanrılara ve oyma putlara karşı çıkıyordu. Dolayısıyla da İsrail Kenan’a ve tarihinde yeni bir döneme girerken, onlara Tanrı’nın yasasının tekrar edilmesi ciddi önem arz ediyordu.

Musa yakında ölecekti. Kendisi bir anlamda İsrail için Tanrı’nın yasasının vücut bulmuş hâli olmuştu, nitekim onun varlığı doğrudan Tanrı’nın yasasını doğruluyordu. Sanki yasanın son ve unutulmaz bir doğrulamasını yapmaya kararlıymış gibi, Musa Kenan sınırında Yasa’nın Tekrarı’nı söyler.

Yasa’nın Tekrarı Tanrı’nın kendi halkına olan sevgisini doğrular ve halkın O’na beslemesi gereken sevgiyi açıklar. Yasa’nın Tekrarı’ndaki en önemli ayetlerden biri şudur: “Dinle, ey İsrail! Tanrımız RAB tek RAB’dir. Tanrınız RAB’bi bütün yüreğinizle, bütün canınızla, bütün gücünüzle seveceksiniz” (Yas. 6:4-5).

İsrail’in ayrıcalıklı konumu Tanrı’nın onları karşılıksız olarak seçmesinden kaynaklanmaktaydı (7:7-8). Tanrı kendi sevgisini İbrahim’i, İshak’ı ve Yakup’u seçtiğinde nasıl gösterdiyse, bu sevgiyi şimdi onların soyunu Mısır yolculuğu boyunca koruyarak göstermektedir. Onların kurtarılışı ve Firavun’un Kızıldeniz’deki yıkımı, Tanrı’nın kendi halkına olan eşsiz sevgisini sergiledi.

Tanrı’nın sevgisi Musa’nın yasayı aldığı yer olan Sina’da daha da sergilendi. Başka hiçbir halk tanrısal sevginin bu sergilenişine sahip olmadı. Buna karşılık İsrail’in sevgisi de antlaşmanın koşullarına itaatle sergilenmeliydi.

Yasa’nın Tekrarı sevgi antlaşmasını düzenler. Bir tebaa-antlaşması biçiminde yazılmış olarak, bu antlaşmanın sevgiyi onaylayışı, teslimiyetle karşılık veren sevgiye dair talimatlar içerir. İsrail’in o antlaşmanın koşullarına olan itaati, başka hiçbir halkın bulamadığı iyiliklerin devamlılığını kesinleştirecek, o sevgiyi sürekli olarak pekiştirecektir.

Bir ebeveynin kendi soyuna olan sevgisi kendisini dikkatli rehberlik ve terbiyeyle gösterir. Tanrı’nın kendi halkına olan sevgisi de Yasa’nın Tekrarı’nın kurallarında ve vaatlerinde ifade bulmaktadır. Tanrı kendi halkını sever ve bu nedenle de onlarla ilgilenecektir; onların düşmanlarını ortadan kaldıracak ve İbrahim’e vaat ettiği toprakları onlara verecektir. Ancak bu iyilikleri emniyet altına almak için halk Tanrı’nın üstünlüğünü, O’nun yasasına itaat aracılığıyla tanımak zorundadır. Tanrı’nın özel mülkü olmak üzere seçilmiş bir halk olarak, O’nun gibi kutsal olmak zorundalardır.

Genel Hatlar

• I. Giriş (1:1–5)
• II. Hazırlık Konuşması (1:6—4:43)
• A. Horev’den Kadeş’e (1:6–46)
• B. Kadeş’ten Fethe (2:1—3:29)
• C. Tanrı’nın Yasasına Kulak Vermeye Nasihat (4:1–40)
• D. Şeria’nın Doğusundaki Sığınak Kentler (4:41–43)
• III. Tanrı’nın Yasasının Açıklanması (4:44—26:19)
• A. Giriş Açıklaması (4:44–49)
• B. Buyruklar ve Bağlantılı Nasihatler (5:1—11:32)
• 1. On Buyruk (5:1–33)
• 2. Tanrı’yı Sevmek ve Buyruklarını Hatırlamak (6:1–25)
• 3. Putperestlerden Ayrılma, Tanrı’nın Kutsaması (7:1–26)
• 4. Nasihatler, Kutsamalar ve Lanetler (8:1—11:32)
• C. Kurallar ve Yargılar (12:1—26:15)
• 1. Tanrı’nın Mabedi (12:1–32)
• 2. Aldatıcılar ve Putperestler (13:1–18)
• 3. Âdetler: Yas, Beslenme ve Levililerin Geçiminin Sağlanması (14:1–29)
• 4. Şabat Azadı (15:1–23)
• 5. Dinî Bayramlar (16:1–22)
• 6. Kurbanlar, Putperestler, Hükümler ve Krallar (17:1–20)
• 7. Kâhinlerin Geçiminin Sağlanması, Putperestler, Büyük Peygamber (18:1–22)
• 8. Sığınak Kentler, Yalancı Tanıklar (19:1–21)
• 9. Savaşa Yönelik Düzenlemeler (20:1–20)
• 10. Çözülememiş Cinayet, Savaş Esirleri ve Asi Oğullar (21:1–23)
• 11. Medeniyet, Ayırdedicilik ve Paklık (22:1–30)
• 12. Etik ve Ahlak Koşulları (23:1—25:19)
• 13. Kenan’ın İlk Ürünleri (26:1–15)
• D. Son Hatırlatma ve Nasihat (26:16–19)
• IV. Kutsama ve Lanetler (27:1—28:68)
• A. Eval ve Gerizim’de Buyrulan Tören (27:1–26)
• B. Kutsamalar ve Lanetler (28:1–68)
• V. Son Talimat (29:1—33:29)
• A. Geçmişteki Kutsama (29:1–29)
• B. Antlaşma Yeniden Doğrulanıyor (30:1–20)
• C. Musa’nın Vedası (31:1–13)
• D. Yehova’nın Uyarısı (31:14–30)
• E. Musa’nın Ezgisi (32:1–52)
• F. Oymakların Kutsanması (33:1–29)
• VI. Sonuç: Musa’nın Ölümü ve Yeşu’nun Başa Gelişi (34:1–12)