Mezmurlar

Yazar

İbrani ilahileri aslında İsrail’in bir ulus olarak doğuşuyla birlikte başladı ve sonrasında bin yıldan uzun bir süre devam etti. En eski kaydı olan mezmur yazarı Musa’dır. İlk mezmuru merasimli bir koro ilahisidir; müzik eşliğinde, Kızıl Deniz’in yarılmasından sonra söylenmiştir (Çık. 15:1, 20-21). Bunu diğer ilahilerle devam ettirmiştir ve bunların çoğu belirli durumlar için bestelenmiştir (Say. 21:17; Yas. 31:22, 30; Mez. 90). Hâkimler döneminde, Debora ve Hanna bu tür ilahiler yazmak üzere peygamberlik armağanı almışlardır (Hâk. 5; 1.Sa. 2). Sonrasında, görünen odur ki, ilahi sanatı Samuel tarafından kurulan peygamberlik toplulukları içerisinde peygamber oğulları tarafından geliştirilmiştir (1.Sa. 10:5). Rama’da bir topluluk kurulmuştur ve Davut mezmurlar yazmak üzere ilk kez burada eyleme geçmiş olabilir (1.Sa. 19:18, 20).

Tanrı’nın Ruhu’nun bu iş için son derece nitelikli kıldığı Davut, İsrail’in mezmur sanatını en zirve noktasına taşımıştır. “İsrail’in sevilen mezmurcusu” olarak, “RAB’bin Ruhu benim aracılığımla konuşuyor; Sözü dilimin ucundadır” demiştir (2.Sa. 23:1-2). Antlaşma Sandığı’nı taşımak üzere mezmurlar düzenledikten sonra (1.Ta. 15:16), mezmur okumayı tipik müzik eşliğiyle birlikte resmî ibadet için tayin etmiştir (1.Ta. 6:31; 16:4-8). Bu açık biçimde ilahi yönlendiriş altında olmuştur (2.Ta. 29:25).

Toplamda yetmiş üç adet mezmur Davut’a atfedilir (Mez. 3-41; 10; 33; 51-65; 68-70; 86; 101; 103; 108-110; 122; 124; 131; 133; 138-145) ancak başka mezmurların yazarı olduğu da açıktır (örn. Mez. 2, krş. Elç. 4:25; Mez. 95, krş. İbr. 4:7). Musa en az bir mezmur yazmıştır (Mez. 90); yönetici ve bilici olan Asaf on iki tane yazmıştır (Mez. 50; 73-83; krş. 1.Ta. 6:39; 2.Ta. 29:30); Heman bir tane (Mez. 88; krş. 1.Ta. 15:16-17); Etan bir tane (Mez. 89; krş. 1.Ta. 15:17); Korah’ın oğulları on veya belki on bir tane (Mez. 42; [43]; 44-49; 84-85; 87-88[?]; krş. 1.Ta. 9:19); ve Süleyman da iki tane (Mez. 72; 127; [128]). Sonraki peygamberlerden bazılarının da şiirsel parçalar yazdıkları açıktır (örn. Yşa. 12; Yun. 2; Hab. 3) ve ürettiklerinden bazıları anonim olarak Mezmurlar kitabına geçmiş olabilir.

Tarih

Mezmurlar kitabı bir dizi esinlenmiş yazar içerdiği için tüm külliyat için tek bir tarih vermek mümkün değildir. Kronolojik sırayla gidecek olursak, kitap Musa’nın dönemiyle, İsraillilerin çölde yargı belalarını çekmeleriyle başlar (Mez. 90; krş. Yas. 21:7); ve muhtemelen Nehemya’nın dönemiyle, sürgündekilerin bir araya getirilmesi, Yeruşalim’in yeniden inşa edilmesi ve kapılarının güçlendirilmesiyle sonlanır (Mez. 147:2, 13; krş. Neh. 3:4). Eğer bu gerçekten böyleyse, Mezmurlar kitabının yazıldığı dönem yaklaşık olarak M.Ö. 1445 (Mısır’dan Çıkış’ın muhtemel tarihi) ile M.Ö. 444 (Yeruşalim’in surlarındaki işin tamamlanması) yılları arasında, bin yıllık bir süreye karşılık gelmesi gerekir.

Tema

İnsanın bütün canıyla Tanrı’ya ibadet etmekle meşgul olması.

Amaç

Tanrı’nın halkını övgülerinde ve dualarında Rab’be yönlendirmek.

Toplu Bakış

Mezmurlar’ın Kurtuluş Vahyine Katkısı

Kutsal Yazılar bu kitabı “Mezmurlar Kitabı” olarak adlandırmaktadır (Lu. 20:42; Elç. 1:20). Kitabın İbranice adı hem basit hem de önemlidir: “Övgüler” (tehillim) veya daha tam hâliyle, “Övgüler Kitabı” (sefer tehillim) ki bu, kitabın büyük ve önde gelen özelliğini ifade etmektedir; yani, tek, yaşayan ve gerçek Tanrı Yahve’nin övülmesi. “Övgü” Kutsal Kitap’ta ilahi üstünlüğe hayran olmakla ilgilidir (Mez. 63:3). Diğer kelimeler genellikle Tanrı’nın ne olduğuyla değil, ne yaptığıyla ve ne verdiğiyle ilgilidir.

Mezmurlar hem kişisel hem de topluluk olarak tapınma için esinlenmiş örneklerdir. Mezmurlar kitabının kendisi İsrail’in ilahi kitabı olmak üzere tasarlanmıştır ki bu, kitabın adından (“Övgüler Kitabı”), içerisindeki mezmur başlıklarından (örn. elli beş kez geçen “Müzik Şefi’ne” [İlahi Ustası’na] ifadesi) ve mezmurların içindeki çeşitli ipuçlarından (örn. Mez. 105:2, “O’nu ezgilerle, ilahilerle övün”; Mez. 116:19, “RAB’bin Tapınağı’nın avlularında, senin orta yerinde, ey Yeruşalim! RAB’be övgüler sunun!”) açıkça görülmektedir. Ayrıca Mezmurlar’ın toplu ibadette kullanıldığına dair tarihsel kanıtlar da mevcuttur (1.Ta. 16:7; 2.Ta. 29:30; krş. Neh. 12:24).

Mezmurlar aynı zamanda öğretmek üzere yazılmışlardır. “Maskil” kelimesi on üç kez geçer ve “eğitmek” fiilinden türemiştir. 60. Mezmur’un başlığı, “Davut’un eğitici miktamı” olarak geçer. Mezmurlar sayesinde, ilahi Söz, çocukları eğitmenin bir aracıydı (Mez. 78:3-6). Mezmurlar aynı zamanda bir derin düşünme aracıydı: “Higayon” veya “derin düşünme” (Mez. 9:16; krş. 19:14).

İbadette Mezmurlar’ın kullanılması Yeni Antlaşma zamanlarında da devam etti (1.Ko. 14:15, 26; Ef. 5:19; Kol. 3:16). Mesih’le elçileri tarafından söylenen “ilahi” (Mat. 26:30), her zaman Fısıh’ın sonunda olduğu gibi, Hallel olarak bilinen mezmurların ikinci kısmıydı (Mez. 115-118). Mezmurlar bazen “ilahiler” (Mat. 26:30) ve bazense “ezgiler” (Mez. 45-46; 67-68; 75’in başlıkları vs.; Yak. 5:13) olarak adlandırılırdı.

Mezmurlar kilise için büyük değerdedir çünkü şunları öğretmektedir:

1. Bütün Kutsal Kitap’ın toplamı ve özeti. Mezmurlar kitabı Kutsal Kitap içindeki Kutsal Kitap’tır. Athanasius onu “Kutsal Kitap’ın timsali” olarak adlandırmıştır ve Luther de ona “bütün Kutsal Kitap’ta barındırılan şeylerin güzel ve kısa biçimde kavrandığı ve sıkıştırıldığı küçük bir Kutsal Kitap” olarak adlandırmıştır. Tanrı’nın yazılı vahyinin kalbi olarak Kutsal Yazı’nın orta yerinde bulunmaktadır.
2. İlahi mükemmelliklere övgüler. Bu kitap tüm mükemmel ve en üstün yücelikleriyle Tanrı’yı açmaktadır ve esinlenmiş bir övgü cevabı sunmaktadır: “Çünkü RAB uludur, yalnız O övgüye değer” (96:4). Bize Tanrı’yı, yalnızca O’nun kendisini açıklayabileceği biçimde gösterir ve bize O’nun yüce Varlığı’ndan korkmayı ve ona hayranlık duymayı öğretmektedir.
3. İnsan olarak durumumuza dair içgörüler. Bu kitap bize olduğumuz gibi kendimizi göstermektedir. John Calvin bu kitabı “canın bütün kısımlarının anatomisi” olarak adlandırıp şöyle demiştir: “çünkü hiç kimse kendisinde, bu aynada sureti yansıtılmayan tek bir duygu dahi bulamaz.” Mezmurlar bizim en içteki duygularımızı dışa vurur: yalnızlık (102:7); zulüm (129:1); terk edilme (68:5); belirsizlik (77:7); ve bunalım (42:5).
4. Tanrı’ya yaklaşma. Mezmurlar kitabı tövbe ve dua öğretmektedir. Bize harika bir örnek sunarak bu şeylerin tam olarak nasıl deneyimlendiğini ve ifade edildiğini gösterirler ve de yüreklerimizi ateşleyip bizi günaha yönelik daha büyük eleme ve Tanrı’ya yönelik arzuya yönlendirirler. İmanlıların canlarıyla, onların tüm duygularında, ıstıraplarında ve coşkunluklarında yakınlık kurarlar. Kimi zaman dualar dökülür (86:1-6; krş. 119:64), kimi zaman da övgüler (Mez. 148). Kitabın büyük değeri şudur ki, bizi Kral’ın huzuruna yönlendirir ve bizi O’nun yücelik tahtının önüne getirir (26:6; 43:3-5).
5. Ruhsal paydaşlığın doğası. Mezmurlar Tanrı’ya paydaşlığın neredeyse tarif edilemeyen deneyimini tarif etmektedir (63:3-4). Şöyle denmiştir: “Mezmurlar Kitabı canın Tanrı’yla dostluğunun müziğidir.” Ancak bir başkasının Mezmurlar Kitabı’nı tarif ederken kullandığı dil belki daha da harikadır. Şöyle der: “Yaratıcısı’nın eliyle sürüklenen insan yüreğinin noksansız müziği.”
6. Hayati tanrısallığı harekete geçirmek üzere bir araç. Mezmurlar Kitabı imanlılarda Tanrı’nın kutsal yasasına yönelik güçlü bir sevgi ve bu yasanın daha yüksek ve derin olan ruhsal gerekliliklerine yönelik daha ciddi bir farkındalık doğurur (18:7-9; 119). Yasa imanlılar için çok faydalıdır; şöyle ki, bize Mesih’in yaptıklarını (Gal. 4:4-5), borçlu olduğumuz hizmet ve şükranı (2.Ko. 7:1), birçok kusurumuzu (Rom. 7:24), kutsallaştırılma kuralını (1.Ko. 9:21) ve günün birinde tadını çıkaracağımız şeyin üstünlüğünü gösterir (Vah. 21).
7. Evrensel kilisenin sesi. Mezmurlar bizi kutsalların paydaşlığıyla buluşturur. Yahudiler Mezmurlar’ı ulusal bir şekilde okuyabiliyorlardı ve böylece Mezmurlar’da geçen “ben”, ibadet eden topluluğun sesi hâline geldi. Ancak bunu hesaba katmasak bile, Mezmurlar Kitabı hâlâ kilisenin ezgi kitabıdır (51:18; 79:8; 85:6).
8. Yaşamda ve ölümde bir umut kitabı. Büyük sıkıntı ve elemden doğup, kutsal bir bekleyişle dolu olan sözler vardır: “Ama ben doğruluk sayesinde yüzünü göreceğim senin. Uyanınca suretini görmeye doyacağım” (17:15; krş. 16:9; 49:15; 73:24).
9. Mesih’in göksel bir resmi. Son olarak, Mezmurlar kitabı Kurtarıcımız’ı gözler önüne sermektedir. Jerome şöyle demiştir: “Davut liri ve on telli sazıyla Mesih’i terennüm edip durur.”

Kitaba Özgü Yorumlama Sorunları

Mezmurların Başlıkları

Mezmurları birer birer tarihlendirmek tümüyle mümkün olmasa da kısmen, üstlerine atılan başlıkların yetkisine dayanmaktadır. Başlık veya açıklama yazısı içeren, toplamda 116 mezmur vardır. Diğer 34 mezmur bazen yetim mezmurlar olarak adlandırılır.

Uzmanlar bu başlıkların eski olduğunu, bunların Septuaginta (İbranice Kutsal Kitap’ın Grekçe tercümesi) yazıldığı zaman, yani yaklaşık olarak M.Ö. 200 yıllarında mevcut olduğunu düşünmektedirler. Ayrıca şu gerçekler de göz önünde bulundurulmalıdır: (1) başlıklardaki bilgilerin çıkarıma dayanarak üretilmiş olma ihtimali neredeyse yoktur; (2) birçok mezmurun bir açıklama yazısı yoktur ve sonraki kâtipler bu mezmurlar üzerinde çalışırken bu eksikliği tamamlama arzusu duyabilirlerdi; ve (3) yazılı Söz’ün özverili okuyucuları ve öğrencileri olan dindar Yahudiler, Tanrı’nın yazmış olduklarına asla bir şey eklemezlerdi. Dolayısıyla bu başlıkların Tanrı’nın esinlenmiş Sözü’nün hayati parçaları olduğuna inanmak gerekir.

Aşağıdaki saptamalar bu başlıkların Kutsal Yazı’nın parçası olarak sayılmasını öne sürmektedir. Şiirsel kompozisyonlarda bir tür açıklama yazısı muhakkak beklenen bir şeydir ve diğer Kutsal Yazı metinlerinde de bulunabilir (Çık. 15:1; Yas. 33:1; 2.Sa. 1:17; Yşa. 38:9). Habakkuk’un esinlenmiş peygamberliğinin bir parçası olarak da şöyle bir başlık mevcuttur: “Müzik şefi için: Telli sazlar eşliğinde söylenecek” (Hab. 3:19). Mezmur 18’in başlığı Samuel kitabının metni içinde dahil edilmektedir: “RAB, Davut’u bütün düşmanlarının ve Saul’un elinden kurtardığı gün Davut RAB’be şu ezgiyi okudu (2.Sa. 22:1). Ayrıca Samuel’de daha sonrasında, “İsrail’in sevilen mezmurcusu”nun sözlerine eklenen şöyle bir başlık görürüz: “Davut’un son sözleri şunlardır” (2.Sa. 23:1).

Tarihsel kitaplardaki atıflar bu başlıklardaki detayları doğrulamaktadır. 1. Samuel 21:13 şöyle der: “Çok korkan Davut, onların önünde tutumunu değiştirerek deli gibi davrandı” ve Mezmur 34’ün başlığı şöyledir: “Davut’un mezmuru Avimelek’in önünde kendini deli gösterip kovulduğu, gittiği zaman.” Başlıklardaki bilgiler çoğu zaman ilgili mezmurun içeriğiyle örtüşmektedir. Örneğin, Mezmur 90’ın başlığı, “Tanrı adamı Musa’nın duası” olarak geçer ve kendisi Yasa’nın Tekrarı 33:1’de böyle tarif edilir. Dahası, bu mezmurda Musa’nın başka yerdeki kelimelerine yapılan şu gibi göndermeler (belki alıntılar) vardır: “sığınak” (Yas. 33:27), “kuşaklar boyunca” (Mez. 90:1), “vazgeç” (Mez. 90:13), “yaptıkların” (Mez. 90:16) ve “O’nun yüceliği” (Yas. 33:17).

Rabbimiz ve elçileri mezmurların başlıklarını Kutsal Yazı olarak gördü. Rabbimiz, “Davut’un Mezmuru” başlıklı Mezmur 110’dan alıntı yapar ve şöyle der: “O halde nasıl oluyor da Davut, Ruh’tan esinlenerek O’ndan ‘Rab’ diye söz ediyor? Şöyle diyor Davut: ‘Rab Rabbim’e dedi ki, Ben düşmanlarını ayaklarının altına serinceye dek sağımda otur’” (Mat. 22:43-44); ve elçiler de Mezmur 16’dan ve 110’dan alıntı yaparlarken, o mezmur başlıklarında geçen ada gönderme yaparlar (Elç. 2:29-36; 13:34-37).

Bu başlıkların anlam olarak farklı meselelerle ilgilidir:

1. Yazar: örn. “Davut’un mezmuru” veya “Asaf’ın mezmuru.”
2. Doğa: “Maskil” – “eğitmek”; yani, “eğitici bir mezmur” anlamındadır (krş. 32:8). “Eğitmek” fiiliyle benzer kökten gelmektedir (bkz. Mez. 32; 78; 142); “miktam” – muhtemelen “örtmek” fiilinden gelir. Dolayısıyla gizli bir anlamı olan bir mezmura veya büyük bir gizemi açıklayan bir mezmura gönderme yapmaktadır (Mez. 16; 56-60).
3. Bağlam: “Davut’un oğlu Avşalom’dan kaçtığı zaman yazdığı mezmur” (Mez. 3); “Mahalat üzerine” – “hastalık” anlamındadır (Mez. 53; krş. Çık. 15:26) ve muhtemelen ruhsal bir durumdur (Yşa. 1:5). “Alçaltmak için hastalık” anlamına gelen “Mahalat Leannot üzerine” başlığıyla karşılaştırınız (Mez. 88).
4. Sınıflandırma: “Yükselişler İlahisi” (Mez. 120-134); muhtemelen kutsal yolculuktakiler, yıllık bayram zamanlarında Yeruşalim’e “çıkar” iken söyleniyordu (1.Sa. 1:3; Mez. 122:4).
5. Müzik: “Neginot üzerine”, yani “telli sazlarla” (Mez. 4; 6; 54; 55; 67; 76); “Negina üzerine”, yani “yelli bir sazla” (Mez. 61); ve “Nehilot üzerine”, yani “üflemeli çalgılarla” (Mez. 5); “Gittit üzerine”, Filistin’in “Gat” şehrinden gelen bir sıfattır ve muhtemelen oradan gelen bir çalgı veya melodidir (Mez. 8; 81; 84); “Mahalat üzerine”, muhtemelen bir müzik aletinin adıdır (bazıları bunu “hastalık” [Çık. 15:26) kelimesiyle bağdaştırır ve evrensel “hastalık” olarak günaha gönderme yapıyor olabileceğini söyler) (Mez. 53; 88).
6. Ses: “Alamot üzerine”, kelime olarak “bakireler” anlamına gelir ve bu nedenle “tiz sesliler için”dir (Mez. 46); “Şeminit üzerine”, kelime olarak “sekizinci” anlamına gelir ve belki de bir oktav aşağı, yani tenör veya bas anlamındadır (Mez. 6; 12).
7. Melodi: “Şigayon” terimi “dolaşmak” anlamındaki bir fiilden gelir ve muhtemelen sürekli değişen ritimdeki bir melodiye karşılık gelir (Mez. 7); “Mut-labben üzerine” ifadesi “oğlun ölümü” anlamındadır ve kederli bir melodinin adı veya belirli bir melodiyle bağdaştırılan ezginin açılış sözleridir. Bazılarıysa bunun Müjde temasına, Mesih’in ölümüne gönderme yaptığını düşünmektedir (Mez. 9).
8. Konu: “Yonat-elem-rekohim üzerine” ifadesi, “Uzaklardaki sessiz güvercin” olarak adlandırılan bir melodinin adı olabilir (Mez. 56) veya içeriği tarif edip Davut’un Gat’ta, tapınaktan uzakta ve toplu övgü açısından sessizlikte hissettiklerinin dışavurumu olabilir. “Ayyelet Haş-Şahar üzerine” de yine bir melodi, “Sabahın geyiği” olabilir (Mez. 22) ama aynı zamanda –Martin Luther’in düşündüğü üzere– Mesih’e bir gönderme de olabilir ki O avlanıp yere serilen suçsuz ve tatlı geyik olarak seherden önce kalkmış ve yükseklere sıçramıştır. “Şoşannim üzerine”, kelime olarak “zambaklar” anlamına gelir ve zambaklar kutsal sevginin simgesi olduğundan (Ezg. 2:1-2; krş. 1.Ta. 7:19, 22, 26), bu, Rabbimiz’in, O’nun güzelliğinin ve sevgisinin üstünlüğüyle ilgili bir mezmura işaret etmektedir (Mez. 45; 69). Aynı zamanda “Şoşannim-Edut” da “Zambaklar, bir tanıklık” anlamına gelir (Mez. 80) ve “Şuşan-Edut” ise “Tanıklık zambağı” anlamına gelir (Mez. 60).
9. Amaç: “Hatıra getirmek için” (Mez. 38: 70).
10. Olay: “Davut’un evinin adanmasında” (Mez. 30); “Şabat Günü için” (Mez. 92). Yahudi yetkililer bize tapınak ibadetinde her gün için bir mezmur olduğunu aktarmaktadır: Birinci gün için Mezmur 24, ikinci gün için Mezmur 48, üçüncü gün için Mezmur 82, dördüncü gün için Mezmur 94, beşinci gün için Mezmur 81, altıncı gün için Mezmur 93 ve yedinci gün için Mezmur 92.

“Sela” bir mezmur başlığı olmasa da 39 tane mezmurda 71 kez geçen bir kelimedir. Köken olarak “kaldırmak” veya “yükseltmek” anlamına gelen bir kelimeden geliyor gibi görünmektedir ve dolayısıyla derin düşünme için sessiz bir duraksamayla birlikte yüreklerin kaldırılmasını belirtiyor olabilir.

Derlenme ve Düzenlenme

Mezmurların sayısı yıldan yıla kademeli olarak artış göstermiş ve Davut’un, ilahi yönlendiriş altında, mezmur söylemeyi toplu ibadetin bir bileşeni kılmasıyla birlikte onaylı bir külliyata ihtiyaç duyulur hâle gelmiştir (1.Ta. 16:4). Birtakım editörlük dokunuşları olduğuna dair göstergeler mevcuttur (Mez. 72:20); ve Davut’un yanı sıra, sonrasında başka editörler de olmuş olabilir.

Bütün esinlenmiş mezmurlar Mezmurlar Kitabı’na dahil edilmemiş, bazıları daha sonrasında diğer kitaplara konmuştur (örn. 2.Sa. 1:19-27; 23:1-7). Peki Mezmurlar kitabına dahil olma konusunda seçim ilkeleri nelerdi? İlk olarak, elbette ilgili mezmurun Kutsal Ruh tarafından esinlenmiş olması gerekiyordu (2.Sa. 23:2; 1.Ta. 25:5; 2.Ta. 29:30; Mat. 22:43). İkinci olarak, kutsal ve ruhsal gerçekle dolu olması gerekiyordu; ve üçüncü olarak, toplu ibadete uygun olması gerekiyordu (Yşa. 38:20). Mezmurların çoğunun birinci tekil şahısla yazılmış olduğu kesinlikle doğrudur ancak mezmur yazarının “ben” zamiri çoğu zaman tipik dindar İsrailli’yi ve hatta gelişme süreci içerisinde, bütün İsrail ulusunu temsil etmektedir. Her durumda, bu mezmurlar ulusun veya kilisenin kendi ruhsal ihtiyacına kolaylıkla taşıyabileceği içeriktedir.

İbrani Mezmurlar Kitabı aslında beş kısım hâlinde tek cilttir. Bölümleri kolaylıkla ayırt edilebilir çünkü her bölüm en sonda bütün bir mezmurla, övgü sözleriyle (doksolojiyle) biter:

1. Kitap 1 (Mez. 1-41): “Öncesizlikten sonsuza dek övgüler olsun İsrail’in Tanrısı RAB’be! Amin! Amin! (41:13). Bu kısım neredeyse tamamen Davut’a aittir ve içerik olarak öğreti hâkimdir; Tanrı, O’nun yüce adı ve harika işleri hakkında ve insan, onun günahı ve kurtuluşu hakkında öğreti verir.
2. Kitap 2 (Mez. 42-72): “RAB Tanrı’ya, İsrail’in Tanrısı’na övgüler olsun. Harikalar yaratan yalnız O’dur. Yüce adına sonsuza dek övgüler olsun, bütün yeryüzü O’nun yüceliğiyle dolsun! Amin! Amin! İşay oğlu Davut’un duaları burada bitiyor” (Mez. 72:18-20). Bu kısım başlıca Davut’a aittir ancak sekiz mezmur Korah oğullarına atfedilir. İçerik olarak deneyim hâkimdir; yirmi beş mezmur başarısızlıkla, on altı mezmur zaferle ilgilidir.
3. Kitap 3 (Mez. 73-89): “Sonsuza dek övgüler olsun RAB’be! Amin! Amin!” (89:52). Bu kısım bütünü itibarıyla Asaf’a aittir; on bir tane Asaf mezmuruyla başlar ve devamında dört tane Korah mezmuru gelir. İçerik olarak tarih hâkimdir; denizin bölünmesine (74:13), denizin içinde açılan yola (77:19), çölde kayanın yarılmasına (78:15), Mısır’dan alınan şaraba (80:8), halkın günaha düşmesine (81:12), İsrail’e karşı yapılan ittifaka (83:5) ve Davut’un yüce krallığına göndermeler mevcuttur (Mez. 89).
4. Kitap 4 (Mez. 90-106): “Öncesizlikten sonsuza dek İsrail’in Tanrısı RAB’be övgüler olsun! Bütün halk, “Amin!” desin. RAB’be övgüler olsun!” (106:48). Bu kısımdaki mezmurlar genel olarak anonimdir ancak bazı istisnalar söz konusudur. Mezmur 90 Musa’ya atfedilir ve Mezmurlar 101 ve 103 Davut’a atfedilir. Peygamberlik vurgusu hâkimdir; Rab’bin hükümranlığına odaklanılır (örn. Mez. 96-98).
5. Kitap 5 (Mez. 107-150): Son beş mezmursa Haleluya mezmurudur; her biri “Haleluya” veya “Rab’be övgüler sunun” diyerek başlar. Bu kısmın sonundaki övgü sözleri şöyledir: “Kutsal yerde Tanrı’ya övgüler sunun! Gücünü gösteren göklerde övgüler sunun O’na! ... Bütün canlı varlıklar RAB’be övgüler sunsun! RAB’be övgüler sunun!” (150:1-6). Bu kısmın mezmurları genellikle anonimdir ancak on beş tanesi Davut’a atfedilir. Övgüyle dolu olan bu mezmurlara açıkça coşku hâkimdir.

Yahudiler bu beş kitapta (veya bölümde), Yaratılış’tan Yasa’nın Tekrarı’na kadar olan Pentatök’le bazı benzerlikler gördüler. İbranice Midraş (Yahudi yorum geleneği) Mezmur 1’le ilgili şunu söyler: “Musa, İsraillilere Yasa’nın beş kitabını verdi ve Davut da onların akranı olarak beş kitaptan oluşan Mezmurlar’ı verdi.”

Mezmurlar’ın Sınıflandırılması

Mezmurlar Kitabı’ndaki farklı türden mezmurları tanımlamak faydalı olacaktır.

1. Alfabetik Mezmurlar. Dokuz tanedir (Mez. 9; 10; 25; 34; 37; 111; 112; 119; 145). En iyi örnek Mezmur 119’dur. Yirmi iki kıtadan oluşur ve İbranice alfabenin yirmi iki harfine göre akrostiş biçiminde düzenlenmiştir. Bu mezmurlar temelde didaktiktir ve muhtemelen hafızaya yardımcı olmak üzere bu biçimde derlenmiştir.
2. Tövbe Mezmurları. Yedi tanedir (Mez. 6; 32; 38; 51; 102; 130; 143). Bunlar Origen’in zamanından bu yana bu şekilde adlandırılmaktadır. Her biri ezilmişliği yansıtır ve günah itirafını içerir. Elbette benzer karakterde olan başka mezmurlar da vardır.
3. Lanet Mezmurları. Dört tanedir (Mez. 7; 35; 69; 109). Diğer mezmurlar da lanetler içerir (örn. Mez. 5:10; 55:9; 83:9-17; 137:8-9) ancak bunlar baştan sonra lanetler ve düşmanlarla doludur. Yargı konusunda faydalı mezmurlardır. Luther bu mezmurların ithamlarından ötürü harekete geçip Mesih’te af ve güvenlik arayan bir adamdan bahseder.
4. Şükür Mezmurları. Altı tanedir (Mez. 113-118) ve Halel olarak bilinir. Bunlar bayram zamanlarında, özellikle de Fısıh’ta, iki tanesi kuzudan almadan önce ve dört tanesi de aldıktan sonra olacak şekilde kullanılıyordu (Mat. 26:30). Bunlar Tanrı’nın merhametini (Mez. 113), daha büyük bir kurtuluşu (Mez. 114), imanın gerekliliğini (Mez. 115; “Rab’be güven”, 9. ayet), sahip olunan sonsuz yaşamı (Mez. 116), Müjde çağrısının evrenselliğini (Mez. 117) ve tüm imanlılara açık olan Göklerin Krallığı’nı tarif etmektedir (Mez. 118; “Açın bana adalet kapılarını”, 19. ayet).
5. Yükseliş Mezmurları (veya İlahileri). On beş tanedir (Mez. 120-134). Muhtemelen Siyon’a kutsal yolculuklar (“yükseliş” veya “çıkış”) yaparken söyleniyorlardı (1.Sa. 1:3; Mez. 122:4; Zek. 14:19). Aynı zamanda “Kutsal Yolcu Mezmurları” olarak bilinirler.
6. Doğa Mezmurları. Dört tanedir (Mez. 19; 29; 104; 147). Mezmur 104 altı günlük yaratılış işini temel alır. Işığın ilk gün ortaya çıkmasıyla başlar ve Şabat Günü’nde Tanrı’nın işleri üzerinde derin derin düşünmeyle biter.
7. Tarihsel Mezmurlar. Altı tanedir (Mez. 68; 78; 105-106; 135-136). Bunlar kilisenin tüm zamanlardaki birliği ilkesine ve bizim iman atalarımızla özdeşleşmemiz gerektiği gerçeğine dayanmaktadır. Bunlar aynı zamanda sahneye dökülmüş “özdeyişler” (veya mesel), ruhsal gerçeğin tipik temsilleridir (Mez. 78:1-3).
8. Yargı Mezmurları. Altı tanedir (Mez. 9-14). Bunlar yargı mezmurlarıdır ve Mezmur 15’te, Tanrı’nın ve O’nun doğru halkının sonsuz ikamet yerinin görünümüyle zirveye ulaşırlar.
9. Egemenlik Mezmurları. Üç tanedir (Mez. 93; 97; 99). “RAB egemenlik sürüyor” diye başlarlar ve her şeyin O’nun ayağının altına serileceği günün beklentisini yansıtırlar (Vah. 11:17; 19:6).
10. Haleluya Mezmurları. On tanedir (Mez. 106; 111-113; 135; 146-150). Hepsi “RAB’be övgüler sunun” diye başlar ve ibadet konusunda öğretiş vermek için idealdir. Örneğin, Mez. 150’de “RAB’be övgüler sunun” veya türevleri on iki kez geçer; belki de Tanrı halkının tamamını yansıtır (12 oymak, 12 elçi).

Mezmurlar’da Mesih

Mezmurlar kişisel ibadet zamanı için bir kılavuz olarak çalışabileceği gibi, Rabbimiz İsa Mesih’e dair peygamberlikler olarak da çalışılabilir. Birçokları yalnızca oldukça bariz biçimde Mesih’e dair olanları “Mesih mezmurları” olarak görmektedir (Mez. 2; 16; 45; 72; 110). Dolayısıyla Mesih’i tüm Mezmurlar’da görecek bir bakışla, Kutsal Kitap’a daha uygun bir yorumlama için bazı temel ilkeler ortaya koymak önemlidir.

Davut bir peygamberdi (Elç. 2:29-30) ve dolayısıyla Mesih’in Ruhu ondaydı, “Mesih’in çekeceği acılara ve bu acıların ardından gelecek yüceliklere “tanıklık ediyordu (1.Pe. 1:11; krş. Vah. 19:10). Mezmurlar büyük bir uygunlukla “Mesih’in sözü” olarak adlandırılmaktadır (Kol. 3:16). Mesih’in kendisi Mezmurlar’ın O’nunla ilgili olduğunu bildirmiştir: “Mezmurlar’da benimle ilgili yazılmış olanların tümünün gerçekleşmesi gerektir” (Lu. 24:44); ve elçiler Mesih’in o mezmurlarda konuşuyor olduğunu varsaymışlardır (Elç. 2:25, 27, 31). Tüm külliyat “Davut’un Mezmurları” olarak adlandırılır ve böylece, tipoloji (sözlü olmayan, resimli peygamberlik) ilkesi uyarınca, tüm külliyat Mesih’e aittir çünkü Davut, O’nun peygamberliğinin nitelikteki adıdır (Yer. 30:9; Hez. 34:23-24; 37:24; Hoş. 3:5).

Tanrı’nın ezelî Oğlu olsa da Mesih bedende ve canda tümüyle insan olmuştur (Yu. 1:14; 19:5; İbr. 2:16). Hatta, türünün en iyisi olarak “yegâne insan/adam”dır (Mez. 1:1). O yeryüzündeyken Mezmurlar’ı terennüm edebiliyordu. Mesih’le halkı arasında bir birlik vardır ve onlar öyle bir olmuşlardır ki, tek sayılırlar (1.Ko. 12:12; İbr. 2:11). Bu birliğin sonucu olarak, Mezmurlar O’nun düşüncelerini ve bizim düşüncelerimizi ifade etmektedir.

Rabbimiz Mezmurlar’da yaşamış ve sürekli onlardan alıntı yapmıştır (Mat. 16:27; 21:16; 25:41; Lu. 20:42; Yu. 13:18; 15:25; 17:12). Hatta, çarmıhtaki yedi sözünden dört tanesi Mezmurlar’daki ayetleri ya alıntılamakta ya da yerine getirmektedir: “Tanrım” (22:1); “Susadım” (69:21); “Tamamlandı” (22:31); “Ellerine” (31:5).

Günah itirafları (örn. 40:12) Mezmurlar’ın Mesih’le ilgili olarak yorumlanması açısından zorluklar ortaya koymaktadır ancak böyle bir itiraf örneği, bariz biçimde Mesih’le ilgili olan bir mezmurda bulunmaktadır (40:6-8; İbr. 10:5-7; ayrıca bkz. Mez. 69:5, 9; Yu. 2:17). Bu gibi tüm itiraflarda, şunu hatırlamak önemlidir: Rabbimiz günahkâr değildi ve tümüyle günahsızdı ancak bizim Başımız ve Temsilcimiz olarak, halkının günahları O’na yüklendi veya sayıldı (Yşa. 53:6; 2.Ko. 5:21; 1.Pe. 2:24); öyle ki, bir anlamda bu günahların yükünü kendi canında hissetti (Mat. 26:37; Yu. 1:29) ve elbette, yaşamı boyunca ve özellikle de ölümünde onların cezasını çekti (Yşa. 53:5; 1.Pe. 3:18). Dahası şu hatırlanmalıdır ki, bizim büyük Başkâhinimiz olarak, hizmetinin hayati parçalarından biri de halkının günahlarını itiraf etmekti; öyle ki, onlar için bağışlanma alabilsin (Lev. 16:21; Yşa. 53:12).

Mesih bakışı aşağıdaki gibi bazı zor ifadeleri ve metinleri yorumlarken oldukça faydalıdır:

1. Masumiyet iddiaları (Mez. 7:8; 18:20). Bu ifadeler Tanrı’nın kendilerine doğruluk aktarılmış olduğu, yeni bir yüreğe ve yeni bir ruha sahip, (“kötüler”in aksine) itaatkâr yaşamlar sürdürmeye gayret eden halkı için geçerli olabilecekse de doğru Olan için, yani Mesih için eşsiz bir şekilde geçerlidir (Elç. 3:14; 1.Yu. 2:1).
2. Korkunç lanetlemeler (Mez. 40:13-15; 69:22-24). Bu dil, imanlı için tümüyle uygunsuz değildir çünkü bunlar kötülük yüzünden rahatsızlık duyan bir yüreğin dışa taşan ifadeleridir; haklı olarak içerlenmeyi ve Tanrı ve doğruluk için duyulan kıskançlığı yansıtırlar (Rom. 12:19; Ef. 4:26) ancak bu dil, Mesih’in dudaklarında tümüyle uygun düşmektedir ki O, Yargıç olarak, kötüler üzerine mahvoluş bildirisinde bulunmaya kadirdir (Mat. 11:20-24; 23:13-33; Mar. 3:5).

Genel Hatlar

• I. Kitap 1 (Mez. 1:1—41:13)
• II. Kitap 2 (Mez. 42:1—72:20)
• III. Kitap 3 (Mez. 73:1—89:52)
• IV. Kitap 4 (Mez. 90:1—106:48)
• V. Kitap 5 (Mez. 107:1—150:6)